тупрокнинг гумусли xолати. тупрок пайдо бўлиш эволюцияси ва унумдорлигида гумуснинг аxамияти

DOC 103,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1363684961_42407.doc тупрокнинг гумусли ќолати www.arxiv.uz режа: 1. тупрокнинг гумусли холати ва тупрок профилида гумуснинг таркалиши. 2. тупрокдаги органик моддалар группаларининг функциялари. 3. гумуснинг тупрок пайдо бўлишидаги, экологик ва унумдорлигидаги роли. 4. тупрокдаги гумус микдорини кўпайтириш усуллари. 1. тупрокнинг гумусли холати деганда органик моддаларнинг морфологик белгилари, умумий захираси, хоссалари ва унинг хосил бўлиши, ўзгариши хамда тупрок профили бўйлаб харакати (миграцияси) каби жараёнларнинг йигиндиси тушунилади. тупрокнинг гумусли холатини белгиловчи асосий кўрсаткичлар системаси л.а.гришина ва д.с.орлов (1977) томонидан тавсия этилган. бу системада тупрокнинг гумусли холатини кўрсатувчи катор белгилар жумладан, органик моддалар микдори ва захираси, унинг тупрок катлами бўйлаб таркалиши, азот билан бойиганлиги, гумус хосил килиш даражаси, гумус кислоталарининг типлари ва уларнинг алохида белгилари эътиборга олинган. турли тупрокларда гумусли холат бир хил эмас, масалан, тундра тупроклари органик моддаларнинг кам гумусга айланиши, гумус захирасининг ўртача бўлиши ва профил бўйлаб кескин камайиб бориши, гумуснинг гумат-фульват типда бўлиши ва азотни кам саклаши каби хусусиятлар билан характерланади. подзол …
2
нг юкори бўлиши ва профил бўйлаб аста-секин камайиб бориши, азот билан ўртача бойиганлиги, гумус хосил килиш даражасининг жуда юкори эканлиги, фульват-гуматли ва гумат типдаги гумуси, эркин гумин кислоталарнинг камлиги ва кальций билан бириккан кисмининг кўплиги билан характерланиб, тупрок "нафас олиш" даражасининг юкори эканлиги мухим кўрсаткичлардан хисобланади. гумус горизонтининг калинлиги кора тупрокларда 1-1,5 метрдан кам эмас, украина ва кубан кора тупрокларида 2 м дан ошади. кора тупроклардан жануб ва шимол томонга караб гумус микдори камайиб боради. бўз тупрокларда гумус микдори жуда кам, профиль бўйлаб кескин камайиб боради, гумусли катлам калинлиги 30-40 см атрофида бўлади. бу зонадаги тупроклар таркибидаги органик моддалари юкори гумус хосил килиши, азот билан жуда бойиганлиги ва фульват-гуматли таркибидаги гумуси билан характерланади. тупрок гумусли холатининг асосий кўрсаткичи, унинг юкори горизонтларидаги органик моддалар микдори кўп бўлганидан, кўпинча тупрок унумдорлиги ана шу белгиси асосида бахоланади. гумус микдорига (тупрокдаги органик моддаларнинг умумий микдори, фоиз хисобида) кўра барча тупроклар шартли равишда куйидаги группаларга …
3
гариши) си, кўчирилиши ва ўсимликлар озикланишида мухим ахамиятга эга. шуни таъкидлаш керакки, барча турдаги органик моддалар, яъни хали чиримаган органик колдиклар, детрит (турли даражада чириган органик колдиклар, хали чиримаган органик колдикларнинг гумусга айланишидаги оралик группа моддалари), гумусли моддаларнинг айрим группалари тупрок пайдо бўлишида, унумдорлигида ва ўсимликлар озикланишида мухим, аммо турли-туман ахамиятга эга (19-жадвал). 19-жадвал органик моддалар турли гурухларининг тупрок пайдо бўлиши ва фракциясидаги иштироки (и.с.кауричев ва бошкалар, 1989). органик моддалар гурухлари а. тупрокнинг пайдо бўлиши ва ривожланишида б. ўсимликлар озикланишида в. тупрокнинг санитар химояловчи хоссаларида 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 дастлабки органик колдиклар + ++ - + - ++ ++ ++ ? ++ - - детрит + ++ - + + ++ ++ ++ ? + - - гумин + ++ ++ - + - - - ? - ++ - гумин кислоталари + ++ ++ - ++ + + + ? ? …
4
