тупроклар географияси ва тупрок – географик тадкикотлар тарихи

DOC 110.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1663269014.doc тупроклар географияси ва тупрок – географик тадкикотлар тарихи режа: 1. тупроклар географияси фани, унинг обҳектлари, вазифалари, тадкикот усуллари. 2. тупрок – географик тадкикотлар тарихи 2.1 в.в. докучаевгача булган тадкикотлар. 2.2 в.в. докучаев даври. 2.3 «кучиш – кучирилиш ишлари» даври 2.4 жахон уруши олди тадкикотлари 2.5 урушдан кейинги тадкикотлар. тупроклар географияси фани, унинг обҳектлари, вазифалари, тадкикот усуллари. тупроклар географияси фани одам тупрокшунослик фанлари ичида хам бошка табиий фанлар ичида алохида уринни эгаллайди. чунки генетикавий тупрокшунослик табиатнинг таркибий кисмлари уртасидаги узаро алокани урганишга йул солган фан хисобланади. тупрок пайдо булиш жараёни билан табиий мухитнинг барча компонентларининг узаро харакати натижаси сифатида танишиш, географик шароитларнинг узгариши билан боглик холда турли тупрок типларининг таркалиш конуниятларини урганиш табиатдаги мураккаб диалектик алокалар хакида аник тасаввур беради. тупроклар географияси – тупроклар таркалиши хакидаги фандир. бу фан тупроклар таркалишининг умумий конуниятларини аниклайди хамда тупроклар генезиси ва таснифи билан шугулланади. айни вактда у тупроклардан фойдаланиш усулларини ва хужалик, туман, …
2
и сифатини ошириш ва микдорини купайтириш тупрокларни географик шароитлар нуктаи назаридан районлаштириш ва бу районларнинг табиий иктисодий хусусиятларини хисобга олган холда кишлок хужалик ишлаб чикаришини ихтисослаштириш ва жойлаштиришга боглик. хозирги вактда барча хужаликлар учун йирик масштабли тупрок хариталари тузилган, улар эса кишлок хужалиги шахобчаларини ихтисослаштириш ва жойлаштириш, тугри алмашлаб экиш тизимларини куллаш, угитлар ва тупрокка ишлов беришнинг тизимларини тугри куллаш, кишлок хужалик экинларининг яхшиланган сортларини таркатиш, ерларнинг давлат хисобини олиш ва ер фондларидан самарали фойдаланиш, зарурий мелиоратив тадбирларни лойихалаштириш учун табиий асос булиб хизмат килади. тупрок пайдо килувчи омилларнинг узаро таҳсири натижасида тупрок маҳлум хоссаларга эга булади. бу омилларнинг узгариши билан тупрок хоссалари хам конуний узгаради. в.в. докучаев ёзган эди: «тупрок хосил килувчилардан бирон – бирининг оз булса-да узгариши тупрок характерида узгаришларни келтириб чикаради» (в.в. докучаев естественно – историческая классификация русских почв. москва: госсельхозиздат, 1949, т. iii 248 ст.) бундан куйидаги мухим хулосалар келиб чикади: 1) агар турли жойларда тупрок …
3
ктини, яҳни тупрок копламини, тупроклар таркалишини ва унинг конуниятларини урганишнинг асосий усулидир. тупроклар географиясининг табиий – тарихий фан сифатидаги асосчиси в.в. докучаевдир (1846 - 1903). у узининг «русский чернозём», «картография русских почв» ва «материалқ по оценке земель» каби асарларида тупроклар географияси ва картографиясига илмий асос солди. в.в. докучаев тупроклар таркалишининг асосий конуниятларини кашф килди: тупрок типларининг табиий усимлик типларига тугри келиши ва тупроклар таркалишининг жой баландлиги ва рельефи билан алокаси. бу конуннинг очилиши тупрок тасвирини амалга ошириш ва топографик асосда тупрок харитасини тузиш имконини яратди. в.в. докучаев рахбарлигида алохида уездлар ва губерниялар ва россия европа кисмининг тупрок харитаси тузилди (1901). в.в. докучаев подзол ва сур тусли урмон тупроклари, кора тупроклар, каштан ва кунгир тупрокларни, шуртоблар, кизил тупрокларни аниклади ва урганди. у тупрокларнинг вертикал минтакавийлик конунини ва н.м. сибирцев билан бирга тупрокларнинг горизонтал (кенглик) минтакавийлиги хакидаги таҳлимотни ишлаб чикди. 1901 – 1916 йиллар ичида утказилган тупрок тадкикотлари натижаларида бир катор уездларнинг …
