тупрокдаги микроэлементлар ва тупрокнинг радиоактивлиги

DOC 82,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1363690514_42411.doc тупрокдаги микроэлементлар ва тупрокнинг радиоактивлиги www.arxiv.uz режа: 1. тупрокдаги микроэлементлар турлари ва ахамияти. 2. ўсимлик ва хайвонот организмлари хаёти учун зарур бўлган микроэлементлар (cu, zn, b, mo, mn, co, i), уларнинг микдори ва ахамияти. 3. тупрокнинг радиоактивлиги, унинг турлари ва зарарини камайтириш усуллари. 1. тупрокдаги ўсимликлар ва хайвон организми учун нихоятда оз микдорда зарур бўлган катор кимёвий элементлар борки, улар микроэлементлар дейилади. микроэлементлар жумласига бор (в), марганец (мn), молибден (mo), мис (cu), рух (zn), кобальт (co), йод (j), фтор (f) сингарилар киради. булардан айримларинигина биологик роли яхши ўрганилган. микроэлементлар ўсимликлар ва хайвонлар хаётида мухим физиологик хамда биокимёвий ахамиятга эга. улар катор ферментлар, гормонлар ва витаминлар таркибига киради. микроэлементларнинг тупрокда етарли бўлмаслиги ёки микдорининг ошиб кетиши организмларда кечадиган биологик жараёнларга салбий таъсир этади ва турли касалликларга сабаб бўлади. ўсимликлар хосили пасайиб махсулотлар сифати камаяди. ќозирги вактда тупрокда микроэлементлар микдори, уларнинг бирикиш шакллари, тирик организмлар хаётидаги ролини ўрганиш хамда тупрокдаги микдори …
2
плекс шаклида ва сингдирилган холатда бўлади. миснинг бир кисми бирламчи ва иккиламчи минераллар таркибига киради. тупрок кислоталилигининг кўтарилиши билан миснинг харакатчанлиги хам ошади. нейтрал ва ишкорли тупрокларда кўпинча ўсимликлар учун мис етарли бўлмайди. тупрокдаги мис она жинс таркибига боглик. жумладан, зарафшон водийсидаги кузатишларга кўра сланецларнинг говак жинсларида гранитга нисбатан мис 2-3 баробар кўплиги кузатилган. (е.к.круглова, 1981). +мис мухим биологик ахамиятга эга бўлиб, турли оксидловчи ферментлар таркибига киради, ва оксил моддаларнинг алмашинувига ижобий таъсир этади. тупрокда мис етишмаганда ўсимликларда оксиллар синтези пасаяди ва хосили анча камаяди. ўзбекистон фанлар академияси тупрокшунослик ва агрокимё институти ходимларининг тадкикотлари фаргона водийси ва мирзачўлнинг сугориладиган ерлари тупрогида ўсимликларнинг ўзлаштириши учун кулай бўлган мис бирикмалари жуда камлигини кўрсатади. бундай ерларда мисли ўгитлар кўлланилганда пахта хосили 2,5-4 ц/га ошган. ќозирги вактда олмалик кимё заводида таркибида мис бўлган аммофос олиш технологияси ишлаб чикилган. рух (zn) тупрокнинг гумусли горизонтида кўпрок тўпланади ва органик моддалар билан мураккаб бирикмалар хосил килади. шунингдек …
3
орнинг ўртача микдори 0,001 фоиз атрофида. бор элементи ўсимликлардаги углеводлар алмашинувида ва гулининг чангланиши жараёнида катта рол ўйнайди. бор етишмаганда чангланмаган гуллар тушиб кетади ва хосил хам камаяди. ўрта осиёнинг бўз тупроклари, айникса гумуси кўпрок ўтлок тупрокларда харакатчан бор микдори анча кўпрок. бор етишмайдиган ерларга бор кислотаси, бура ва бор микроэлементи билан бойитилган ўгитлар яхши самара беради. молибден (мо) катор минераллар таркибига киради ва тупрок органик моддаларида, сингдирилган холда хам бўлади. тупрокдаги ўртача микдори 0,0003 фоиз. молибден кислотали тупрокларда марганец, мис, рух ва кобальтга нисбатан кам харакатчан бўлади. молибден юкори биоген хусусиятга эга бўлган микроэлемент бўлиб, дуккакли ўсимликларда кўп тўпланади. ўсимликларда азот алмашинувида, айникса азот тўпловчи азотобактериялар ва туганак бактериялари фаолиятида мухим ахамиятга эга. молибден етишмаса дуккаклилар илдизида туганаклар хосил бўлмайди. барча ўсимликларга оз микдорда бўлса-да, молибден зарур. молибден ўсимликлар хужайрасида селитрани аммонийга айлантирадиган нитрат редуктаза ферментининг таркибига хам киради. бу фермент етишмаса оксил моддалар синтезланиши пасаяди. ўсимликларга молибден сакловчи …
