amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot

ZIP 23 sahifa 41,0 KB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 41,0 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

1662374719.docx amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot reja: 1. xiv asr o’rtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir temurning siyosat maydoniga kirib kelishi markazlashgan davlatning tuzilishi. 2. amir temurning davlat boshqaruv tizimi, uning ichki va tashqi siyosati. temur tuzuklari, uning milliy davlatchilikni yaratish va mustahkamlashdagi ahamiyati. 3. temuriylar davrida movarounnahr va xurosondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. 4. temur va temuriylar davrida moddiy va ma’naviy madaniyatning tiklanishi. sivilizatsiyaning yangi bosqichga ko’tarilishi. amir temur elimizning asl farzandi, uning chinakam xoloskori, shonu shuhratini jahonga mashhur etgan buyuk siymodir. amur temur kesh shahri yaqinidagi xo’jailg’or qishlog’ida (hozirgi yakkabog’ tumani hududida) 1336 yil 9 aprel kuni o’z zamonasining nufuzli barlos urug’laridan biri tarag’ay barlos oilasida dunyoga keldi. tarag’ay bahodir o’g’liga yoshligidan ham dunyoviy, ham diniy ilmlar olishi uchun tegishli sharoit yaratib bergan. ikkinchi tomondan esa tug’ma iste’dod va o’tkir xotira sohibi bo’lgan amir temur turli soha ilmlarini o’zlashtirishda g’oyatda tirishqoqlik bilan harakat qilgan. o’rta asr …

2 / 23

ib, o’zaro kurash yanada keskinlshadi temurbek tarixan o’ta murakkab vaziyatda, xiv asrning 60-yillarida siyosat maydoniga chiqdi. bu davrda mo’g’ul hukumdorlari o’rtasidagi toju taxt, davlat va mol-dunyo uchun bo’lgan kurashlar shu darajada kuchayib ketib chig’atoy ulusiga qarashli hududlarda feodal tarqoqlik avj oladi. natijada chig’atoy ulusiga qarashli movarounnahr xududida o’nlab mustaqil bekliklar vujudga keladi. xondamirning yozishicha, ulus 10 ga yaqin mustaqil bekliklarga bo’linib ketgan. samarqand viloyatida amir bayon sulduz, keshda amir xoji barlos, xo’jandda amir boyazid joloir, balxda uljaytu sulduz, hisori shodmon chegarasida amir husayn va amir yassaviylar o’zlarini tanho hukmdor deb e’lon qiladilar. shahrisabzda xoji barlos (temurning amakisi), xo’jandda boyazid jaloir, balxda amir husayn va boshqalar o’zlarini hokimi mutloq deb hisoblashardi va bir-birlari bilan yovlashib, saltanatni talon-taroj qilar edilar bir tomondan, mo’g’ul xonlari tomonidan o’tkazilayotgan zug’umlar, ikkinchi tomondan esa mahalliy hokimlar o’rtasidagi to’xtovsiz davom etayotgan nizo va urushlar o’lkani mushkul ahvolga solib, oddiy xalq ommasining turmushini og’irlashtiribgina qolmasdan, ayni zamonda boy …

3 / 23

na yurtini ozod qilishdek aniq maqsad qo’yib uning xizmatiga kirdi. shunday paytda temurbek yurt omonligini ko’zlab, mo’g’ul xoni huzuriga keldi. mo’g’ullar xizmatiga kirgan temur tezda xon nazariga tushdi. natijada temurdan minnatdor bo’lgan to’g’liq temur uni qo’rquvdan shahrisabzni tashlab xurosonga qochgan amakisi xoji barlos o’rniga shahrisabz hokimi qilib tayinladi. bu esa 25 yoshli temurga o’z maqsadini amalga oshirishda juda zarur edi. shunday qilib, amir temur siyosat maydoniga keldi. to’g’liq temur movarounnahrni taslim qilib, o’g’li ilyosxo’jani bu yerga hukmdor qilib tayinlagach, temur unga xizmat qilishdan bosh tortdi. bu yo’lda u o’ziga hamkor izlab, mo’g’ul qozonxonning nevarasi, balx hokimi amir husayn bilan aloqa o’rnatib mo’g’ullarga qarshi birgalikda kurash boshladilar. 1365 yilda ilyosxo’ja katta qo’shin bilan temur va husayndan o’ch olish maqsadida movarounnahrga bostirib keladi. temur va husayn ham tayyorgarlik ko’rib ilyosxo’jani chinoz yaqinida qarshi oldi. o’rtada qattiq jang bo’ldi va u tarixga “loy jangi” nomi bilan kirdi, chunki shu kuni kuchli jala yog’ib, …

