туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва окибатлари

DOC 88,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402747359_42997.doc www.arxiv.uz туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва оқибатлари режа: 1. xv асрнинг иккинчи ярим xvi аср бошларида мовароуннахрдаги ижтимоий – сиёсий вазият. 2. мамлакатнинг худудий парчаланишга юз тутиши, унинг муҳим сабаблари. 3. хонликлардаги сиёсий парокандалик ва беқарорлик жараёни. xvi аср бошларида мамлакатимиз тарихида янги давр бошланди, яъни давлат янги сулолалар қўлига ўтди. (400 йил давомида) маърузада маҳаллий феодал ҳукмдорларнинг ўзбошимчалиги, зулмкорлигининг кучайишини, уларнинг марказга бўйсунмаслик сиёсатини парокандалик ва беқарорлик жараёнларини кучайтирди. маърузада янада бир томонга эътибор берамиз: хонликларининг қолоқлик сабабларини кўрсатиш лозим. 8 мавзудаги билимларини эгаллаганлик даражасини аниқлаш учун таянч тушунчалар: шайбонийхонлар, апаратхонийлар сулолалари, хонлик, амирлик, монархия, сиёсий парокандалик, беқарорлик жараёни, диний мутаассиблик, этник гуруҳбозлик, ягона элат. 1 савол. тарихга назар ташлар эканмиз, шуни англашимиз лозим, ўзбеклар қадимдан ўз давлатларига эга бўлган халқдир. унинг давлатчилик тарихи илк бор хунлар, самонийлар, аштархонийлар, мағитлар, қўқон ва хива хонликлари. бухоро амирлиги орқали туркистон муҳтор жумҳурияти, бухоро ва хоразм халқ жумсхуриятлари, ниҳоят …

йилга келганда хуросонда хусайн байқааро ҳокимиятни эгаллаб, 1469 йилга келганда хуросонда хусайн байқаро ҳокимиятни эгаллаб, бу худудларда нисбатан тинчлик ўрнатди. унинг дўсти буюк алишер навоий мухрдор, вазир, астрабод ҳокими лавозимларида ишлаб хуросоннинг ижтимоий – сиёсий ҳаётида катта роль ўйнади. навоийнинг саъи – ҳаракатлари билан ҳиротда илм – фан, маданият гуркираб ривожланди. феодал цурушларга нисбатан барҳам берилди. мовароуннахрда эса бу даврга келиб феодал тарқоқлик авжига чиқди. ҳар бир вилоят, ҳар бир шаҳарда темурий шаҳзодалар ўзларнинг мустақил ҳукмронлигини ўрнатишга ҳаракат қилдилар. улар ҳокимият учун ўзаро курашларда дашти қипчоқ ўзбеклари кучларидан фойдаланишар эдилар. масалан: 1451 йилда урусхон набиралари абдусаидга ҳокимиятни эгаллаш учун ёрдам берган бўлса, орадан уч йил ўтгач абдулхайрхолн муҳаммад жуқийга ҳокимиятни эгаллашга кўмаклашди. бу ўзаро курашлар моворауннахр аҳолининг аҳволини ёмонлашишига олиб келди. xv аср охирларига келиб, мовароуннахрда темурийларнинг бир – биридан ўзаро мустақил бўлган ҳокимияти вужудга келди: 1. самарқандда султон аҳмад мирзо ҳукмронлиги; тошкентда султон махмуд мирзо ҳукмронлиги; андижонда умаршайх мирзо …

ўзбеклар бир неча ой шаҳарни шавқатсиз талон – тарож қилдилар. бу эса маҳаллий феодаллар норозилигига сабаб бўлди. бундан фойдаланган темурий шаҳзода захриддин муҳаммад бобур ўша йили (1500 йил) самарқанд тахтини эгаллади. аммо маҳаллий оқ суякларнинг кўпчилиги бобурни қўллаб қувватламадилар. 1501 йилнинг баҳорида бобур гшайбонийхон билан бўлган жангда енгилади ва самарқандни кўчманчи ўзбекларга топширади. кўчманчи ўзбеклар қисқа муддат ичида бухоро (1500), самарқанд (1501), тошкент (1503), хисор (1504), урганч (1505), хирот (1507) каби шаҳар ва вилоятларни эгаллаб, шарқий туркистон чегараларидан марказий афғонистон худудларигача чўзилган ерларда марказлашган шайбонийлар давлатига асос солдилар. темурийлар давлатдаги феодал марказлашган шайбонийлар давлатига асос солдилар. темурийлар давлатдаги феодал тарқоқлик ҳукмдорланинг ажралиб мустақилликка интилиши бу давлатнинг емирилишига олиб келган бўлса, шайбонийхон бундай тарқоқликка чек қўйиб мамлккатнинг бирилгини мустахкамлай олди. шайбонийхоннинг жануьбга томон юришлари эрон шоҳи исмоил 1 томонидан тўхтатилди. 1510 йил марв атрофларида бўлган жангда кўчманчи ўзбеклар қўшинлари, тор – мор этилади ва шайбонийхон ҳалок бўлди. эронийлар томонидан қўллаб – …

