узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇
1
1403001934_43193.doc узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii www.arxiv.uz узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii буюк турон юрти амир темур хукмронлиги даврида нихоятда кенг худудни - 27 давлатни тасарруфига бирлаштиради. темур ва темурийлар хукмронлиги 135 йил давом этади. 1506 йилдан бошлаб мовароуннахр ва хуросон давлат-лари тулик шайбонийлар сулоласи кулига утади ва карийиб юз йил хукмронлик килади. бу сулоланинг шажараси жужихон - шайбонийхон- баходир - жуъи бука - бадакул - минг темур фулод(пулот)- иброхим - давлатшайх ва унинг угли абдулхайрхонлар булиб, улар дашти кипчокда хукмронлик килганлар, абдулхайрхон давлатшайх угли 1428 йил турада (хозирги тюмень вилояти) хонликка кутарилади. кейинчарок соброн, сузок, сигног, туркистон ва сирдарё буйидаги бошка ерларни хам эгаллаб, пойтахтни сигнокка (кизил урдага) кучиради. мовароуннахр, хуросон ва хоразмга куз тикади. шундай бир пайтда 1451 йил темурийзода абу саъид мирзо (1451-1469) самаркандни эгал-лаш учун абдулхайрхондан ёрдам сураб мурожаат килади. абу саъид мирзо абдулхайрхон ёрдамида самаркандни кулга киритиб тахт эгаси булади, темурийзода абдулла мирзо (1450-1450)ни маглуб …
2
а кичик мамлакатларга каноат килмаслигимиздан эмас, балки такдир хукмига кура шундай булди. зеро, казо меросий мулкни яна бизнинг кулимизга ва ихтиёримизга кайтишини такозо этади" тарихда бу тасдикланади. шу уринда бошка бир масалани эслаш лозим куринади. у хам булса шайбонийхон ва бобур мирзо масаласи. аслини олганда бобур ва шайбонийхонлар бир дарахтнинг икки шохидир. ахир, амир темур шажараси, мирзо улугбекнинг "турт улус тарихи" каби нуфузли манба-ларда курсатилиши буйича бобур ва шайбонийхонлар низо ва адоват булишидан катъий назар улар 15 отадан аввали, бир илдиз булиб, бир ота фарзандларидир. бу сулоладан мухаммад шайбонийхоннинг укаси мухам-мад султоннинг угли убайдуллахон (1484-1539) ва яна бир жияни абдуллахон (1534-1598)соний (иккинчи)лар жасоратли шохлар булиб, мамлакат сиёий хаётида нихоятда баланд мавкега эга булганлар. тарихда ёркин из колдирганлар. абдуллахон 11 (соний) уз авлод-аждоди шажараси буйича абулхайрхон - шох будог мухаммад султон - жонибек султон - искандархон углидир. абдуллахон соний 1583-1598) хукм-ронлиги даврида бухоронинг худуди ва мавкеи нихоят кенгай-ди. бу даврда хонлик …
3
авдо, чегара, харбий таъминот (ук-дори) масалалари музокара этилади. бу алока шайбонийлар давлатининг мавкени халкаро микиёсда оширади. абдуллахон пул ислохати утказди. у олтин тангалар забт килишни йулга куйди. пул ислохати давлат хокимиятининг янада марказлашу-вига ёрдам бериб колмади, балки унинг ижтимоий-сиёсий мавкеини янада оширишга кумаклашди. бу хол мамлакатнинг иктисодий ривожланишига уз таъсири курсатди. шайбоний хонлар орасида абдуллахон узидан тенгсиз бунёдкорлик ёдгорликлар колдирган салтанат эгасидир. чунон-чи, бухорода куш мадраса, абдуллахон, модарихон (абдул-лахон онасига аталган),гавкушон, жуйбор, фатхулла кушбеги, мухаммад хожа порсо каби мадрасалар; калон, хожа зайнид-дин, баланд, абдуллахон,чор бакр (хонакаси билан) масжид-лари, заргарлар, саррофлар, телпакфурушлар, укчилар, унфурушлар расталарни, абдулкарим тими; тошкентда кукалдош мадрасаси, каффол шоший макбараси, барокхон мадрасаси, туркистон (ясси) мухаммад шайбнийхон масжиди; карманада косим шайх масжиди, балхда калъа деворлари (узунлиги 14 км) абдуллахон, кулбобо кукалдош (кукалдош) мадрасалари шулар жумласидандир. юзлаб карвонсаройлар, хамомлар, айникса, карши шахридаги ер ости хаммоми, бозорлар барпо киладилар. катор сув иншоотлари, хусусан, жиззах вохаси сув билан таъминловчи туятортор канали, кушработ …
4
еракки, ана шундай сардобаларнинг 29 таси карши чулида булган. сирдарё ва жиззах вилояти худуд-ларида учта сардоба, навоий вилоятининг кармана якинида чули малик сардобаси мавжуд. марказий осиёдаги купгина сардобалар "буюк ипак йули" устида барпо этилган. савдо карвонлари сардобаларда хордик олиб юрганлар. умуман, абдуллахон 11 узидан 15 йиллик салтанатини бошкариш жараёнида 1001 обида колдирган. бу эса хар кандай киши кулидан келаверадиган иш эмас. тарихий китобларда абдуллахонни амир темурдан кейинги бунёдкор шахс, узбек давлатчилигини мустахкам кулда тутган киши сифатида улугланади. абдуллахон илм-фан, маданият, санъат адабиёт ривожи сохасида хам улкан ишларни амалга оширдилар. у иктидорли шоир сифатида "хон" тахаллуси билан куплаб шеърлар битган. х1у аср узбек давлатчилиги тарихида абдуллахон 11нинг марказлашган давлат барпо эта олганлиги, бирлаштириш ва марказлштириш гоясини олга сурганлиги,ички-ташки сиёсатда, маданий хаётдаги улкан ишлари унутилмас ва катта тахсинга сазовордир.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii"

1403001934_43193.doc узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii www.arxiv.uz узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii буюк турон юрти амир темур хукмронлиги даврида нихоятда кенг худудни - 27 давлатни тасарруфига бирлаштиради. темур ва темурийлар хукмронлиги 135 йил давом этади. 1506 йилдан бошлаб мовароуннахр ва хуросон давлат-лари тулик шайбонийлар сулоласи кулига утади ва карийиб юз йил хукмронлик килади. бу сулоланинг шажараси жужихон - шайбонийхон- баходир - жуъи бука - бадакул - минг темур фулод(пулот)- иброхим - давлатшайх ва унинг угли абдулхайрхонлар булиб, улар дашти кипчокда хукмронлик килганлар, абдулхайрхон давлатшайх угли 1428 йил турада (хозирги тюмень вилояти) хонликка кутарилади. кейинчарок соброн, сузок, сигног, туркистон ва сирдарё буйидаги бошка ерларни хам эгаллаб, пойтахтни сигно...

DOC format, 49.5 KB. To download "узбек давлатчилиги ва абдуллахон ii", click the Telegram button on the left.