узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси

DOC 68,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404907687_55061.doc мавзу: узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси режа: 1. узбек халкининг этногенези ва этник тарихи. 2. марказий осиё худудидаги халкларнинг кучиб юриши. 3. эрамиздан аввалги биринчи минг йилликда марказий осиёда яшаган кадимий халклар. 4. сак- массагет конфедерациясига осиёда кирган элатлар. маълумки узбек халкининг келиб чикиш масаласи ханузгача илмий жихатдан тула хал килинмаган бир муаммо булиб турибди. илм фанда бу масалага хар хил ёндашишлар ва карашлар мавжуд булиб н.а.аристов, а.ю.якубовский, п.п.иванов хамда чет эллик олимлардан м.а.чаплиг ва х.хукемларнинг фикрига кура «узбек» этноними олтин урда хони узбек хонининг номи билан бог лик.бошкача айтганда узбек номи уша хоннинг номидан олинган. в.в.григорьев ва а.а.еменовлар эса дашти кипчокнинг шаркий кисми яъни ок урда уша замонларда истикомат килган турк мугул кавмларни узбеклар деб атайдилар.таникли олимлар ахмадали аскаров ва бурибой ахмедовларнинг «узбек халкининг келиб чикиши тарихи» («дастлабки мулохозалар») маколасида таъкидлаганидек, «узбеклар яхлит халк сифатида х асрга келиб шаклланди.худудий,иктисодий,маданий,тил ва тил бирлигига эга …
2
яшаш жараёнини уз бошларидан кечирдилар,бу халкларга тил жихатидан кабилалар улканинг шаркий эрон ва турк тилида сузлашувчи ахолисининг таркибини этник жихатдан янада бойитади туркий этник катламнинг устунлигини бир кадар таъминлайди. ана шу тарика корахонийлар хукмронлиги даврида туркий узбек халклари тула шаклланади, ижтимоий ва иктисодий жихатдан ривожланади. тарихчи олим бурибой а. кайд килганидек: «эски узбек тилига асос булмиш корлик-чигил лахжаси ривож топди ва ёзма адабиёт даражасига кутарилган. корлик-чигил лахжасини айтиш мумкин, шу узбек халкининг умумий тили булиб колди». бу холни юсуф хос хожибнинг «кутадгу билиг », мухаммад кошгарийнинг «девону лугати турк», ахмад югнакийнинг «хиббату ул хакконий», ахмад яссавийнинг «хикматнома» асарлари тимсолида очик-ойдин курамиз. xiii асрда мовароуннахр ва хоразмга бостириб келган мугуллар улка тараккиётига таъсир утказиб уларнинг тилларини туркийлаштириб борадилар. vii-viii асрларда марказий осиё туркий ахолининг асосий кисми чу, еттисув,шош,фаргона водийси,зарафшон ва кашкадарё вохаларида яшаганлар. ёзма манбаларда бу худудлар vii асрда туркистон деб номланган. илгари мавзуларида кайд этилганидек утрок турмуш шароитини кечирган махаллий …
3
бу кабилалар шак шубхасиз узбек халкининг этник таркибини тагин хам бойитдилар албатта. аммо то xv асрга кадар улар узбек номи атамаси билан юритилмаган, балки турк деб ёки кабилалар номи билан атаганлар. xv асрдан эътиборан дашти кипчокда яшаб келаётган узбек номи моварауннахр ва хоразм этник дунёсига кириб келди ва бу ном кейинчалик бутун бир миллатнинг номи булиб колди. айтмокчимизки, дашти кипчокда яшаган кучманчи чорвадор туркий узбек кабилаларининг номи моворауннахр ва хоразмда кадим замонлардан яшаб истикомат килиб келаётган сартлар ва барча туркий барча туркий халкларга нисбатан кулланиладиган булади. «узбек» атамаси кейинчалик махаллий халклар уртасида исътемолда кенг таркалган» сарт атамасини хам муомаладан суриб чикаради. «сарт» сузининг маъноси турли даврларда мазмунан бойиб борган. масалан «сарт» деганда дастлаб савдо ахолиси тушунилган сугдийлар, хоразмийлар эди. араб манбаларида «сарт» дейилганда моварауннахрдаги хамма мусулмон кузда тутилган. мугуллар хоразмшохнинг барча фукороларини «сартлар» деб атаганлар. навоий замонидаги барча тожикларини «сарт» деб аташ расм булган. хулоса шуки, «сарт» сузи дастлаб ахолининг …
