умумий тупрокшунослик

DOC 71.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363180799_42094.doc умумий тупрокшунослик www.arxiv.uz режа: 1. тупрок хакида тушунча, унинг таърифи ва ахамияти. 2. тупрокнинг биокатламдаги асосий вазифалари. 3. тупрокшунослик фани ва унинг бошка фанлар билан богликлиги. 1. тупрокшунослик - тупрок хакидаги фан бўлиб, табиий жисм ва ишлаб чикариш воситаси хисобланган тупрокнинг келиб чикиши, тузилиши, таркиби ва хоссалари, унумдорлиги хамда географик таркалиши конунларини ўрганади. тупрок ва унинг хоссалари хакидаги дастлабки тушунчалар ва билимлар кадимги даврлардан бошлаб дехкончилик талаблари асосида юзага кела бошлади. илмий фан сифатида тупрокшунослик фани россияда х1х асрнинг охирларида рус олимлари в.в.докучаев., п.а.костичев., н.м.сибирцев., в.р.вильямс гоялари ва асарлари туфайли шакллана бошлади ва ривожланди. в.в.докучаев биринчи бўлиб тупрокнинг пайдо бўлиш омиллари ва жараёнлари хакидаги илмий назарияни яратди хамда тупрок тушунчасига куйидагича таъриф берди: "тупрок деганда сув, хаво хамда турли тирик ва ўлик организмлар таъсирида табиий равишда ўзгарган тог жинсларининг (кайси хил бўлишидан катъий назар) "юза" ёки ташки горизонтларига айтилади". тупрок мустакил табиий жисм сифатида ўзининг келиб чикиши (генезиси) билан …
2
и. унинг тупрокка берган таърифи в.в.докучаевникидан унчалик фарк килмасада, аммо тупрок пайдо бўлиш жараёнларининг мохиятини анча чукуррок очиб беришга харакат килган. н.м.сибирцев ўзининг кўплаб тадкикотлари асосида тупрокнинг куйидаги таърифини беради: "табиий тупроклар деганда китъаларнинг юза кисми хосилалари ёки тог жинсларининг шундай ташки горизонтларига айтиладики, ундаги умумий эктодинамик ходисалар, шу катламгача кириб бораётган организмларнинг таъсири ёки биосфера таркибий кисмларидан юзага келган жараёнларнинг ўзаро биргаликдаги таъсири туфайли кечади". бундан кўриниб турибдики, тупрокнинг пайдо бўлишида кўплаб табиий омилларнинг ўзаро мураккаб таъсири катта роль ўйнайди. рус олими п.а.костичев тупрокнинг хосил бўлишида биологик омиллар, айникса ўсимликлар олами ролига эътибор беради ва шунга кўра тупрокка куйидагича таъриф беради: "тупрок деганда ўсимликларнинг илдизлари чукур кириб борадиган ер юзасининг устки катламини тушуниш керак". тупрокнинг энг мухим хоссаси - унумдорликдир. тупрок унумдорлигининг ривожланишида тирик организмлар, жумладан яшил ўсимликлар ва микроорганизмларнинг роли алохида ахамиятга эга. шунга кўра тупрокнинг яна бир таърифини келтирамиз: «иклим ва тирик организмлар таъсирида ўзгарган ва ўзгараётган …
3
н, бу физик мухит, инсонларнинг яшаши учун, хаёт учун макон, иккинчи томондан - бу иктисодий асос, ишлаб чикариш воситаси. шунинг учун уни асраб-авайлаб, хар доим унумдорлигини оширишга гамгурлик килиш керак. кишилар томонидан ердан фойдаланиш масалалари социал-иктисодга дахлдор катта ва мураккаб масалалар комплексидир, жумладан ерга эгалик масалалари, ер тўгрисидаги конунчилик, ерга эгалик хукуки, ерни иктисодий бахолаш ва х.з. ўзбекистон республикаси олий мажлисининг 1-чакирик 11-12 сессиялари (30 апрел ва 28 август 1998 йил) да "ер кодекси", "давлат ер кадастри тўгрисида" ги конунлар мухокама килиниб кабул килинди. ушбу хужжатларда "ер умуммиллий бойлик, ўзбекистон республикаси халкларининг хаёти, фаолияти ва фаровонлигининг асоси сифатида ундан окилона фойдаланиш зарур ва у давлат томонидан мухофаза килинади» деб кўрсатилган. тупрок - инсонларни ардоклаб, ноз-неъматлар билан тўйдираётган битмас-туганмас бойлик хамда зарурий озик-овкат махсулотлари ва керакли хом ашё етиштирадиган манбадир. тупрок юртимизнинг энг асосий бойлиги. тупрок хаёт учун куёш, хаво ва сувдек зарур бўлиб, у биологик тирик жисм хисобланади. ер мехнат …
