temuriylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot

DOCX 19 pages 74.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.1 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

5-mavzu: temuriylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot. reja 1.davlatning boshqaruv tizimi. unvon va mansablar. 2.ma’muriy hududiy tuzilishi. aholining turmush tarzi. 3.qishloq xo‘jaligining ahvoli. soliqlar va soliq tizimi. 4.temuriylar davrida tashqi siyosat masalasi amir temur va temuriylar davrida (xiv asr ikkinchi yarmi - xv asr) movarounnahr va xuroson – o‘rta osiyo madaniy hayotida juda katta yuksalish ro‘y berdi. bu davr o‘z mohiyati bilan sharq renessansining, uyg‘onish davrining o‘ziga xos bosqichi bo‘ldi. bu davrda madaniy hayotning kuchayish darajasi ix – xii asrlar orasidaga ilk musulmon renessansidan qolishmaydi. amir temur va temuriylar mamlakat mustaqilligi, el–yurt osoyishtaligi, uni obod etishda bunyodkorlik ishlariga katta ahamiyat berdilar. amir temurga har bir zafarli voqea va sevinchli hodisani muhtasham me’morlik obidasi barpo etish bilan nishonlash odat bo‘lgan. shu maqsadda hindiston, sheroz, isfahon va damashqning mashhur usta – hunarmandlari mamlakatda hashamdor imoratu inshootlar bino qilganlar. bu davrda chingizxon hujumi va mo‘g‘ullarning beto‘xtov bosqinlari oqibatida vayronaga aylangan samarqand, buxoro, termiz, …

2 / 19

‘lsa-da, lekin asosiy e’tiborini ona shahri kesh (shahrisabz) va poytaxti samarqandga qaratdi. keshda otasining qabri ustiga maqbara, o‘g‘li jahongirga maqbara bilan masjid qurdirdi. amir temur hukmronligining ilk davrida kesh shahrini poytaxtga aylantirish niyatida bo‘lib, uning obodonchiligiga katta ahamiyat berdi, bu yerda mashhur oqsaroy qad ko‘tardi. amir temur keshni movarounnahrning madaniy markaziga aylantirishga harakat qildi. shu boisdan bu shahar «qubbat ul – ilm val adab», ya’ni «ilm va ta’lim gumbazi» degan sifat bilan shuhrat topgan. amir temur va temuriylar davrida shahrisabzda ulkan saltanatning yirik shahriga, barlos beklarining yozga qarorgohiga aylantirilgan. shahar atrofi qal’a devori bilan o‘rab olingan. shahrisabzda amir temur tomonidan «dor us – siyodat» («sayyidlar uyi») maqbarasi va oqsaroy qurilgan. dor us-siyodat – «sayyidlar uyi» (1379 – 80) shahrisabzning janubiy-sharqiy qismida amir temur qurdirgan maqbara kompleksi. xix – xx asr boshlarida qisman ta’mirlangan. farzandi jahongir mirzo maqbarasi (hazrati imom maqbarasi) va amir temurga mo‘ljallangan yer osti go‘rxonasi saqlanib qolgan. dor …

3 / 19

– 1404) shahrisabzdagi me’moriy yodgorlik. amir temurning onasi takina xotun sharafiga qurilgan. shaharning shimoliy-sharqidagi bosh maydonda joylashgan. me’mor muhammad yusuf. bir zamonlar muhtasham, xashamatli bo‘lgan bu saroyning bizgacha yemirilib, xaroba holga kelgan ulkan peshtog‘i, ikki chekkasidagi minorasi, saroy poydevorining bir qismigina saqlangan. oqsaroyning hozirgi ko‘rinishi ham salobatli va go‘zaldir. bu salobatlilik va go‘zallikka g‘ishtlarning yaxlit bo‘lib ko‘rinishini ta’minlash – old va shimoliy devor yuzasini sirkor parchinlar bilan bir tekisda ishlash tufayli erishilgan. peshtoq ravog‘ining eni 22,5 m, balandligi 40 m, umumiy balandligi 50 m dan oshadi. peshtoq minorasi ichidagi aylanma zina orqali yuqoriga chiqilgan. 20 yil davomida qurilgan ushbu me’moriy yodgorlikning ranglari oy yorug‘ida jilolanib – oqarib ko‘rinishidan bino oqsaroy deb nomlangan. saroyning o‘ziga xos xususiyatlaridan biri – tom tepasiga ishlangan hovuzdir. hovuzga suv taxtaqoracha dovonidan qo‘rg‘oshin quvurlar orqali oqib kelib, undan sharshara hosil qilib pastga tushirilgan. 1707 yilda buxoro xoni ubaydullaxon oqsaroy peshtog‘i ostida toj kiyib, taxtga o‘tirganligi peshtoqning …

4 / 19

, shayxzoda, chorsu, korizgoh, so‘zangaron va feruza kabi nomlar bilan ataluvchi 6 ta darvoza o‘rnatildi. shahar arkida amir temurning qarorgohi ko‘ksaroy va bo‘stonsaroylar bino kilindi. ko‘ksaroy 4 qavatli bo‘lib, gumbazlari va devorlari zangori koshinlar, naqshinkor va guldor parchinlar bilan qoplangani uchun u shunday atalgan. ko‘ksaroyda xonlarni podsholik taxtiga chiqarish marosimi vaqtida ularni oq kigiz ustiga olib o‘tqazadigan toshdan taxtkursi – ko‘ktosh qo‘yilgan edi. bulardan tashqari arkda davlat devonxonasi, qurol – yarog‘lar ustaxonasi va aslahaxona, tangalar chekiladigan zarbxona kabi imoratlar joylashgan. movarounnahrning dehqonchilik vohalarida, xususan zarafshon vodiysida o‘nlab sug‘orish tarmoqlari chiqarilib, dehqonchilik maydonlari kengaytirildi. yangi qishloqlar barpo etildi. ibn arabshohning yozishicha, amir temur samarqand atrofida qad ko‘targan bir qancha yangi qishloqlarni sharqning mashhur shaharlari dimishq (damashq), misr, bag‘dod, sultoniya va sheroz nomlari bilan atadi. amir temurning fikricha, samarqand kattaligi, go‘zalligi hamda tevarak – atrofining obod etilganligi jihatidan dunyodagi eng yirik shaharlardan ham ustunroq turmog‘i lozim edi. xiv asrning oxiri – xv …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot"

5-mavzu: temuriylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot. reja 1.davlatning boshqaruv tizimi. unvon va mansablar. 2.ma’muriy hududiy tuzilishi. aholining turmush tarzi. 3.qishloq xo‘jaligining ahvoli. soliqlar va soliq tizimi. 4.temuriylar davrida tashqi siyosat masalasi amir temur va temuriylar davrida (xiv asr ikkinchi yarmi - xv asr) movarounnahr va xuroson – o‘rta osiyo madaniy hayotida juda katta yuksalish ro‘y berdi. bu davr o‘z mohiyati bilan sharq renessansining, uyg‘onish davrining o‘ziga xos bosqichi bo‘ldi. bu davrda madaniy hayotning kuchayish darajasi ix – xii asrlar orasidaga ilk musulmon renessansidan qolishmaydi. amir temur va temuriylar mamlakat mustaqilligi, el–yurt osoyishtaligi, uni obod etishda bunyodkorlik ishlariga katta ahamiyat berdilar. amir temur...

This file contains 19 pages in DOCX format (74.1 KB). To download "temuriylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar hukmronligi davrida … DOCX 19 pages Free download Telegram