тупрокнинг сув хоссалари

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1363613839_42399.doc тупрокнинг сув хоссалари www.arxiv.uz режа: 1. тупрокнинг нам сигими ва унинг турлари. 2. тупрокнинг сув ўтказувчанлиги. 3. тупрокнинг сув кўтариш кобилияти. 4. ўсимликлар ўзлаштира оладиган тупрок намлиги. 1. тупрок катламида сакланадиган сувнинг холатини белгиловчи унинг барча хоссалари йигиндисига сув (сув-физик, гидрофизик) хоссалари дейилади. энг мухим сув хоссаларига тупрок нинг сувни ушлаб, саклаб туриш кобилияти, нам сигими, сув ўтказувчанлиги ва сув кўтарувчанлик кобилияти кабилар киради. сувни ушлаб туриш кобилияти - тупрокнинг мухим хоссаларидан бири бўлиб, сувни окиб кетишдан саклаб, намни ушлаб тура олиш кобилияти хисобланади. тупрокнинг сувни ушлаб тура олиш кобилиятини микдор жихатдан характерловчи кўрсаткич, унинг нам сигими хисобланади. тупрокнинг нам сигими - турли кучлар таъсирида маълум микдордаги сувни сингдириши ва ушлаб туриш кобилиятидир. тупрокдаги намни ушлаб турадиган кучга караб ва турли шароитларга кўра нам сигимининг куйидаги турлари: максимал адсорбиланган нам сигими, максимал молекуляр нам сигими, капилляр нам сигими, энг кам ёки дала нам сигими ва тўлик максимал нам сигими …
2
н кўп бўлганда фойдали сув захираси кўп ва бу кўрсаткичлар тенг бўлганда эса ана шундай сув захираси деярли бўлмайди. к а п и л л я р н а м с и г и м и (кнс) - капилляр кайма (бевосита сувли катлам устида жойлашган тупрок катлами) чегарасидаги тупрокда ушланиб туриши мумкин бўлган энг кўп микдордаги капилляр-тиралган сув хисобланади. капилляр нам сигими микдори тупрок говаклигига ва шунингдек сув билан тўйинган катлам, сизот суви сатхидан канчалик масофада жойлашувига боглик. бу масофа канчалик кўп бўлса кнс шунча кам бўлади. сизот сувлари ер юзасига якин (1,5-2,0 м) бўлганда капилляр кайма (тупрок катлами) юзасигача намланади ва капилляр нам сигими энг юкори (ўртача кумок тупрокларнинг 1,5 м катлами учун 30-40 фоиз) бўлади. сизот сувлари сатхига кўра кнс доимий эмас. э н г к а м н а м с и г и м и (экнс) - сизот сувлари чукурда жойлашган шароитда ошикча сув окиб кетгандан …
3
ликда сакланадиган бўлсин. энг кам нам сигимига кадарли намланган тупрок 1 м ли катламининг бир гектаридаги фойдали нам захираси микдори, кум тупрокларда 700-1100 м3, кумлок, енгил ва ўрта кумок тупрокларда 1200-1700 м3 ва огир кумок, соз тупрокларда 1500-2100 м3 ни ташкил этади. т ў л и к н а м с и г и м и(тнс). ќаво сикилиб (ушланиб) колинган бўшликлар (одатда умумий говакликнинг 5-8 фоизини ташкил этади) дан ташкари, тупрокнинг барча говакликларида ушланиб колиниши мумкин бўлган энг кўп нам микдорига тўлик нам сигими дейилади. демак, тнс одатда сон жихатдан тупрокнинг умумий говаклигига тўгри келади. тнс га тенг намлик бўлганда тупрокда барча турдаги сув: бириккан (мустахкам ва бўш бириккан) ва эркин (капиляр ва гравитацион) сувлар максимал микдорда сакланиши мумкин. демак, тнс тупрокнинг канчалик сув сингдириши мумкинлигини характерлайди. шунинг учун бу кўрсаткични тўлик сув сингдирувчанлик хам дейилади. тупрокдаги тнс узок вакт сакланадиган бўлса, тупрокда анаэроб жараёнлар кўпайиб кетади ва тупрок унумдорлиги …
4
