сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонликлари маъмурий тузилиши ва давлат бошқаруви

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1556541680_74178.doc сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонликлари маъмурий тузилиши ва давлат бошқаруви режа: 1. шайбонийлар давлатининг маъмурий тузилиши. абдуллахон ii нинг сиёсат майдонига чиқиши. бухоро хонлигининг вилоят (улус)лари. бухоро шаҳри ва унга тегишли туманлар бошқаруви. тобе ҳудудлар. хонликнинг чегаралари. 2. ҳарбий соҳа. суд ишлари ва шариат қонунлари. қозилик идоралари. жиноят ва жазо турлари. шайбонийлар даври давлатчилиги. сиёсий тарих. маълумки, xiv аср бошларига келиб, 1236 йилда ботухон томонидан асос солинган олтин ўрда давлати икки қисмга бўлиниб кетади ва унинг шарқий қимида оқ ўрда давлати ташкил топади. айрим тарихий манбаларда бу ҳудудлар “ўзбеклар мамлакати” деб ҳам эслатилади. xv асрнинг ўрталарига келиб шарқий дашти қипчоқ ҳудудларида жўжихоннинг бешинчи ўғли шайбон уруғидан бўлган абулхайрхон кўчманчи ўзбеклар давлатига асос солди. мовароуннаҳрдаги ўзаро курашлардан фойдаланган абулхайрхон сирдарёнинг ўрта оқимидаги бир қанча шаҳарларни, хоразмнинг бир қисмини босиб олишга эришди. xv асрнинг сўнгги чорагига келиб темурий шаҳзодалар ўртасидаги тож-тахт учун ўзаро курашлар авж олган эди. кўпгина мулклар ва вилоятлар, …

и султон али мирзо вафот этгач, темурийлар ўртасидаги низолар янада кучайиб кетди. бундан фойдаланган шайбонийхон 1497 ва 1499 йилларда самарқандга ҳужум уюштириб, уни икки марта қамал қилди. 1500 йилда андижон ҳокими бобур мирзо самарқандга юриш қилди. аммо, шайбонийхон ундан олдинроқ ҳаракат қилиб самарқандни қамал қилди ҳамда шаҳар ҳокими султон али билан келишиб, самарқандни эгаллади. бобурнинг самарқандни эгаллаш борасидаги ҳаракатлари зое кетди. бунга қадар шайбонийхон бухорони ҳам қўлга киритган эди. шундан сўнг шайбонийхон 1503 йил баҳорида асосий қўшинлари билан тошкент ҳокими маҳмудхон ва фарғона ҳокими аҳмадхонларга қарши юриш қилиб тошкент вилоятидаги шоҳруҳия ва бошқа кўпгина қалъаларни босиб олишга эришади. фарғонадаги архиан қалъаси ёнида бўлган шафқатсиз жангда махмудхон ҳалок бўлади ва тошкентда қолдирилган унинг ўғли муҳаммад султон шайбонийхон қўшинлари яқинлашиши билан тошкентдан қочиб кетади. тошкентга мустаҳкам ўрнашиб олган шайбонийхон қўшинларининг катта қисми унинг укаси маҳмуд султон бошчилигида хоразмга юриш бошладилар. кат ва булдумсоз қалъаларини эгаллаган маҳмуд султон бу ҳудудлардаги бир қисм аҳолини …

зоқ султонлари жониш султон, бурундуқхон ва қосим султонларга қаттиқ зарбалар бериб, бунинг натижасида сиғноқ, ясси, саврон шаҳарларини қўлга киритади ҳамда туркистондаги хўжа аҳмад яссавий мақбарасини таъмирлашга буйруқ беради. шайбонийхон 1509 йилнинг ёзида марвни эгаллашга муваффақ бўлди. унинг бу даврга қадар бўлган юришлари натижасида дашти қипчоқ, хоразм, мовароуннаҳр ва хуросоннинг катта қисми шайбонийлар қўл остида бирлаштирилди. марв шаҳрини эгаллаган шайбонийхон эроннинг кичик вилоятларига юриш қилади ҳамда машҳад ва тус шаҳарларини эгаллаб, улардаги муқаддас жойларни зиёрат қилиб, баъзи меъморий иншоотларни таъмирлашга буйруқ беради. машҳад ва тус шаҳарларини эгаллаган шайбонийхон эрондоги шоҳ исмоил асос солган сафавийлар давлатига хавф солади. 1510 йилда эрондан орқага қайган шайбонийхон унинг изидан катта куч билан етиб келган эрон шоҳи исмоил сафавий қўшинлари билан жангга киришди. марв яқинида бўлиб ўтган бу жангда шайбонийхоннинг кам сонли қўшинлари мағлубиятга учради ҳамда замондошлари томонидан “халифа ур-раҳмон ва имом аз-замон” деб улуғланган муҳаммад шоҳбахт шайбонийхон бу жангда ҳалок бўлди. марв яқинидаги ғалабадан сўнг …

