тупрокшунослик фанининг ривожланиш тарихи

DOC 3.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363183789_42106.doc тупрокшунослик фанининг ривожланиш тарихи www.arxiv.uz режа: 1. тупрок хакидаги дастлабки фикрлар. 2. ўрта аср шарк олимларининг тупрок хакидаги фикрлари. 3. европа ва рус олимларининг тупрокшуносликка кўшган хиссалари. 4. ўрта осиё тупрокларининг ўрганилиши. 1. тупрокшунослик фан сифатида унча катта тарихга эга бўлмасада тупрок хакидаги дастлабки маълумотлар бундан 2-2,5 минг йиллар олдин юзага келган. кадимги хитой ва миср, ќиндистон ва вавилон, арманистон, ўрта осиё ва ассуриялик олимлар, файласуфларнинг асарларида учрайди. ўша даврлардаёк инсонлар ерга солинадиган махаллий ўгитлар (гўнг, хожатхона ахлати, турли чикиндилар, охак) ва шунингдек дуккакли, бошокли экинлар, экинлар хосилдорлигини оширишнинг мухим омили эканлигини тажрибадан билганлар. айникса эрамизгача v-1v асрларда тупрок хакидаги билимлар юнонистонда анча ривожланган. кадимги юнон олимлари ва файласуфлари аристотель (арасту) ва теофраст асарларида тупрок хакидаги диалектик карашлар ва гоялар асосий ўринни эгаллайди. аристотельнинг шогирди теофраст (эрамизгача 372-287) нинг "ўсимликлар хакида тадкикотлар" асарида тупрок хоссаларини ўсимликларнинг талаби асосида ўрганиш гояси олдинга сурилади. унда тупрок унумдорлигига кўра ўсимликларнинг турлари ва …
2
г 1 асрларидаёк хитойда ер (тупрок) ни ўрганиш ва ер кадастрига умумий давлат иши деб каралган. японияда император хидэеси даврида 1589-1595 йилларда мамлакат бўйича ер кадастри тузиш максадида тупрок текширишлари олиб борилди. ќиндистонда жуда кадимдан бошлаб ирригацияси ривожланиб келаётган ќинд ва ганг киргокларидаги тупрокларнинг хусусиятларига алохида эътибор берилган. 2. инсон табиат билан узвий алокадорликдадир. у табиат билан, шу жумладан тупрок билан алока ва муносабатда бўлмасдан туриб, яшай олмайди. инсон хаётини табиатдан, табиий бойликлардан, шу жумладан ердан айрича холда тасаввур этиш мумкин эмас. ер жамики бойликларнинг, ноз-неъматнинг манбаи хисобланади. шунинг учун хам одамзод уни бенихоя улуглаб, эъзозлаб, она-замин деб таърифлайди. табиатни эъзозлаш, она-заминимизнинг хар бир ховуч тупрогинимукаддас билиб, кўзга суртиш зарур ва мухимлиги хакидаги шаркона, ўзбекона таълим-тарбия хозирги даврда, айникса, долзарб, ўта ахамиятлидир. жахон тарихининг кўрсатишича, азиз авлиёлар,олиму фузалолар, китоблар дунёнинг хар бир мамлакатида эмас, балки аллох таоло назари тушган юртда, тупрокдагина пайдо бўлади. «парвардигори олам,- дейди ўзбекистон президенти и.а.каримов- буюк …
3
никроги, гўзал диёримизнинг ажралмас бир кисми, илм-фан, маданият ва маънавиятнингкадимий бешикларидан хисобланган хоразмда «авесто» дек мўътабар китоб яратилган. «энг мўътабар, кадимий кўлёзмамиз «авесто» нинг яратилганига 3000 йил бўлаяпти,- дейди мамлакатимиз йўлбошчиси тарихчи олимлар билан учрашувда. – бу нодир китоб бундан ххх аср мукаддам икки дарё оралигида мана шу заминда умргузаронлик килган аждодларимизнинг биз авлодларига колдирган маънавий, тарихий меъросидир. «авесто» айни замонда бу кадим ўлкада буюк давлат, буюк маънавият бўлганидан гувохлик берувчи тарихий хужжатдирки, уни хеч ким инкор этолмайди». кадимги манбалардан маълумки бизнинг республикамиз худудида дехкончилик билан мис асрида шугуллана бошлашган. аммо ўша кадим замонларда кишилар каналлар ковламаган, сувдан эса дарёлар тошган пайтда пастликларни тўлдириш, тог олди жойларида эса тупрокдан махсус ёткизиклар ясаб далаларни сугорганлар. ўзбекистоннинг кадимги тарихини ўрганишда «авесто» китоби катта ахамиятга эга. унда тупрок дехкончилик ва чорвачилик хакида кимматли фикрлар баён этилган. катор олимлар «авесто»нинг ватани хоразм деб хисоблайдилар. «авесто»да тупрок гигиенаси (тозалиги) га катта эътибор берилган, тупрок илохий …
