amir tеmur va tеmuriylar davrida o'zbеk davlatchiligi. ijtimoiy - siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot

DOC 61,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664131816.doc amir tðµmur va tðµmuriylar davrida o`zbðµk davlatchiligi. ijtimoiy - siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot rðµja: 1. amir tðµmurning markazlashgan davlat tuzish uchun kurashi va harbiy yurishlari 2. amir tðµmur vafotidan so`ng tðµmuriylar davlatidagi ijtimoiy - siyosiy vaziyat 3. xv asrning 2 - yarmida movarounnahr va xuroson. tðµmuriylar saltanatining inqirozga yuz to`tishi 4. tðµmuriylar hukmronligi (1405 - 1506 yy.) davrida ilm - fan va madaniy hayot shayboniyxonning janubga tomon yurishlari eron shohi ismoil itomonidan to`xtatildi. 1510 yil marv atroflarida bo`lgan jangda dasht qo`shinlari tor-mor etildi va shayboniyxon halok bo`ldi. eroniylar tomonidan qo`llab-quvvatlangan bobur 1511 yilda o`isor, ko`lob, qunduz, badaxshon va samarqandni egalladi. ammo 1512 yilda shayboniylardan bo`lgan ubaydulla sulton qo`shinlari o`ijduvon yaqinida bobur va shoh ismoilning birlashgan kuchlarini maqlubiyatga uchratdi. shundan so`ng bobur avval qobulda, kðµyin esa o`indistonda o`z hokimiyatini o`rnatdi. dashti qipchoq qabilalari esa movarounnahrda o`rnashib qoldilar. xv asr oxiri-xvi asr boshlaridagi dashti qipchoq, movarounnahr va xurosondagi ijtimoiy-siyosiy voqðµalar …

rosonda markaziy hokimiyat zaiflashib, amirlar va sultonlar markaziy hokimiyatga bo`ysunmay qo`ydilar. ubaydulla sulton 1512 yilda buxoro hukmdori bo`lgan bo`lsa, 1534 yildan butun markazlashgan o`zbðµk davlatining oliy hukmdori etib saylandi. ubaydullaxon mamlakat poytaxtini samarqanddan buxoroga ko`chirdi. xvi asrning 40-yillariga kðµlib, zodagonlar va mahalliy sulolalar o`rtasida shaharlar va hududlar uchun kurash avj olib kðµtdi. samarqand hukmdori abdulatifxon (1541-1552 yy.) bilan buxoro xoni abdulazizxon (1540-1550 yy.) o`rtasidagi kurashni toshkðµnt va sirdaryo bo`yidagi haharlarning hukmdori baroqxon (navro`z ahmadxon) yanada kuchaytirdi. u hatto 1551 yilda samarqandni bosib oldi. karmana va miyonqol hukmdori abdulla sulton baroqxonga qarshi kurash olib bordi va 1557 yilda buxoroni bosib oldi.1561 yilda taxtga o`tirgan iskandarxon ham siyosiy tarqoqlikka barham bðµra olmadi. ammo uning o`qli abdullaxon ii markazlashgan shayboniylar davlatini tiklash maqsadida amirlar va sultonlar bilan ayovsiz kurash olib bordi. tinimsiz urushlar natijasida farqona (1573), shahrisabz, qarshi, hisor viloyatlari (1574), samarqand (1578), toshkðµnt, shohruhiya, sayram, ohangaron (1582), balx (1583), badaxshon (1584), o`irot …

o`pgina urushlarga qaramay xorazm o`z mustaqilligini saqlab qoldi. ayrim ashtarxoniy hukmdorlari imomqulixon (1611-1642 yy.), abdulazizxon (1645-1680 yy.), ubaydullaxon (1702-1711 yy.) hukmronliklari davrida markaziy hokimiyatni kuchaytirishga harchand harakat qilinmasin, bu harakatlar aytarli ijobiy natijalar bðµrmadi. mahalliy amirlar va sultonlar o`z joylashgan shahar va hududlarida hokimlik qilib, bu hududlarda yirik ðµr egalari bo`libgina qolmay, butunlay xo`jayin edilar. ulardan ko`pchiligi o`z guruhlari kuchiga tayanib markaziy hokimiyatga dðµyarli bo`ysunmas edilar. o`ukmdorlar esa amirlar va sultonlarning bir-birlari usiga yurishlaridan ko`p foydalanardilar. abdulfayzxon hukmronligi davrida (1711-1747 yy.) markaziy hokimiyat o`z ahamiyatini yo`qotib bordi. o`okimiyat asta-sðµkinlik bilan manqit uruqlari qo`liga o`ta boshladi. bu uruq vakili bo`lgan muhammad rahim 1753 yilda amir unvoni bilan buxoro taxtiga o`tirdi.xorazm hududida 1512 yilda mustaqil xiva xonligi vujudga kðµldi. unga shayboniy uruqidan bo`lgan elbarsxon (1512-1525 yy.) asos soldi. elbars vafotidan kðµyin xiva xonlari tðµz-tðµz almashib turgan. o`zaro urushlar va hukmdorlarning tðµz-tðµz almashib turishi natijasida bu davrda xorazm hali markazlashgan davlat darajasiga ðµtmagan …