4 / 23

chalarida g’ovlar qo’yilib, mudofaa inshootlari mustahkamlandi. bunday tayyorgarlikni ko’rmagan mo’g’ullar tor ko’chalarga kirib qolgach, yuqoridan yog’ilgan kamon o’qlari, tosh, yog’och, qaynoq suv, qora moylardan sarosimaga tushib, katta talafot bergan holda chekinishga majbur bo’ldilar. sarbadorlar to’la g’alaba qilib, shaharda o’z boshqaruvini joriy qildilar. sarbadorlar g’alabasidan xabar topgan husayn bilan temur samarqandga qaytishdi, hokimiyatni olishdi. amir husayn bosh vazir, temur esa uning o’ng qo’li bo’ldi. biroq ular sarbadorlarni ziyofatga chaqirib qirib tashlashdi. temur mavlonzodani saqlab qolishga muvaffaq bo’ldi. shu vaqt hokimiyat taqsimotida temur bilan husayn o’rtasida ixtiloflar kuchaydi. temur bilan husayn o’rtasidagi ziddiyat to’rt yil davom etib, nihoyat 1370 yilda temurning g’alabasi bilan tugadi. husayn o’ldirildi. balx temur qo’liga o’tdi. shu payt balxni olgan temur huzuriga makkalik shayx sayid baraka kelib, unga buyuk davlat tuzish yo’lidagi harakatiga fatvo berdi va hokimiyat ramzi sifatida nog’ora va bayroqni topshirdi. so’ng bir umrga temurning ma’naviy homiysi bo’lib qoldi. temur 1370 yili hokimiyatga chiqdi. amalda temur …

5 / 23

idagi sa’y-harakatini shartli ravishda ikki davrga bo’lish mumkin: birinchi davr 1370-1388 yillarni o’z ichiga oladi. bu davrda amir temur asosan turkiy xalqlardan tashkil topgan chig’atoy mulkini markazlashgan qudratli davlatga birlashtirish uchun kurashadi. ikkinchi davr 1388-1405 yillardir. bu davrda amir temur o’z davlatining hududini kengaytirish va buyuk saltanat barpo etishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yadi. 1370-1405 yillar mobaynida, ya’ni 35 yil samarqand taxtini boshqargan amir temur o’z oldiga qo’ygan maqsadlariga erishadi. jumladan, u shu davr mobaynida 30 martadan ortiq harbiy yurishlar uyushtiradi va biror marta ham yengilmaydi, dunyodagi 28 mamlakatni fatx etadi. amir temur tuzgan saltanat sarhadlari janubda arabiston yarim orolidan shimolda to moskva knyazligiga qadar, sharqda xitoy hududlaridan qarbga tomon o’rta yer dengizi va misr davlatlari yerlarini o’z ichiga olgan xududlarga qadar cho’zilib ketgan edi. amir temur davlat arbobi sifatida ulkan tashkilotchilik qobiliyatiga ega bo’lgan, u movarounnahrni yagona bir davlatga birlashtirdi, bosib olgan xududlarini to’rt qism — mulkka bo’lgan va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot" haqida

1662374719.docx amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot reja: 1. xiv asr o’rtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir temurning siyosat maydoniga kirib kelishi markazlashgan davlatning tuzilishi. 2. amir temurning davlat boshqaruv tizimi, uning ichki va tashqi siyosati. temur tuzuklari, uning milliy davlatchilikni yaratish va mustahkamlashdagi ahamiyati. 3. temuriylar davrida movarounnahr va xurosondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. 4. temur va temuriylar davrida moddiy va ma’naviy madaniyatning tiklanishi. sivilizatsiyaning yangi bosqichga ko’tarilishi. amir temur elimizning asl farzandi, uning chinakam xoloskori, shonu shuhratini jahonga mashhur etgan buyuk siymodir. amur temur kesh shahri yaqinidagi xo’jailg’or qishlog’ida (hozirgi yakkab...

Bu fayl ZIP formatida 23 sahifadan iborat (41,0 KB). "amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: amir temur va temuriylar davrid… ZIP 23 sahifa Bepul yuklash Telegram