4
, авайлаб асрашга даъват этувчигоялар, кимматли фикрлар ва йўл-йўриклар бехисоб. «авесто» да хикоя килинишича, кимки галла- бугдой экса,у хакикатни эккан бўлади, эзгуликка йўл очади. ерга бугдой уругини экиб, мўл хосил етиштирган кишининг мехнати юксак даражада кадрлидир. аждодларимиз неча-неча асрлар мобайнида она-замин- ерни, унинг хар бир сиким тупрогини зўр мухаббат билан эъзозлашни, уни нопок бўлишдан асрашни энг эзгу, энг улуг инсоний фазилат деб хисоблаганлар. ерни севиш хакидаги дунёвий ахамиятга молик коидалар «авесто» да кўплаб топилади. инсон ризк- рўзининг асосий манбаи бўлган ернинг нопок бўлишига аждодларимиз хеч качон йўл кўйишмаган. ерга вактида ишлов бермаган, она- заминни эхтиромла эъзозламаган кишилар умумхалк эътирофидаги ахлокий коидалар бўйича гунохкор хисобланган, конун бўйича жазоланган. кадимий щаркда, туронзаминда «авесто» гоялари таъсирида заминни мукаддас билиш, табиатни эъзозлаш, табиий бойликлардан окилона фойдаланиш, исрофгарчиликка йўл кўймасликкаби хислатларни мадх этувчи достонлар, эртаклар, асотирлар, накллар, ривоятлар, афсоналар,кайроки сўзлар, афоризмлар бор. ерни севиб, ардоклаш, унинг кадрига етиш аждодларимиздан, зардуштийлик ва ислом динидан колган меъросдир. …
5
рлиги билан мехр кўймаган бирон-бир ўзбек йўк, деб бемалол айтса бўлади. она заминни астойдил севиш ўзбеклар учун иймон- эътикод, юксак одоб, маданият, маънавиятлилик ва маърифатлилик белгиси экани ќамид олимжоннинг «мен ўзбек халки номидан сўзлайман!» номли маколасида ўз ифодасини топган. «менинг халким ўз киндигининг кони тўкилган тупрокни ўз онасидай азиз кўради. кадим ўзбек ботирлари узок сафарга кетганда бир ховуч ватан тупрогини доим ўз ёнида олиб юрганлар. чунки бу тупрок уларга ўзи тугилган ерларини эслатиб турган, халк олдида ичган касамини ёдга солган. ватанга булган мухаббатини бир нафас хам униттирмаган. бир ховуч тупрок унга ўз ота-онасини , кариндошларини, халкини эслатган, узок ўлкаларда бўлса хам, уни ўз ватанида хис килдирган ва каерда бўлмасин, халки шаънига иснод келтирмасликка, ўз халкининг номусли содик ўгли бўлишга чакирган. у ватанни канча севса… ота-онадан, севимли ёрдан, кадрдон ватандан нишон бўлган шу бир ховуч тупрокни хам шунча севган. шу бир ховуч тупрокнинг кучи шунча зўр бўлганки, у сувсиз сахролардан, корли …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тупрокшунослик фанининг ривожланиш тарихи"

1363183789_42106.doc тупрокшунослик фанининг ривожланиш тарихи www.arxiv.uz режа: 1. тупрок хакидаги дастлабки фикрлар. 2. ўрта аср шарк олимларининг тупрок хакидаги фикрлари. 3. европа ва рус олимларининг тупрокшуносликка кўшган хиссалари. 4. ўрта осиё тупрокларининг ўрганилиши. 1. тупрокшунослик фан сифатида унча катта тарихга эга бўлмасада тупрок хакидаги дастлабки маълумотлар бундан 2-2,5 минг йиллар олдин юзага келган. кадимги хитой ва миср, ќиндистон ва вавилон, арманистон, ўрта осиё ва ассуриялик олимлар, файласуфларнинг асарларида учрайди. ўша даврлардаёк инсонлар ерга солинадиган махаллий ўгитлар (гўнг, хожатхона ахлати, турли чикиндилар, охак) ва шунингдек дуккакли, бошокли экинлар, экинлар хосилдорлигини оширишнинг мухим омили эканлигини тажрибадан билганлар. айникса эрамизгача ...

DOC format, 3.1 MB. To download "тупрокшунослик фанининг ривожланиш тарихи", click the Telegram button on the left.