4
кадимдан хозирда истикомад килиб келиб, кун кечирганлар, аммо уша замонларда улар узбеклар, козоклар, коракалпоклар деб атамаганлар. улар умуман турк деб ёки узлари мансуб булган кабилаларнинг (бургут, найман, дурмон, кунгирот, мангит ва хоказо.) номи билан аталиб келганлар. бу хусусда «тарих-ул арба улус»да ута мухим маълумотлар келтирилганки, улар илм-фан хусусан узбек халкининг этник тарихи ва келиб чикишини урганиш учун ахамияти жуда каттадир. асарда мана буларни укиймиз:..... туктойхоннинг давлати поёнига етгандан кейин хазрат султон мухаммад узбекхон тахтга утирди. узбек улусини унга нисбатан берадилар. хижрий 712 йилда(милодий 1312-13 йилда) салтанат тахтидан жой олди. айтишларича тахтга утирганидан кейин машойихлар ва мусулмонлар шайхи, авлиёлар кутиби занги отанинг – оллох унинг ишорати билан жаноби сайдзодалар оллохнинг иродаси билан йулдан адашувчиларни тугри йулга солувчи, муридаларнинг пиру муршиди, толибларнинг йуловчиси хазрат саид ота, оллох унинг сирини мукаддас килсин, яъни занги отанинг халифаси оркали, хар иккалаларига хам оллохнинг рахмати ёгилсин ... хижрий 720 йили (мелодий 1320 йил) ислом динини кабул …
5
либ кетган кишилар эса «калмиклар» булдилар. туркистон диёрининг ерига етган давр утиши билан якинликка эга булганликлари сабабли узбек улусига кушилиб кетдилар. узбек хон билан бирга келганлар сайид отанинг муридлари эдилар. султон мухаммад узбекхонинг исломидан аввалги подшилигининг муддати саккиз йил исломдан кейингиси уттиз йил эди. узбек халк сифатида шаклланишига назар ташлар эканмиз, таникли венгер олими херман вембернинг «бухоро ёхуд моворауннахр тарихи» номли китобидан талайгина маълумот омили мулкчилигини курамиз. у китобининг «узбеклар ва шайбоний мухаммадхон» кисмида шундай дейди: агар хукумга яхши идора килса ёхуд мамлакатга янги бир усул ва тартиб киритиб, узига хос хизмат курсатса унинг номини мангу колдиришга харакат килади. бу холни салжукийларнинг кувват ва шиддат билан ¢арбий осиёга кириб борганида ва кейинга кадимги шарк (византия) императорлиги урнида узлари хукумат таъсис этган туркларда курамиз. улар узларини биринчи ислохатчи, конунчи булган подшохлари усмон номига нисбатан бериб усмонли деб атамокдалар. худди шу хол кук урданинг шарки волга билан орол денгизи орасида яшовчи турк …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси" haqida

1404907687_55061.doc мавзу: узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси режа: 1. узбек халкининг этногенези ва этник тарихи. 2. марказий осиё худудидаги халкларнинг кучиб юриши. 3. эрамиздан аввалги биринчи минг йилликда марказий осиёда яшаган кадимий халклар. 4. сак- массагет конфедерациясига осиёда кирган элатлар. маълумки узбек халкининг келиб чикиш масаласи ханузгача илмий жихатдан тула хал килинмаган бир муаммо булиб турибди. илм фанда бу масалага хар хил ёндашишлар ва карашлар мавжуд булиб н.а.аристов, а.ю.якубовский, п.п.иванов хамда чет эллик олимлардан м.а.чаплиг ва х.хукемларнинг фикрига кура «узбек» этноними олтин урда хони узбек хонининг номи билан бог лик.бошкача айтганда узбек номи уша хоннинг номидан олинган. в.в.григорьев ва а.а...

DOC format, 68,0 KB. "узбеклар шажараси ва авлод-аждодлар муаммоси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.