амир темур даврида ўзбек давлатчилигининг мустахкамланиши. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаёт

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1664130460.doc амир темур даврида ўзбек давлатчилигининг мустахкамланиши. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаёт режа: 1. амир темурнинг улкан салтанат ташкил этиши. 2. марказлашган темур давлатининг маъмурий ва харбий тузилиши. темур тузуклари. 3. темурийлар даврида ижтимоий, маданий хаёт. xiv асрнинг 50-60 йилларида мовароунахрда феодал таркоклик гоятда кучайиб, узаро кураш янада кескинлшади. хондамирнинг ёзишича, улус 10 га якин мустакил бекликларга булиниб кетган. самарканд вилоятида амир баён сулдуз, кешда амир хожи барлос, хужандда амир боязид жолоир, балхда улжайту сулдуз, хисори шодмон чегарисида амир хусайн ва амир яссавийлар узларини хокими мутлан деб эълон киладилар. узаро ички зиддияглар кизиган, мугуллар зулмига карши махаллий ахоли харакатлари бошлзнган бир даврда мамлакагда янги сиёсий куч етилмокда эди. киска вакт ичида буюк салтанатни вужудга келтирган сокибкирон амир темур сиёсат майдонида дастлабки кадамини куймокда эди. амур темур кеш шахри якинида хужа илгор кишлоги (яккабог)да 1336 йил 9 апрель куни уз замонасининг нуфузли барлос уругларидан бири тарагой баходир оиласида дунёга келди. темурга …
2
айинланади. 1362 йилда у хокими амир хусайн билан якин булиб, улар мугуллар хукмронлигига карши курашишга ахд киладилар. бу кккала амир аввал бошда бир-бирлари билан дустлик ришталарини мустакамлашга харакат киладилар. 1363-1364 йилларда улар кушин туплаб сейстон, бадахшон ерларига муваффакиятли юришлар киладилар. 1364 йили туглук темур мугулистонга чекинишга мажбур булади. бирок 1365 йилда туглук темурнинг угли илёсхужа катта кушин билан мовароуннахрга хужум килади. чиноз якинидаги чирчик дарёси буйида машкур «жанги лой» (лой жанги) булиб утади. аммо бу жангда амир хусайн танг холатга тушиб колади. бунинг натижасида каттик жала куйиб турган бир вазиятда уларнинг кушини катга талофат бериб чекинишга мажбур булади. голиб илёсхужага эса самарканд томон йул очилади. лекин кейинчалик амир темур ва амир хусайн уртасидаги алокалар бузилиб, узapo ракобат ва ихтилофчилик хатти-харакатлари кучайиб борди. сарбадорлар харакаги дастлаб xiv асрнинг биринчи ярмида хуросон ва эронда кенг таркалган булиб, у мохият эьтибори билан мугуллар давлатини агдариб ташлашга каратилган эди. 60-йилларда сарбадорлар харакати мовароунахрда мугул …
3
линиб, мустакил давлат барпо этилган булса-да, бирок мамлакатда халк баркарорлик, тинчлик урнатилган эмас эди. бир томондан, айрим вилоят хукмдорлари амир темур хокимиятини тан олишдан бош тортиб турган булса, иккинчи томондан, мамлакатнинг шаркий ва шимолий кисмлари нотинч эди. бу орада амир темур мугулистон хокими камариддин билан йигирма йил (1371-1390) мобайнида етти марта уруш килиб, галаба козонди. темур узига иттифокчи деб билган тухтамишга ёрдам курсатиб, уни ок урда хони урисхон тахтига утказади. тухтамиш эса олгин урда ерларига хам кириб боради. муваффакиятлардан эсанкираган тухтамиш темур ерларига хам куз олайтира бошлади ва очикдан очик унга карши курашга утади. натижада амир темур тухтамишга карши уч марта кушин тортишга мажбур булади. 1389 йилда жиззахнинг аччик мавзейида, 1391 йили кундузчада ва 1395 йили терек дарёси буйида жанглар булиб утди. амир темурнинг тухтамиш устидан галабаси, факат урта осиё учун эмас, балки европа, шунинг-дек рус князликлари учун хам ахамият касб этган эди. амир темур давлат чегараларини кенгайтиришга хам эътибор …