m putur ðµtkazdi. fðµodal o`zaro nizolar arab muhammad (1602-1623 yy.) va uning o`qilari davrida eng yuqori nuqtaga ðµtdi. asfandiyor (1623-1643 yy.), abulqozixon (1643-1663 yy.), anusha (1663-1687 yy.) lar davrida buxoro bilan xiva o`rtasida mamlakat ahvolini xarob qiladigan urushlar bo`lib o`tdi.ashtarxoniylar davridagi iqtisodiy-siyosiy tushkunlik buxoro xonligini parchalanishiga olib kðµldi. bu davrda farqona xonlikdan alohida o`lka sifatida ajralib chiqdi. 1710 yilda minglar sulolasidan bo`lgan shohruhbiy farqonada hokimiyatni o`z qo`liga oldi. minglar sulolasi kðµyinchalik sirdaryo havzasini, ðttisuvning bir qismini egalladi. bu davlatning poytaxti qo`qon shahri bo`lib qoldi.xviii asr boshlarida buxorodan balx, xorazm, ikkinchi yarmida toshkðµnt mustaqil davlat sifatida ajralib chiqdilar. ichki kðµlishmovchilik, nizolar va siyosiy parokandalik mamlakatdagi bo`linib kðµtishning asosiy sababi bo`ldi. 1722 yildagi rajabxon qo`zqoloni buxoro xonligini larzaga soldi. abulfayzxon (1710-1747) davrida buxoro xonligi shu darajada parokandachilikni boshidan kðµchirdiki, eron shohi nodirshoh 1710 yilda buxoroni, kðµyin xorazmni bosib oldi. buxoroliklar va xorazmliklarni eroniylar talab, xonavayron qildilar. 1747 yilda nodirshoh vafotidan kðµyin abulfayzxon …

a salbiy ta`sir ko`rsatar edi. ayniqsa, xonliklar ichidagi etnik guruhbozlik fuqarolarning tinch va osoyishta hayot kðµchirishiga to`siq bo`lar edi. undan tashqari turli uruq vakillari davlat boshqaruvida yuqori mavqðµga ega bo`lish uchun boshqa uruq vakillariga qarshi zimdan va ochiqchasiga kurash olib borib, siyosiy bðµqarorlikni kðµltirib chiqarar edilar. buni xiva xonligidagi xviii asr voqðµalarida yaqqol ko`rishimiz mumkin. bu davrda xivada turli uruq vakillaridan xonlar ko`tarildi.bu xonlarning almashishi xalq uchun katta kulfatlar kðµltirar edi. xvii asr oxirlariga kðµlib, xiva xonligida qo`nqirotlarning mavqðµi osha bordi va 1804 yilda ular xiva xonligi taxtini egallab, 1920 yilgacha bu xonlikda hukmronlik qilishdi. qo`qon xonligida hukmronlik qilishgan minglar sulolasi o`zlarining tashqi istilochilik urushlari va o`zaro sulolaviy kurashlari bilan xonlik aholisining ijtimoiy, iqtisodiy ahvolini yanada oqirlashtirdi. ayniqsa xudoyorxon davrida talonchilik urushlari va solingan ko`plab soliqlar xalqning ko`plab noroziligiga sabab bo`ldi, natijada xudoyorxon ikki marotaba taxtdan haydalib, yana taxtni egalladi. minglar sulolasi qo`qonda 1710 yildan 1876 yilgacha hukmronlik qilishdi.xvii-xviii asrning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir tеmur va tеmuriylar davrida o'zbеk davlatchiligi. ijtimoiy - siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot"

1664131816.doc amir tðµmur va tðµmuriylar davrida o`zbðµk davlatchiligi. ijtimoiy - siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot rðµja: 1. amir tðµmurning markazlashgan davlat tuzish uchun kurashi va harbiy yurishlari 2. amir tðµmur vafotidan so`ng tðµmuriylar davlatidagi ijtimoiy - siyosiy vaziyat 3. xv asrning 2 - yarmida movarounnahr va xuroson. tðµmuriylar saltanatining inqirozga yuz to`tishi 4. tðµmuriylar hukmronligi (1405 - 1506 yy.) davrida ilm - fan va madaniy hayot shayboniyxonning janubga tomon yurishlari eron shohi ismoil itomonidan to`xtatildi. 1510 yil marv atroflarida bo`lgan jangda dasht qo`shinlari tor-mor etildi va shayboniyxon halok bo`ldi. eroniylar tomonidan qo`llab-quvvatlangan bobur 1511 yilda o`isor, ko`lob, qunduz, badaxshon va samarqandni egalladi. ammo 1512 yilda shayboni...

Формат DOC, 61,5 КБ. Чтобы скачать "amir tеmur va tеmuriylar davrida o'zbеk davlatchiligi. ijtimoiy - siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir tеmur va tеmuriylar davrid… DOC Бесплатная загрузка Telegram