мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудида шайбонийлар династияси ҳукмронлиги даврида давлат ва ҳуқуқ

DOC 80,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1447860330_62331.doc мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудида шайбонийлар династияси ҳукмронлиги даврида давлат ва ҳуқуқ режа: 1. шайбонийлар давлатининг ташкил топиши ва ижтимоий тузуми. 2. шайбонийлар давлати марказий ва маҳаллий бошқаруви. 3. шайбонийлар давлатида ҳарбий қўшин ва солиқ тизими. 4. шайбонийлар давлати ҳуқуқ тизими. 1. шайбонийлар давлатининг ташкил топиши ва ижтимоий тузуми балхаш кўли ва сирдарёнинг қуйи оқимларидан то днепр дарёсининг қуйи оқимларигача бўлган улкан ҳудуд xi асрдан бошлаб дашти қипчоқ деб атала бошланди. қипчоқлар ва бошқа туркий қабилалар ҳукмронлиги остида бўлган бу ҳудудни 1236 йилда ботухон ўзининг турк муғул қўшинлари билан эгаллади. тарихда олтин ўрда деб аталган бу давлат xiv аср бошларида икки қисмга бўлиниб кетади. шарқий қисми оқ ўрда тарихий манбаларда “ўзбеклар мамлакати” деб ҳам юритилган. xv асрнинг ўрталарига келиб, жўжихоннинг бешинчи ўғли шайбоний уруғидан бўлган абулхайрхон (1412-1468) кўчманчи ўзбеклар давлатига асос солади. бу даврда темурийлар ҳукмронлик қилаётган мовароуннаҳрда ўзаро урушлар ниҳоятда кучайиб кетган эди. бундан фойдаланган абулхайрхон сирдарёнинг ўрта оқимидаги …

он алининг онасига уйланади. аста-секин қарши ва fузор шаҳарлари ҳам шайбонийлар томонидан босиб олинади. мовароуннаҳрнинг икки йирик шаҳарлари бухоро ва самарқандни жангсиз шайбонийхонннинг қўлига ўтиши, унинг нафақат тажрибали саркарда балки етук давлат арбоби ва ақлли сиёсатчи эканлигини ҳам кўрсатади. 1501 йил тошкентга юриш қилиб кўплаб қалъалаларни қўлга киритади. шу йилларда шайбонийхон қўшинлари ўратепа, шош, шоҳруҳия, сайрамни эгаллайди. 1503-1504 йилларда хоразмга юриш қилиб, 1505 йилда хоразмни босиб олган. 1507 йилда хуросонни босиб олади. шайбонийхон замондошлари томонидан «ҳалифа ур-раҳмон» ва «имом-аз-замон» деб улуғланган. шайбонийхон мовароуннаҳр ва хуросонни ўзбек султонларига “суюрғол” сифатида тақсимлаб берган эди. кейин шайбонийхон эронни забт этишга интилган жангда вафот этади. тахтга амакиси кучкунчихон ўтиради (1510-1529) ундан кейин унинг ўғли абу саидхон (1529-1533) ўтиради. бухоро вилояти ҳукмдори убайдуллахон ҳокимиятни қўлга олади (1533-1539). бухоро вилояти ҳар томонлама ривожланади. пойтахт самарқанддан бухорога кўчирилади. шундан сўнг шайбонийхон давлати бухоро хонлиги деб атала бошлади. шайбонийлар давлатининг сўнгги вакили пирмуҳаммад ибн сулаймон бўлган. 1601 йилда …

увчи, моддий бойлик яратувчи, хазинага солиқ тўловчи ижтимоий табақа бўлиб, уларга дўкондорлар, ҳунармандлар, ўртаҳол деҳқонлар ва чорвадорлар, ёлланиб ишлайдиган аҳоли кирган. 6. қуллар. қуллар асосан ҳарбий талончилик юришлари пайтида асирга туширилган, ўлжа қилиб олинган кишилар ташкил этган. маълум ҳақ эвазига улар озод бўлиши мумкин бўлган. қуллар меҳнатидан саройда, йирик амалдорлар ва уламоларни хўжаликларида фойдаланишган. хонлик иқтисодининг асосий тармоқлари қишлоқ хўжалиги (деҳқончилик ва чорвачилик) савдо-сотиқ ва ҳунармандчилик ҳисобланган. шайбонийлар даврида ер эгалигининг асосий тармоқлари мавжуд эди. 1. мулки султони – давлатга қарашли ерлар. 2. мулки холис- хусусий шахсларга тегишли. 3. вақф – диний маҳкамаларга, мадраса ва масжидларга тегишли, қабристонларга қарашли ерлар. 4. қишлоқ жамоалари эгалик қиладиган ерлар. меҳнат қиладиган кишиларнинг асосий қисми камбағал қишлоқ аҳолиси бўлиб, улар ижарага олинган ерда деҳқончилик қилиб кун кечирган. манбаларда келтирилишича, бу даврда буғдойнинг 10 хил нави, арпа, жўхори, мош, нўхот, маккажўхори ва сабзавот, полиз экинлари, шоли, пахта етиштирилган. деҳқончилик учун қулай бўлган ҳосилдор ер майдонлари …