4
из ердаги тирик организмларнинг табиий ассоциацияси фаолият кўрсата олмайди. энг мухими, бунда биосфера жараёнларининг бирлигини яъни: тупрок бу хаётнинг махсули ва шу билан бирга унинг мавжудлигининг шарти . экосистемада яъни инсон яшайдиган табиий мухитда, тупрок мухим ахамиятга эга, кайсики айнан тупрок уларни истеъмол киладиган асосий озика массаси билан таъминлайди. 2. тупрок ер шарининг барча кобиклари хаётида катта роль ўйнайди ва катор вазифаларни бажаради. айникса тупрок копламининг катламнинг ажралмас кисми сифатидаги хилма-хил кўплаб вазифалари алохида ахамиятга эга. тупрок копламининг биокатламдаги асосий (бошкалар билан алмаштириб бўлмайдиган) вазифалари куйидагилардир: 1). тупрокнинг биоэкологик вазифаси - тупрок экология манбаи ва мухит бўлиб, унда кўплаб органик моддалар тўпланади. академик в.а.ковданинг хисобича ер юзасида (асосан ўрмонларда) тўпланадиган биологик кисм микдори карийб n·1013 тоннани ташкил этади. ер ости илдиз кисми хамда хайвонот ва микрооррганизмлар фаолияти билан боглик органик моддалар микдори бундан кам эмас. 2). тупрок катламининг биоэнергетик вазифаси. тупрок копламини ўз ичига олувчи экологик системада ўсимликлар хар йили …
5
n, h, o, p, ca, k, mg, al сингари) ни сўриб олади ва тупрок катламларида тўплаш имкониятини беради. 5). тупрок катламининг гидрологик вазифаси - тупрок копламининг ер гидрологик циклидаги ва гидросферадаги роли хам нихоятда катта. тупрок копламида атмосфера ёгинлари тўпланади, бугсимон сувлар конденсацияланиб эркин сувга айланади. 6) тупрок копламининг атмосфера газ таркибига таъсири вазифаси - тупрок копламининг ер шарининг газ режими ва атмосфера таркибининг шаклланишида, фотосинтезда, карбонат ангидридининг бирикиши, азот тўплаши, кислород ва водороднинг тўпланишида, денитрификация, десульфофикацияда, оксидланиш ва нафас олишида, карбонат ангидриднинг атмосферага кайтиши ва айланиши каби жараёнларида хам катта роль ўйнайди. тупрок коплами биокатламдаги хаётни турли салбий окибатлардан химоялашда ўзига хос экран ролини бажаради. биосферанинг баркарор холати тупрок копламининг нормал функцияси ва унинг мухофазаси билан чамбарчас богликдир. 3. тупрокшунослик дехкончилик ва агрокимё каби катор мухим агрономик фанлардан биридир. ерга ишлов бериш, ўгитлаш ва алмашлаб экиш системасини кўллаш, кимёвий мелиорация, ернинг шўрланишига карши кураш тадбирларини олиб боришда тупрок хоссаларини …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "умумий тупрокшунослик"

1363180799_42094.doc умумий тупрокшунослик www.arxiv.uz режа: 1. тупрок хакида тушунча, унинг таърифи ва ахамияти. 2. тупрокнинг биокатламдаги асосий вазифалари. 3. тупрокшунослик фани ва унинг бошка фанлар билан богликлиги. 1. тупрокшунослик - тупрок хакидаги фан бўлиб, табиий жисм ва ишлаб чикариш воситаси хисобланган тупрокнинг келиб чикиши, тузилиши, таркиби ва хоссалари, унумдорлиги хамда географик таркалиши конунларини ўрганади. тупрок ва унинг хоссалари хакидаги дастлабки тушунчалар ва билимлар кадимги даврлардан бошлаб дехкончилик талаблари асосида юзага кела бошлади. илмий фан сифатида тупрокшунослик фани россияда х1х асрнинг охирларида рус олимлари в.в.докучаев., п.а.костичев., н.м.сибирцев., в.р.вильямс гоялари ва асарлари туфайли шакллана бошлади ва ривожланди. в.в.докучаев бир...

DOC format, 71.5 KB. To download "умумий тупрокшунослик", click the Telegram button on the left.

Tags: умумий тупрокшунослик DOC Free download Telegram