тупроклар таркалишининг географик конуниятлари ва тупрок копламини географик районлаштириш

DOC 143,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663269038.doc тупроклар таркалишининг географик конуниятлари ва тупрок копламини географик районлаштириш режа: 1. тупроклар таркалиши хакидаги конунларнинг кашф этилиши тарихидан. 2. тупроклар географиясининг асосий конуниятлари. 2.1 горизонтал минтакавийлик 2.2 вертикал минтакавийлик 2.3 тупрокларнинг фациаллиги ва провиациаллиги 2.4 тупрок – геокимёвий майдон концепцияси 2.5 тупрок – геокимёвий формациялар концепцияси 2.6 топографик ахамиятга эга булган конунлар. 3. тупрок копламининг структураси 4. тупрок копламини географик районлаштириш. 5. м.а. глазовскаянинг тупрок-геокимёвий районлаштириш. 1. тупроклар таркалиши хакидаги конунларнинг кашф этилиши тарихидан. хх аср бошларида в.в. докучаев кашф килган минтакавийлик конуни тупроклар хакидаги фанни топишмок ва тасодифий кузатишлар холатидан уз обҳекти ва конунлари билан табиий фанларнинг олдинги каторига олиб чикди. янги шакилланаётган тупрокшуносликнинг бош конунлари ичида тупрокларнинг тупрок пайдо килувчи омиллар билан богликлиги хакидаги конун алохида урин тутади. бу холда в.в.докучаев шундай ёзган эди: «… барча мухим тупрок яратувчилар ер шари юзасида кенгликларга купми ёки оз параллел холда чузилган камар ёки минтакалар куринишида жойлашган, у холда тупроклар …
2
зонал ва азонал, яҳни зонани кесувчи) тупрокларга булинди. тупрокшунос – гидролог булган г.н. висоцкий 1906 й тузган таснифида интрозонал тупрокларни абсолют интрозонал ва интрозонал тупрокларга (кушни минтакаларда минтакавий булиб коладиган) булди. 1922 й я.н. афанасьев таснифий – географик тузилмасини яратди. унда минтакавийлик тупроклар таркалишини бошкаради деган тушунча сингиб кетган. бу тузилмада барча тупроклар жойлашган урнига кура учта «орографик булим»га булинган: текислик, тог ва чукурлик (пасткамлик). текислик тупроклари горизонтал минтакавийлик конунига, тог тупроклари – вертикал минтакавийлик конунига, чукурлик тупроклари эса тогларда этагидан чуккисигача ёки текисликларда жанубдан шимолга булган каторлар каби, аналогик ёки параллел каторлар хосил килади. минтакавийлик хакидаги тасаввурларнинг бошлангич ривожланиш боскичида маҳлум ва янгидан кашф килинаётган тупрокларни кайси минтакаларга мансублиги аникланди, уларнинг чегаралари утказилди, янги худудларни урганиш ва янги тупрок типларини аниклаш давомида юзага келган карама – каршиликларни бартараф этиш билан шугулланди. юзага келган карама-каршиликларни хал этиш тупрок – географик тушунчаларнинг ривожланиши учун жуда мухим эди. в.в. докучаевнинг шогирди, тог …
3
унлашган (л.и. прасолов. о чернозёме приазовских степей. избр. трудқ, 1978, с. 99) л.и. просолов русия европа кисмининг урта масштабли тупрок харитасини тузар экан, тупроклар географиясида на факат тупрок – иклимий минтакаларни, балки иклим ва литолого – геоморфологик омиллар комплекси буйи-ча провинцияларни хам киритишни зарур деб топди. провинцияларнинг классик мисоли тарикасида алохида, факат узигагина хос булган хоссалар мажмуига эга азов буйи кора тупроклар провинцияси хизмат килади. с.с. неуструев хар бир она жинс муайян минтакавий чегара холатига эга деган фикирни айтган с.с. неуструев рельефнинг минтакавий конунлар трансформациясига таҳсирини чул тупроклари мисолида куп марта мухокама килган. минтакавий конунлар универсал деб тушунилар эди. эндиликда юзага келган жиддий гумонлар тупрок тадкикотлари ареалини кенгайишига олиб келди. натижада, тупрок – иклим минтакалари хакидаги таҳлимот 30 йилларда критик холатида колди. унинг мохияти «назарий фикр билан фактик маҳлумотларнинг узилиши» эди. и.п. герасимов кризисдан чикишнинг ажойиб йулини топди – бу тупрок иклимий фациялар хакидаги таҳлимот булди. и.п. герасимов собик иттифок …