4
рда марганец кам харакатчан бўлганлиги сабабли ўсимликлар учун етарли бўлмайди, нордон реакцияли шароитда аксинча марганец кўпайиб, ўсимликларга захарли таъсир этади. тупрокдаги ўзлаштириладиган марганец кам бўлганда, шу микроэлементларнинг ўгитларидан фойдаланилади. кобальт (со) турли алюмосиликатлар таркибида сакланади, коллоидларда сингдирилган ва турли органик-минерал бирикмалар холида бўлади. ўсимликларда фотосинтез жараёнини яхшилайди, оксил алмашинувини тезлаштиради. кобальтнинг тупрокдаги ўртача микдори 0,008 фоиз бўлиб, гумусли катламда кўпрок. айрим районлардаги тупрокларда кобальт жуда кам. бундай ерларга кобальтли микроўгитлар кўлланиш яхши натижа беради. йод (j) одатда тупрокнинг юкори гумусли катламида кўпрок тўпланади, ўртача микдори 0,0005 фоиз. ўрта осиёнинг тўк тусли ўтлок тупрокларида бўз тупрокларга нисбатан йод кўпрок сакланади. йод ўсимликлардаги фотосинтез жараёнида актив катнашади, оксил моддалар алмашинувини тезлаштиради. айникса чорва моллардаги турли касалликларнинг олдини олишда яйлов тупроклари ва ўсимликларда йод етарли бўлиши керак. йод етишмаганда, шу микроэлемент сакловчи препаратлар ишлатилади. ўсимликларнинг микроэлементлар билан таъминланиш даражасини бахолаш учун, унинг тупрокдаги харакатчан формаларини билиш зарур. тупрокдаги микроэлементларнинг харакатчан шаклдаги микдори жуда …
5
картограммалар тузиб чикилмокда. бу материаллар микроўгитлардан самарали фойдаланиш имконини беради. 3. тупрокнинг радиоактивлиги, яъни альфа, бетта ва гамма нурларини таркатиб туриш кобилияти, ундаги радиоактив элементлар микдорига боглик. табиий ва сунъий радиоактивлик ажратилади. табиий радиоактивлик тупрокдаги уран, радий, торий сингари радиоактив элементлари ва калий (к ) нинг радиоактив изотопи натижасида юзага келади. барча тог жинсларида радиоактивлик мавжуд. айникса кремнийга бой бўлган кислота мухитли, откинди жинслар юкори радиоактивликка эга. чўкинди жинслардан гиллар, гилли жинслар ва калий тузлари радиоактив элементларни кўп саклайди. (9-жадвал). 9-жадвал тог жинслари ва тупрокдаги радиоактив элементларнинг ўртача микдори, фоиз хисобида жинс, тупрок радий 10-10 уран 10-4 торий 10-4 калий дозасининг йигма, куввати, мкр/соат откинди жинслар кислотали жинслар (гранит, диоритлар) ўрта жинслар (диорит, андезитлар) асосий жинслар (базальт, габбро ва бошкалар) ультраасосли жинслар (дунитлар, перидодид, пироксенитлар) 1,2 0,6 0,17 0,001 3,5 1,8 0,5 0,003 18,0 7,0 3,0 0,005 3,34 2,31 0,83 0,03 10,2 6,2 3,5 1,2 чўкинди жинслар сланец ва гиллар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тупрокдаги микроэлементлар ва тупрокнинг радиоактивлиги" haqida

1363690514_42411.doc тупрокдаги микроэлементлар ва тупрокнинг радиоактивлиги www.arxiv.uz режа: 1. тупрокдаги микроэлементлар турлари ва ахамияти. 2. ўсимлик ва хайвонот организмлари хаёти учун зарур бўлган микроэлементлар (cu, zn, b, mo, mn, co, i), уларнинг микдори ва ахамияти. 3. тупрокнинг радиоактивлиги, унинг турлари ва зарарини камайтириш усуллари. 1. тупрокдаги ўсимликлар ва хайвон организми учун нихоятда оз микдорда зарур бўлган катор кимёвий элементлар борки, улар микроэлементлар дейилади. микроэлементлар жумласига бор (в), марганец (мn), молибден (mo), мис (cu), рух (zn), кобальт (co), йод (j), фтор (f) сингарилар киради. булардан айримларинигина биологик роли яхши ўрганилган. микроэлементлар ўсимликлар ва хайвонлар хаётида мухим физиологик хамда биокимёвий ахамиятга эга. улар к...

DOC format, 82,5 KB. "тупрокдаги микроэлементлар ва тупрокнинг радиоактивлиги"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.