т ва сирдарё бўйидаги шаҳарларнинг хукмдори бароқхон (наврўз ахмадхон) янада кучайтирди. у хатто 1551 йилда самарқандни босиб олди. кармана ва миёнқала хукмдори абдулла султон барақхонга қарши жанг олиб борди. 1561 йилда тахтга ўтирган искандахон ам сиёсий тарқоқликка барҳам бера олмади. аммо унинг ўғли абдуллахон ii марказлашган шайбонийлар давлатини тиклаш мақсадида султонлар билан аёвсиз кураш олиб борилди. тинимсиз урушлар натижасида фарғона (1573), шахрисабз, қарши, ҳисор вилоятлари (1574), самарқанд (1578), тошкент, шохрухия, сайрам, оҳангарон (1582), балх (1583), ҳирот (1588), хоразм (1595) абдуллахон кўл остига бирлаштирилди. аммо 1598 йилда абдуллахон ii вафотидан сўнг унинг ўғли абдулмўмин узоқ тахтни бошқара олмади. сўнгги шайбоний хукмдори пирмуҳаммад ii ҳам бебош амирларни тийиб қўя олмади. юзага келган вазиятдан эрон сафовийлари, хива иноқлари ва қозоқлар унумли фойдаландилар. эронийлар балхни, қозоқ султонлари тошкентни эгаллаган бўлса, хоразм хонлари мустақил бўлиб олдилар. бухоронинг феодал султон ўғиллари фойдасига тахтдан воз кечди ва шу тариқа ўрта осиёда аштархонийлар сулоласи хукмронлиги бошланди. аштархонийларнинг балхдаги …

вужудга келди. шайбоний уруғидан бўлган элбарсхон (1512 – 1525 й.й.) асос солди. элбарс вафотидан кейин хива хонлари тез – тез алмашиб турган. ўзаро урушлар ва хукмдорларнинг тез – тез алмаштириб туриши натижасида бу даврда хоразм ҳали марказлашган давлат даражасига етмаган эди. хон ҳокимияти қабила задагонлари билан чекланган бўлиб, низолар ва феодал урушлар деярли тинмаган. шу даврда хоразм чуқур инқирозда шаҳар ҳаёти суст ривожланди. бу жараён xvii – xviii аср бошларида ҳам давом этди. xvii аср оихири xviii аср бошларига бориб хоразм ҳақидаги маълумотларда сиёсий ва иқтисодий таназзул таъкидланади. абдулғозихоннинг “шажараи турк” асарида, иван федотов маълумотларида бу холат қайд этилган. бошқарувда вазир, қушбеги билан биргаликда хон маслаҳатчилари, иноқларнинг борлиги маъмурий тузумнинг жуда мураккаблигидан дарак беради. хўжалик инқирози ва феодал урушлар хоразм воҳаси маданиятигша ҳам путур етказди. феодал ўзаро низолар араб муҳаммад (1602 – 1623 й.й.) ва унинг ўғиллари даврида энг юқори нуқтага етди. асфандиёр (1623 – 1643 й.й.) абдулғозихон (1643 - …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва окибатлари"

1402747359_42997.doc www.arxiv.uz туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва оқибатлари режа: 1. xv асрнинг иккинчи ярим xvi аср бошларида мовароуннахрдаги ижтимоий – сиёсий вазият. 2. мамлакатнинг худудий парчаланишга юз тутиши, унинг муҳим сабаблари. 3. хонликлардаги сиёсий парокандалик ва беқарорлик жараёни. xvi аср бошларида мамлакатимиз тарихида янги давр бошланди, яъни давлат янги сулолалар қўлига ўтди. (400 йил давомида) маърузада маҳаллий феодал ҳукмдорларнинг ўзбошимчалиги, зулмкорлигининг кучайишини, уларнинг марказга бўйсунмаслик сиёсатини парокандалик ва беқарорлик жараёнларини кучайтирди. маърузада янада бир томонга эътибор берамиз: хонликларининг қолоқлик сабабларини кўрсатиш лозим. 8 мавзудаги билимларини эгаллаганлик даражасини аниқлаш учун таянч тушунчала...

Формат DOC, 88,5 КБ. Чтобы скачать "туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва окибатлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: туркистоннинг хонликларга бўлин… DOC Бесплатная загрузка Telegram