4
нг бир вактда хам иклимий хам лиголого – геоморфологик конун сифатида иккиёкламали-гини акс эттиради. литолого – геоморфологик хусусиятлар районлаштириш схема-ларида, иклим хусусиятлари эса тупрокларнинг фациал типчаларини ажратишда кулланилган. фация тушунчаси аксарияти иклимнинг махалий узгаришлари натижасидир деган чалкин купрок таркалган. и.п. герасимовнинг 1945 й фацияга берган тушунтириши хам шундан далолат беради. и.п. герасимов горизонтал минтакавийликни ва фацияликни биринчи тартибли конунларга, вертикал минтакавийликни – иккинчи даражали конунларга киритди. минтакавийлик гояси 50 йилларда яна ривожланди. бу даврда минтакавий-ликка каттик кизикиш табиатнинг турли компонентларида минтакавийликнинг универсаллигини таниш ва мустахкамлашда куринади: биологик айланиш, ер усти сувлари, минтакавийлик омилларини чукур тахлиллаш, минтакавий тупрок типлари, тупрок зона ва зоначалари хакидаги тасаввурларни ишлаб чикиш. 50-60 йилларда горизонтал минтакавийлик хакидаги аник тасаввурлар куйидагилардан иборат: минтака ва минтакачалар сони в.в. докучаев н.м. сибир-цевларнинг бирламчи схемасидагига нисбатан анча куп ажратилди; материкларнинг океан буйи ва континентал кисмларида турлича булган минтака спекторлари хакида тушунча пайдо булди. континентал кисмда минтака спекторлари анча мураккаб ва …
5
асини «минтакавий тупрок типи ва у билан бирга учрайдиган интрозанал тупроклар ареали» сифатида таҳрифлади. бу аниклик атрофида каттик дисскусия кечди. унинг ракиблари турли жинсларда ва турли окавалик шароитида ривожланган бир эмас, бир нечта минтакавий автоморф тупрок типлари булиши мумкинлигини каттик суриб маҳкуллайдилар. аммо бу холат янгилик эмас эди. с.с. неуструев 1914 йилдаёк тупрок бирлашмаларининг (сочетания) минтакавий типларини куриб чикиш максадга мувофиклигини тан олган эди. с.с. неуструев тасаввурларига ю.а. левиравский мурожат килади ва тупрок минтакаси «тупрок бирлашмалари муайян типининг ареали булиб, унинг таркибига текисликларнинг бир ёки бир неча тупрок типи ва геокимёвий буйсунган шароитларда ривожланаётган гидроморф тупрок типлари киради» (1964). тупрок минтакасини в.м. фридланд (1977) тушунтиришида кенгрок таснифий аниклик бор: «кенг, одатда чузилган ва узининг шаклланишида иклимий шароитлар билан богланган ареал, унинг доирасида бир хил она жинслар устида, рельефнинг ва окавалик даражаси ухшаш шароитларда бир типга мансуб тупроклар ривожланади». 60-70 йилларда нафакат тупрок – географик тушунчаларнинг таҳрифлари, билки тупроклар географиясининг конуниятлари …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тупроклар таркалишининг географик конуниятлари ва тупрок копламини географик районлаштириш" haqida

1663269038.doc тупроклар таркалишининг географик конуниятлари ва тупрок копламини географик районлаштириш режа: 1. тупроклар таркалиши хакидаги конунларнинг кашф этилиши тарихидан. 2. тупроклар географиясининг асосий конуниятлари. 2.1 горизонтал минтакавийлик 2.2 вертикал минтакавийлик 2.3 тупрокларнинг фациаллиги ва провиациаллиги 2.4 тупрок – геокимёвий майдон концепцияси 2.5 тупрок – геокимёвий формациялар концепцияси 2.6 топографик ахамиятга эга булган конунлар. 3. тупрок копламининг структураси 4. тупрок копламини географик районлаштириш. 5. м.а. глазовскаянинг тупрок-геокимёвий районлаштириш. 1. тупроклар таркалиши хакидаги конунларнинг кашф этилиши тарихидан. хх аср бошларида в.в. докучаев кашф килган минтакавийлик конуни тупроклар хакидаги фанни топишмок ва тасодифий кузатишлар хол...

DOC format, 143,0 KB. "тупроклар таркалишининг географик конуниятлари ва тупрок копламини географик районлаштириш"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.