4
асимов (1947) тахрири остида, осиё кисмининг тупрок харитаси 1: 4 200 000 масштабда к.д. глинка ва л.и. просолов (1927) тахририда, собик иттифокнинг тупрок харитаси 1:1000000 масштабда л.и.просолов ва и.п. герасимов тахририда, урта мактаблар (м. 1: 5 000 000) ва олий укув юртлари (1: 4 000 000) учун н.н. розов томонидан и.п. герасимов тахрири остида (1954) катор тупрок хариталари тузилди. тупрок – харитографик ва географик маҳлумотлар шунингдек тупрокларни районлаштириш имконини берди. бунда тупрок минтакалари, минтакачалари, провинциялари хамда тупрок районлари ажратилди. 2 тупрок – географик тадкикотлар тарихи. тупроклар ва уларнинг худудий таркалиш конуниятлари хакидаги маҳлумотларнинг тупланиши географик тадкикотларнинг ривожланиши билан боглик (айникса бошлангич боскичида ажралмасдир) тупрок копламини урганишнинг бошланиши русияда «эркин иктисодий жамият» билан боглик ва бажарилган тадкикотларнинг барчаси хужалик, амалиёт талаб – эхтиёжлари билан амалга оширилди. халк хужалигининг турли жабхаларида кулланиладиган бахолаш, прогноз, экологик, мелиоратив ва бошка куплаб хариталарнинг асоси булиб хар кандай масштабдаги тупрок харитаси хисобланади. уларни тузиш учун назорат …
5
омилларни кайта бахолаш вазифаси олдинда турибди. тупроклар географияси маҳлумотлари хар бир давр (боскич) талаб – эхтиёжларини хал этиш давомида тупланиб борди. 2.1 докучаевгача булган тадкикотлар. тупрокларни урганишнинг бошланиши русияда xviii аср охирига тугри келади. 1766 йили екатерина ii –нинг буйруги асосида уезд ва губерниялар буйича чегараларни ажратишнинг генерал планини тузиш бошланди. 1: 100 000 дан 1: 300 000 гача масштабли план ёки хариталарга рельеф, хосилдорлик, тупрок хакидаги маҳлумотлар тушурилди. уша давр учун кенг худудлар ерлари уртасидаги фаркларни картографик аниклаш кейинги тадкикотлар учун ахамиятга эга булди. айни шу даврларда русия табиатини урганиш максадида олимларнинг куплаб саёхатлари амалга ошди. натижада мухим ахамиятга эга булган «кундалик ёзувлар» юзага келди. айникса и.и. лепехин (1740 - 1802), и.а. гюльденштедт (1745 - 1781), п.с. паллас (1741 - 1811) ларнинг асарлари машхур. бу асарлар йирик худудларнинг географик тавсифини, турли ходисаларнинг келиб чикиши хакидаги фикрларни, руссиянинг европа кисмидаги дашт ва ярим чул доирасида тупрок ва усимликларни алмашиниш сабаблари …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тупроклар географияси ва тупрок – географик тадкикотлар тарихи"

1663269014.doc тупроклар географияси ва тупрок – географик тадкикотлар тарихи режа: 1. тупроклар географияси фани, унинг обҳектлари, вазифалари, тадкикот усуллари. 2. тупрок – географик тадкикотлар тарихи 2.1 в.в. докучаевгача булган тадкикотлар. 2.2 в.в. докучаев даври. 2.3 «кучиш – кучирилиш ишлари» даври 2.4 жахон уруши олди тадкикотлари 2.5 урушдан кейинги тадкикотлар. тупроклар географияси фани, унинг обҳектлари, вазифалари, тадкикот усуллари. тупроклар географияси фани одам тупрокшунослик фанлари ичида хам бошка табиий фанлар ичида алохида уринни эгаллайди. чунки генетикавий тупрокшунослик табиатнинг таркибий кисмлари уртасидаги узаро алокани урганишга йул солган фан хисобланади. тупрок пайдо булиш жараёни билан табиий мухитнинг барча компонентларининг узаро харакати натижаси сифатид...

DOC format, 110.0 KB. To download "тупроклар географияси ва тупрок – географик тадкикотлар тарихи", click the Telegram button on the left.