давлат бўлиб, олий ҳокимият чекланмаган ҳуқуқларга эга бўлган давлат бошлиғи хон томонидан бошқарилган. хонликнинг сиёсий тизимида, бошқарувида амир темур ва темурийлар даврида қарор топган тартиб қоидалар, хусусиятлар билан бирга кўчманчи ўзбеклар давлатига хос анъаналар ҳам мавжуд эди. давлат бошқарувида исломий шариат ва одат қонун қоидаларига амал қилинган. давлатни бошқаришда хон саройидаги олий даражадаги амалдорлардан ташкил топган марказий бошқарув ва вилоят ҳокимлари қўлидаги маҳаллий бошқарув асосий ўрин тутиб, улар мамлакатнинг амалдаги ҳақиқий эгалари эдилар. марказий бошқарув давлатнинг ички ва ташқи ҳаётига боғлиқ барча масалаларни ҳал қиладиган даргоҳ-сарой девонида жамланган эди. давлатнинг олий даражали амалдорлари аъзо бўлган ва одатда бош вазир томонидан бошқариладиган бу маҳкама мамлакатнинг сиёсий, молиявий, ҳарбий ташкилий ва бошқа масалаларни кўриб чиқар эди. бу ерда қабул қилинган қарорлар хоннинг тасдиқи билангина кучга кирар ва ҳаётга жорий этиларди. кўкалдош, оталик, нақиб, вазири аъзам, вазир, девонбеги ва бошқа олий даражали сарой амалдорлари, нўён, туғбеги, кутвол, доруға, қурчибоши ва бошқа ҳарбий амалдорларнинг …

илоят (улус)га бўлиб бошқарилган. манбаларда самарқанд, қарши, шахрисабз, хисор, балх, термиз, кармана, қоракўл, миёнкол, шош, туркистон, фарғона, ўратепа, марв каби вилоятлардан ташкил топганлиги кўрсатилган. вилоят ҳокимлари хон томонидан тайинланган. одатда бундай юксак мавқега хоннинг яқин ва ишончли кишилари, қариндошлари, йирик қабила бошлиқлари, ҳарбий юришларда ўзини кўрсатган ўзбек султонлари муяссар бўлган. хонликнинг чегаралари доимий бўлмай тез-тез ўзгариб, кенгайиб ёки қисқариб турган. 3. шайбонийлар давлати ҳарбий қўшин ва солиқ тизими мамлакат сиёсий ҳаётида, давлат бошқарувида йирик саркардалар, қўшин бошлиқларининг ўрни катта эди. ички ва ташқи хавфни бартараф этишда, янги ерларни босиб олиш учун қилинадиган истилочилик юришларида қўшинларнинг сони, ҳарбий тайёргарлиги, қўшин бошлиқларининг қўмондонлик маҳорати катта аҳамият касб этарди. шайбонийлар қўшини асосан отлиқ ва пиёда аскарлардан ташкил топган. қўшин урушда ўқ-ёй, узун, найза, қилич, гурзи, узун дастали жанг болтаси (табарзин), чангак каби асосий ҳужум қуролларидан фойдаланган. абдуллахон ii даврида қўшин хориждан келтирилган пилта милтиқлардан қуроллантирилган. шайбонийлар қўшинида навкарлар ҳимоя учун қалқон (сипар)дан фойдаланганлар, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудида шайбонийлар династияси ҳукмронлиги даврида давлат ва ҳуқуқ"

1447860330_62331.doc мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудида шайбонийлар династияси ҳукмронлиги даврида давлат ва ҳуқуқ режа: 1. шайбонийлар давлатининг ташкил топиши ва ижтимоий тузуми. 2. шайбонийлар давлати марказий ва маҳаллий бошқаруви. 3. шайбонийлар давлатида ҳарбий қўшин ва солиқ тизими. 4. шайбонийлар давлати ҳуқуқ тизими. 1. шайбонийлар давлатининг ташкил топиши ва ижтимоий тузуми балхаш кўли ва сирдарёнинг қуйи оқимларидан то днепр дарёсининг қуйи оқимларигача бўлган улкан ҳудуд xi асрдан бошлаб дашти қипчоқ деб атала бошланди. қипчоқлар ва бошқа туркий қабилалар ҳукмронлиги остида бўлган бу ҳудудни 1236 йилда ботухон ўзининг турк муғул қўшинлари билан эгаллади. тарихда олтин ўрда деб аталган бу давлат xiv аср бошларида икки қисмга бўлиниб кетади. шарқий қисми оқ ўрда тарихий манбалард...

Формат DOC, 80,5 КБ. Чтобы скачать "мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудида шайбонийлар династияси ҳукмронлиги даврида давлат ва ҳуқуқ", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мовароуннаҳр ва хуросон ҳудудид… DOC Бесплатная загрузка Telegram