аб-қувватламади. бобур ва эронийларнинг бирлашган қўшинлари билан шайбонийлар ўртасидаги ҳал қилувчи жанг 1512 йилнинг ноябрида ғиждувон яқинида бўлиб ўтади. мазкур жангда шайбонийхоннинг жияни, султон маҳмуднинг ўғли убайдулла султон томонидан иттифоқчилар қўшнини тор-мор этилди. бу мағлубиятдан сўнг бобур мовароуннаҳрдан бутунлай чиқиб кетди ва қобул ҳамда унинг атрофларида ўз ҳукмронлигини тўла мустаҳкамлади. 1526 йилнинг бошида бобур ҳиндистонга юриш бошлади ва у ердаги иброҳим лўдийнинг қўшинларини тўла тор-мор келтириб, янги салтанат-бобурийлар салтанатига асос солди. бу салтанат ҳиндистонда 332 йил (1526-1858 йй) ҳукмронлик қилди. муҳаммад шайбонийхоннинг вафотидан сўнг давлатдаги марказий ҳокимият анчагина заифлашди. беклар (амирлар) ва султонларнинг кўпчилиги шайбонийхондан кейинги бир нечта хонларга номигагина бўйсундилар. шайбонийхон вафотидан сўнг унинг жияни султон маҳмуднинг ўғли кучкунчихон (1510-1530 йй.) тахтга ўтирди. айнан кучкунчихон даврида султонларнинг мустақиллиги кучая бориб, улар орасида бухоро мулки ҳукмдори убайдулла султоннинг обруйи анча баланд эди. кучкунчихондан кейинги ҳукмдор абу саъид (1530-1533 йй.) нинг қиска ҳукмронлиги даврида мовароуннаҳр ва хуросонда марказий ҳокимият заифлашиб, амирлар …

арқандда кучкунчихоннинг учинчи ўғли абдуллатифхон (1541-1552 йй.) бухорода эса убайдуллахоннинг ўғли абдулазизхон (1540-1550 йй.) ҳукмронлик қилиб ҳар иккаласи ҳам ўзини расмий хон деб ҳисоблар эди. ўзаро ҳамда сулолавий курашлар давом этаётган бир шароитда шайбонийхоннинг набираси муҳаммад ёрсултон бир неча ой тахтни бошқарганидан сўнг амалдаги ҳокимият бароқхон (наврўз аҳмадхон, 1551-1556 йй.) қўлига ўтди. тошкент ва сирдарё бўйидаги шаҳарлар ҳукмдори бўлган наврўз аҳмадхон бухорода ўз ҳокимиятини тан олдириш учун самарқанд ва мовароуннаҳрнинг бошқа шаҳарларига бир неча марта юришлар қилиб турди. 556 йилда наврўз аҳмадхон вафот этгач балх ҳукмдори пирмуҳаммадхон (1556-1561 йй.) бухоро тахтига ўтиради. шунга қарамасдан 1556 йилда ахси ва андижон мулки ҳукмдорлари бухорони эгаллашга ҳаракат қилиб кўрдилар. аммо, ўша пайтда жуда катта нуфузга эга бўлган жўйбор шайхи хўжа ислом томонидан қўллаб қувватланган шайбоний искандар султоннинг ўғли абдулла султон бунга йўл қўймади. пирмухаммадхон балхда қолиб тахтни бошқараётган, унинг номига хутба ўқитилиб, тангалар зарб этилаётган бўлсада, 1557 йилдан бухорода абдулла султон ҳукмронлик қила …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонликлари маъмурий тузилиши ва давлат бошқаруви"

1556541680_74178.doc сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонликлари маъмурий тузилиши ва давлат бошқаруви режа: 1. шайбонийлар давлатининг маъмурий тузилиши. абдуллахон ii нинг сиёсат майдонига чиқиши. бухоро хонлигининг вилоят (улус)лари. бухоро шаҳри ва унга тегишли туманлар бошқаруви. тобе ҳудудлар. хонликнинг чегаралари. 2. ҳарбий соҳа. суд ишлари ва шариат қонунлари. қозилик идоралари. жиноят ва жазо турлари. шайбонийлар даври давлатчилиги. сиёсий тарих. маълумки, xiv аср бошларига келиб, 1236 йилда ботухон томонидан асос солинган олтин ўрда давлати икки қисмга бўлиниб кетади ва унинг шарқий қимида оқ ўрда давлати ташкил топади. айрим тарихий манбаларда бу ҳудудлар “ўзбеклар мамлакати” деб ҳам эслатилади. xv асрнинг ўрталарига келиб шарқий дашти қипчоқ ҳудудларида жўжихоннинг бешинчи ўғли шайб...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонликлари маъмурий тузилиши ва давлат бошқаруви", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сўнгги ўрта асрларда ўзбек хонл… DOC Бесплатная загрузка Telegram