нинг шаклланишидаги функциялари. 1. тупрокка хос органик профилнинг шаклланиши. 2. чиринди ва лойли-чириндили бирикмалар иштирокида агрегатлар хосил бўлиши. гумуснинг минераллар билан ўзаро таъсирлашуви ва микробиологик ва термодинамик жихатдан чидамли структуранинг вужудга келиши. 3. ковушмасининг шаклланиши ва гумусли моддаларнинг тупрокнинг сув-физик хоссаларига таъсири. 4. бекарор харакатчан бирикмаларнинг шаклланиши ва тупрок минерал компонентларининг биогеокимёвий айланмага жалб этилиши. 5. тупрокнинг сорбция, кислотали-асосли ва буферлик хоссаларининг шаклланиши. б. органик моддаларнинг ўсимликлар озикланишида бевосита иштирок этишидаги функциялари. 6. ўсимликлар учун минерал озика элементлари (n, p, к, ca. микроэлементлар) нинг манбаси. 7. гетеротроф организмлар учун органик озикланиш манбаси ва тупрокнинг биологик ва биокимёвий активлигига таъсири. 8. ер усти хавосидаги со2 нинг манбаси ва фотосинтез махсулдорлигига таъсири. 9. ўсимликлар ўсиши ва ривожланиши, озика моддаларнинг ўзлаштирилишига таъсир этувчи ва х.з. (табиий ўстирувчи моддалар, ферментлар, витаминлар ва бошкалар) тупрокдаги биологик актив моддалар манбаси. в. органик моддаларнинг санитар-химоялаш функциялари. 10. пестицидлар микробиологик айниши еградацияланиши)ни тезлаштириши, пестицидларнинг парчаланиш тезлигига каталитик таъсир …
5
кибида ўсимликлар учун зарур деярли барча элементлар углерод, кислород, азот, фосфор, кальций, магний, олтингугурт, темир сингарилар борлиги маълум. ўсимлик ва жониворларнинг нобуд бўлган колдикларининг парчаланиш жараёнларида улардаги озик моддалар аста-секин ажралиб чикади ва шунинг учун хам улар ювилиб кетмай, тупрок катламларида мустахкам ушланиб турилади. гумус тупрокнинг иссиклик ва сув-физик хоссаларига ижобий таъсир этади. чиринди тупрокнинг минерал заррачаларини бир-бирига мустахкам бириктириб, уни донадор структурали холатга келтиради. структурали тупроклар сувни яхши ўтказиб, кам буглантиради, унда хаво етарли ва температура режими хам кулай бўлади. в.а.ковда тупрокдаги органик моддалар ва унда тўпланадиган энергиянинг тупрокда кечадиган жараёнларда хамда биосферанинг баркарорлигидаги ролини таъкидлайди. в.а.ковда тупрокнинг гумусли катламини планетанинг алохида энергетик кобиги - гумосфера деб хисоблайди. унинг кўрсатишича, тупрокда тўпланадиган ўсимлик колдикларининг 1 г курук моддасида тахминан 17-21 кж микдорида энергия тўпланган бўлади. с.а.алиев маълумотича, 1 г гумин кислотасида 18-22 кж, 1 г фульвокислотада 19 кж., 1 г липидларда тахминан 35,5 кж энергия тўпланади. органик моддалари 4-6 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тупрокнинг гумусли xолати. тупрок пайдо бўлиш эволюцияси ва унумдорлигида гумуснинг аxамияти" haqida

1363684961_42407.doc тупрокнинг гумусли ќолати www.arxiv.uz режа: 1. тупрокнинг гумусли холати ва тупрок профилида гумуснинг таркалиши. 2. тупрокдаги органик моддалар группаларининг функциялари. 3. гумуснинг тупрок пайдо бўлишидаги, экологик ва унумдорлигидаги роли. 4. тупрокдаги гумус микдорини кўпайтириш усуллари. 1. тупрокнинг гумусли холати деганда органик моддаларнинг морфологик белгилари, умумий захираси, хоссалари ва унинг хосил бўлиши, ўзгариши хамда тупрок профили бўйлаб харакати (миграцияси) каби жараёнларнинг йигиндиси тушунилади. тупрокнинг гумусли холатини белгиловчи асосий кўрсаткичлар системаси л.а.гришина ва д.с.орлов (1977) томонидан тавсия этилган. бу системада тупрокнинг гумусли холатини кўрсатувчи катор белгилар жумладан, органик моддалар микдори ва захираси, унинг тупр...

DOC format, 103,5 KB. "тупрокнинг гумусли xолати. тупрок пайдо бўлиш эволюцияси ва унумдорлигида гумуснинг аxамияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.