ўтказувчанлик паст. тупрокнинг сув ўтказувчанлигини бахолашда н.а.качинский тавсия этган шкаладан фойдаланиш мумкин. шунга кўра температураси 10 0с ва сув босими 5 см бўлган шароитда, тупрокнинг сув ўтказувчанлиги куйидагича бахоланади: агар кузатишнинг биринчи соатида 1000 мм дан кўп сув ўтса, тупрокнинг сув ўтказувчанлиги бузувчи, 1000 дан 500 мм гача - гоят (ортикча) юкори, 500-100 мм - энг яхши, 100-70- яхши, 70 дан 30 гача коникарли, 30 мм дан кам - коникарсиз хисобланади. 3. тупрокнинг сув кўтариш кобилияти - капилляр кучлар таъсирида тупрокнинг сувни пастдан юкорига караб кўтариш хоссасидир. тупрокдаги говакликларнинг ўлчами 8 мм атрофида бўлганда капилляр кучлар юзага келади. лекин бу ўлчам 0,1-0,003 мм бўлганда, капилляр кучлар яхши ифодаланади. ундан кичик йўлларда секин харакатланувчи, бириккан сув бўлади. шунинг учун кумли тупроклардан кумок механик таркибли тупрокларга томон сувнинг кўтарилиш тезлиги ошиб боради ва соз тупрокларда пасаяди. сувнинг максимал кўтарилиши (сизот сув сатхидан юкорида) кумли тупрокларда 0,5-0,7 м, кумок тупрокларда 2,5-3,0 м огир …
5
мликка ўтадиган холатда бўлади. ўсимликларнинг хаёт-фаолияти жараёни давомида ўзлаштирадиган намлик ўсимлик учун фойдали хисобланади. ўсимликка ўтадиган сувга самарали намлик дейилади. чунки бу сув, хосилнинг шаклланиши учун сарфланади. а.а.роде ўсимликлар учун кулай бўлган (ўзлаштирувчанлигига кўра) тупрокдаги сувнинг куйидаги категорияларини ажратиб кўрсатади: ўзлаштирмайдиган захира, ўзлаштириш жуда кийин, кийин, ўртача, ўзлаштириш осон бўлган сувлар. осон ўзлаштириладиган сувларга капилляр ва гравитацион сувлар киради. гигроскопик, максимал гигроскопик, кимёвий богланган сувларни ўсимлик мутлако ўзлаштира олмайди ва улар тупрокдаги сувнинг фойдасиз (ўлик) захирасини ташкил этади. одатда илдиз тукчаларининг сўриш кучига нисбатан, тупрокдаги намни ушлаб туриш учун сарфланадиган куч кўпрок бўлса, бу намлик ўсимликка ўтмайди ва ўсимлик сўлий бошлайди. кўпчилик экинлар илдизларининг сувни сўриб олиш коэффициенти 15 атмосферадан юкори эмас. тупрокнинг ўсимликлар баркарор сўлий бошлайдиган намлик даражасига сўлиш намлиги ёки сўлиш коэффициенти деб аталади ва курук тупрок огирлигига нисбатан процент билан ифодаланади. унинг микдори тупрок механик таркибига кўра ўзгариб туради. кумли тупрокларда сўлиш намлиги 1-3 фоиз, кумлок ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупрокнинг сув хоссалари"

1363613839_42399.doc тупрокнинг сув хоссалари www.arxiv.uz режа: 1. тупрокнинг нам сигими ва унинг турлари. 2. тупрокнинг сув ўтказувчанлиги. 3. тупрокнинг сув кўтариш кобилияти. 4. ўсимликлар ўзлаштира оладиган тупрок намлиги. 1. тупрок катламида сакланадиган сувнинг холатини белгиловчи унинг барча хоссалари йигиндисига сув (сув-физик, гидрофизик) хоссалари дейилади. энг мухим сув хоссаларига тупрок нинг сувни ушлаб, саклаб туриш кобилияти, нам сигими, сув ўтказувчанлиги ва сув кўтарувчанлик кобилияти кабилар киради. сувни ушлаб туриш кобилияти - тупрокнинг мухим хоссаларидан бири бўлиб, сувни окиб кетишдан саклаб, намни ушлаб тура олиш кобилияти хисобланади. тупрокнинг сувни ушлаб тура олиш кобилиятини микдор жихатдан характерловчи кўрсаткич, унинг нам сигими хисобланади. тупрокнинг нам ...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "тупрокнинг сув хоссалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупрокнинг сув хоссалари DOC Бесплатная загрузка Telegram