тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси

DOC 252,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1363613472_42395.doc тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси www.arxiv.uz режа: 1. тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси. 2. табиатда моддаларнинг катта геологик ва кичик биологик айланиши. 3. биоген моддалар (c, n, ca, p, к) нинг тупрокда хосил бўлиши, ўзгариши ва айланиши. 4. тупрок пайдо бўлиш энергетикаси. 1. тупрок тог жинсларидан пайдо бўлган. аммо тупрок ўзининг бир канча хусусиятлари, айникса унумдорлиги, яъни ўсимликларни сув, хаво ва озик моддалари хамда бошка хаёт омиллари билан таъмин этиш хусусияти билан тог жинсларидан кескин фарк килади. ўзига хос ана шу хусусиятларга эга бўлган табиий жинс хисобланган тупрокнинг пайдо бўлишида нураш ва тупрок пайдо бўлиш жараёнлари ўзаро муносабати натижасида кечадиган жараёнлар катта ахамият касб этади. тупрок пайдо бўлиш жараёнлари хакидаги умумий назарий тушунчалар – в.в.докучаев, п.а.костичев, н.м.сиберцев, в.р.вильямс, п.с.коссович, к.д.глинка, г.иенни, ф.дюшофур ва бошка машхур олимлар илмий фаолияти туфайли шаклланган. тупрок пайдо бўлиш жараёни хакидаги таълимотнинг хозирги замон да ривожланишида и.п.герасимов, в.а.ковда, б.п.полинов, и.в.тюрин, а.а.роде, с.п.ярков ва …
2
до бўлиш жараёни жараённинг биринчи даврларида коя тог жинслари, магматик ёки чўкинди тог жинсларида, аслини олганда нураш жараёни билан биргаликда содир бўлади ва зич коя жинсда шаклланаётган тупрок моддий жихатдан нураш пўсти билан биргаликда вужудга келади. кейинчалик ер юзаси ривожланишининг кўпрок етилган боскичларида нураш ва тупрок пайдо бўлиш жараёнлари макон ва вакт ичида бир-биридан ажралади, тупрок эса факатгина тог жинслари нураш пўстининг энг устки зонасида, кўпинча у хосил бўлганидан ва кайта ёткизилганидан кейингина шаклланади. бунда, шуни таъкидлаш лозимки, ернинг узок геологик ўтмишидаги ер юзаси ривожланишининг абиотик даврида нураш жараёни тупрок пайдо бўлиш жараёнисиз содир бўлган ва ер юзасида факат нураш пўсти мавжуд бўлган, тупрок эса бўлмаган. нураш ва тупрок пайдо бўлиш жараёнларини ва шунга биноан нураш пўсти ва тупрокни турли хилдаги табиий жисм сифатида бир-биридан ажратиш жиддий ахамиятга эга. бинобарин нураш ва тупрок пайдо бўлиш омиллари (агентлари ва шароитлари) бир-бирига ўхшаш ва ушбу жараёнлар бир хилдаги ер юзасидаги термодинамик шароитларида …
3
ал), транзит ва аккумулятив нураш пўстлогини шакллантирадиган, нураш ва чўкинди хосил килиш, шунингдек ер юзасидаги соф геологик жараёнлар махсулотлари хам – она жинс ёки тупрок пайдо килувчи жинс холида хизмат килиши мумкин, кайсики улардан тупрок хосил бўлади. тог жинслари нураши, бир жойдан иккинчи жойга кўчирилиши ва кайта ёткизилиши жараёнларида, дастлабки зич жинслар учун характерли бўлмаган ва тупрок пайдо бўлиши учун мухим ахамиятга эга бўлган, катор янги хоссаларга эга бўлади: 1) зич, яхлит хосиладан говак, бўлакларга бўлинган холатга ўтади; 2) ковакликка эга бўлади, шу туфайли хаво сигими ва хаво ўтказувчанлик, нам сигими ва сув ўтказувчанлик кобилиятига эга бўлади; 3) бирламчи жинс хосил килувчи минераллар билан бир каторда нураш пўстлогининг тог жинслари иккиламчи минералларни, шу жумладан трансформация ва неосинтез махсулотлари бўлган ва алмашинадиган сингдириш кобилиятига эга бўлган коллоидли ва коллоид катталигидаги лойли минералларни саклайди; 4) ўзининг гранулометрик, минералогик ва кимёвий таркиби бўйича ер юзасида кайта таксимланади; 5) тирик организмлар учун кулай шаклдаги, …