4
лкам 400 минг аскар катнашувидаги узок муддат тайёрланилган уруш темурнинг галабаси билан тугайди. боязид устидан козонилган галаба билан амир темурни франция кироли карл vi, англия кироли генрих iv хамда кастилия ва лион кироли генрих iii табриклаб, темурга уз номаларини юборади. чункн сохибкирон уйгонаётган европага улкан хавф солиб турган усмоний турклар давлатига зарба бериб, бутун европанинг холоскорига айланган эди. кичик осиёдан самаркандга кайтган амир темур 1404 йилнинг ноябрида 200 минг кушин билан самарканддан хитой сафарига чикди. бирок хитой устига юриш амир темурнинг тусатдан вафот этиб колиши (1045 й 18 феврал) туфайли амалга ошмай колди. шундай килиб, амир темур кора денгиздан шаркий хиндистонгача, урол тогларидан форс курфазигача булган катта худудда уз салтанатини барпо этади. ii амир темур давлати кенг тармокли бокшарув ва маъмурий тизимга эга булган. гарчи уша даврда турк ва мугул кабилалари орасида кабул килинган коидага биноан давлат тепасида расман чингизийлар сулоласига мансуб кугирчок хонлар-аввал мухаммад суюрготмиш, кейин угли махмуд султон …
5
мар шайхга форс вилояти, учянчи угли мироншохга озорбайжон, ирок ва арманистон, кенжа угли шохрухга хуросон, журжон, мозондорон, сеистон берилди. "мен уз давлатим биносини ислом ахкомларига мувофик равишда курдим",- деган эди амир темур,-уни тура ва тузук асосида бошчардим, узимнинг кундалик фаолиятимда ниманики килган булсам, барчасини конунга асосланган холда амалга оширдим". амир темур хаётлик давридаёк унинг харбий санъат ва давлат бошкариш услубига багишланган махсус эсар яратилиб, у "темур тузуклари" номи остида шухрат топган. бу асар шахсан темурнинг огзидан ёзиб олинган, деб хисобланади. унда давлатни бошкаришда кимларга таяниш, тожу тахт эгаларининг йуналиши ва вазифалари, вазир ва кушин бошликларини сайлаш, сипохларнинг маоши, мамлакатни идора этиш тартиби, давлат арбоблари ва кушин бошликларининг бурчи ва вазифалари, амирлар вазирлар ва бошка мансабдорларнинг тожу тахт олдида курсатган алохида хизматларини такдирлаш тартиби ва бошкалар хусусида баён этилади. амир темур фикрича, давлат хизматчилари, хусусан вазирлар турт зарур хислатга эга булишлари лозим. 1) олийжаноблик ва улугворлик; 2) акл-фаросатлилик; 3) раият ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "амир темур даврида ўзбек давлатчилигининг мустахкамланиши. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаёт"

1664130460.doc амир темур даврида ўзбек давлатчилигининг мустахкамланиши. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаёт режа: 1. амир темурнинг улкан салтанат ташкил этиши. 2. марказлашган темур давлатининг маъмурий ва харбий тузилиши. темур тузуклари. 3. темурийлар даврида ижтимоий, маданий хаёт. xiv асрнинг 50-60 йилларида мовароунахрда феодал таркоклик гоятда кучайиб, узаро кураш янада кескинлшади. хондамирнинг ёзишича, улус 10 га якин мустакил бекликларга булиниб кетган. самарканд вилоятида амир баён сулдуз, кешда амир хожи барлос, хужандда амир боязид жолоир, балхда улжайту сулдуз, хисори шодмон чегарисида амир хусайн ва амир яссавийлар узларини хокими мутлан деб эълон киладилар. узаро ички зиддияглар кизиган, мугуллар зулмига карши махаллий ахоли харакатлари бошлзнган бир даврда мамлака...

DOC format, 88.0 KB. To download "амир темур даврида ўзбек давлатчилигининг мустахкамланиши. ижтимоий-сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаёт", click the Telegram button on the left.