4
пайдо бўлишининг жадал ривожланиши учун кулай субстрат тарзида хизмат килади. тупрок пайдо бўлиши асосан нураган ва нураётган дастлабки жинс калинлиги чегарасида ўзига хос тузилиши (иерархик тупрок тузилиши)нинг шаклланишига, янги хосил бўлган тупрокнинг махсус хоссалар ва функцияларга эга бўлиши ва ер юзасидаги геосфера жараёнларининг умумий динамикасида, ушбу структура (тузилиш), хосса ва функцияларнинг мунтазам динамик кайта яратилишига олиб келади. 2. маълумки, тупрок тог жинсларидан келиб чиккан. аммо ер бетига чикиб колган тог жинсларига хали тирик организмлар таъсир этмаган даврда жинсларда факатгина нураш жараёни кечади. бунинг натижасида хосил бўладиган нураш махсулотлари таркибидаги ўсимликлар учун озик моддалар хисобланган кул элементлари (са, мg, к, р, s кабилар) атмосфера ёгинлари таъсирида ювилади ва юза окимлар хамда сизот сувлари таъсирида денгизлар ва океанларга олиб борилиб тўлик ёки кисман ёткизилади, натижада денгиз чўкиндилари хосил бўлади. ќар йили сув окимлари билан жахон океанига 20-25 млрд.т. минерал заррачалар окизилиб кетилади, унинг асосий кисми тупрок заррачаларидир. ер тарихида кечадиган узок муддатли …
5
рда таркок холда бўлган кул элементлари тарзидаги озик моддалар р, s, са, мg, к сингариларни илдизлари оркали ўзлаштириб олади ва бунда азот хам тўплана бошлайди. жинсларда азотнинг хосил бўлиши ва тўпланиши асосан микроорганизмларнинг биокимёвий фаолияти натижасидир. ўсимликлар хаводаги карбонат ангидриди, сув, кул элементлари, азот ва куёш нурлари энергиясидан фойдаланиб органик моддаларни синтезлайди. таркибида кул моддалари бўлган ўсимлик колдиклари тог жинсларида ва унинг юкори кисмларида тўплана бошлайди. бу моддалар ўз навбатида микроорганизмлар учун озика ва энергия манбаи хисобланади. органик колдиклар микроорганизмлар таъсирида парчаланиб, унинг бир кисми янги органик модда-гумусга айланади. бу моддалар микроорганизмлар таъсирида секин парчаланиб ўзгарганлиги сабабли жинсларнинг юкори кисмларида тўплана бошлайди, кисман эса минераллашиб азот ва кул элементлари каби озик моддаларга ажралади. ана шу моддалар эритмага ўтиб, тупрокнинг минерал кисми ва гумус моддалари билан янги комплекс, кам харакатчан бирикмалар хосил килади ва янги авлод ўсимликлар илдизлари оркали уларни сингдириб олади. натижада, жинслардаги кул элементлари шунингдек, азот олий ўсимликлар, микроорганизмлар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси"

1363613472_42395.doc тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси www.arxiv.uz режа: 1. тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси. 2. табиатда моддаларнинг катта геологик ва кичик биологик айланиши. 3. биоген моддалар (c, n, ca, p, к) нинг тупрокда хосил бўлиши, ўзгариши ва айланиши. 4. тупрок пайдо бўлиш энергетикаси. 1. тупрок тог жинсларидан пайдо бўлган. аммо тупрок ўзининг бир канча хусусиятлари, айникса унумдорлиги, яъни ўсимликларни сув, хаво ва озик моддалари хамда бошка хаёт омиллари билан таъмин этиш хусусияти билан тог жинсларидан кескин фарк килади. ўзига хос ана шу хусусиятларга эга бўлган табиий жинс хисобланган тупрокнинг пайдо бўлишида нураш ва тупрок пайдо бўлиш жараёнлари ўзаро муносабати натижасида кечадиган жараёнлар катта ахамият касб этади. тупрок пайдо бўлиш жар...

Формат DOC, 252,5 КБ. Чтобы скачать "тупрок пайдо бўлиш жараёнининг умумий схемаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупрок пайдо бўлиш жараёнининг … DOC Бесплатная загрузка Telegram