тупрок профилининг тузилиши ва морфологик белгилари

DOC 1,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1363613374_42394.doc тупрок профилининг тузилиши ва www.arxiv.uz режа: 1. тупрок профилининг тузилиши. 2. тупрокнинг морфологик белгилари. 3. тупрок профилининг микро морфологик тузилиши. 4. тупрок морфологик белгиларини ўрганишнинг тупрокшуносликдаги ахамияти. 1. тупрок пайдо бўлиш жараёнлари натижасида тупрокнинг она жинслардан фарк киладиган мухим катор таркибий кисмлари, хоссалари ва белгилари юзага келади. бу ўзгаришлар тупрокнинг профилида ўз аксини топган бўлади. тупрок профили - тупрок генетик горизонтларининг вертикал йўналиш бўйича муайян тарзда алмашиб туриши натижасида юзага келадиган ташки киёфасидир. тупрок профилини ташкил этувчи генетик горизонтлар ўзига хос ташки морфологик белгилари билан ажралиб туради. ана шу белгилар асосида тупрокларни она жинсларидан ва бир-биридан фарклаб ажратиш хамда тупрок пайдо бўлиш жараёнларининг бориши, унинг жадаллиги хакида умумий тасаввурга эга бўлиш мумкин. тупрокнинг морфологияси хакидаги асосий фикрлар в.в.докучаев томонидан айтилган бўлиб, с.а.захаров уни такомиллаштирди. тупрокнинг асосий морфологик белгиларига: тупрок профилининг тузилиши, тупрок ва унинг алохида горизонтларининг калинлиги, ранги (туси); механик таркиби; структураси; ковушмаси; янги яралмаси ва кўшилмаси сингарилар киради. …
2
кўриниши. 10-расм. тупрок профилининг тузилиши тупрок горизонтлари бир-биридан ранги (туси), структураси, ковушмаси сингари морфологик белгилари билан фаркланади. улар хар хил кимёвий ва механик таркибга эга бўлиб, бу горизонтларда биологик жараёнлар хам турлича кечади. тупрок горизонтларининг тузилиши табиий тупрок пайдо килувчи жараёнлар хамда инсонларнинг ердан фойдаланиши туфайли ўзгариши мумкин. тупрок профилида бир канча горизонтлар ажратилади ва улар хам катор горизонтчаларга бўлинади. ќар бир горизонт ўзининг номи ва харфли белгилари (индекслари) га эга(9, 10- расмлар) ао - ўсимликларнинг органик колдикларидан иборат органоген горизонт (ўрмон тўшамаси, дашт ўсимликлари намати); т - торфли органоген горизонт; а1 - гумусли - аккумулятив (чиринди тўпланадиган) горизонт; а2-элювиаль, в - иллювиал ёки ўтувчи, g - глей (берч) горизонт, с - она жинс, д-остки говак тог жинслари бўлиб, с - дан ўзининг литологик таркиби билан фаркланади. ах - хайдалма горизонт, ишлов бериладиган тупроклардаги хайдалма катлам. кўрик ерларда ач горизонт - чимли катлам ажратилади. ао ва т органоген горизонтлари тупрок …
3
горизонт тупрок гумусли катлам ва кисман пастки горизонтларнинг хайдалиши туфайли хосил бўлади. чимланиш жараёни яхши борадиган кўрик ерларда (кора тупроклар, каштан ва бўз тупрокларда) чим катлами (ач) яхши ифодаланади. элювиал (ювилма) горизонт (а2) тупрок минерал кисмининг интенсив парчаланиши ва бу махсулотларнинг пастки катламларга ювилиб кетилиши жараёнлари натижасида пайдо бўлади. у очрок тусли. иллювиал ёки ўтувчи (оралик) горизонт (в) элювиал ёки гумус (чиринди) ли горизонт остида хосил бўлиб, она жинсларига ўтувчи катламхисобланади. элювиал горизонтли тупрокларда иллювиал горизонт яхши шаклланиб, унда ювилган моддалар (тупрок пайдо бўлиш махсулотлари) кисман ана шу катламда тўплана бошлайди. шунинг учун шимилма горизонт хам дейилади. иллювиал горизонтнинг куйидаги турлари: вfе - темир моддалари ювилиб келтирилган. вh - гумусли моддалар шимилган, вк - карбонатлар тупланган, вs - сульфатлар ва хлоридлар келтирилган. вi - ил (лойка) заррачалари келтирилиб тўпланган катламчалари ажратилади. тупрокнинг юкори кисмидан моддалар ювилиб келтирилмайдиган шароитда (кора тупрок, каштан ва бўз тупрок кабиларда) в - горизонт иллювиал хисобланмасдан …
4
н жинсларда пайдо бўлиб, унинг остида эса бошка хоссаларга эга жинслар мавжуд бўлганда ажратилади. ќар бир тупрок типи учун ўзига хос горизонтлар характерли бўлиб, баъзан бу горизонтлар айрим тупроклар профилида бўлмаслиги мумкин. 2. тупрок ва унинг айрим горизонтлари калинлиги. тупрокнинг умумий калинлиги деб, унинг юзасидан бошлаб она жинсигача бўлган горизонтлар (см да ифодаланган) йигиндисига айтилади. демак, тупрок калинлиги унинг а0+а1+а2+в1+в2 каби горизонт ва горизонтчаларининг с (она жинси) гача барча йигиндисидир. турли тупрокларнинг калинлиги хар хил бўлиб, 40-50 см дан 100-150 см гачадир. аммо ўрта осиёнинг кадимдан сугорилиб келинаётган маданий (агроирригацион катламли) воха тупрокларининг калинлиги 250-300 см ва ундан хам ошади. тупрокларнинг умумий калинлигидан ташкари уларнинг алохида генетик горизонтлари калинлигини аниклаш хам агрономик нуктаи назардан мухим ахамиятга эга. тупрок унумдорлигини белгилашда, ерга ишлов бериш, мелиоратив тадбирларни олиб боришда хамда тупрок пайдо бўлиш жараёнларининг боришини ўрганишда бу кўрсаткич эътиборга олинади. айрим горизонтлар калинлигини белгилашда тупрок юзасидан бошлаб, унинг юкори ва куйи чегарасини …
5
1) гумус, 2) темир бирикмалари, 3) кремнезем бирикмалари ва охак моддалари сингарилар киради(11– расм). 11- расм. тупрок ранги (туси)нинг номини аниклашда фойдаланиладиган с.а. захаров учбурчаги. тупрокда органик модда, гумус канча кўп бўлса, унинг туси шунча корамтир бўлади. тупрок таркибидаги темир оксиди бирикмалари тупрокка кизил, тўксарик ва сарик тус, темирнинг тўлик оксидланмаган бирикмаси (закиси) - кўкимтир, зангори, яшил тусни беради. масалан боткок тупрокларида учрайдиган вивианит (fe3(po4)2 *8h2o) тупрокка яшилсимон кўк тус беради. кремнезем (sio2), кальций карбонати (сасо3) ва каолинит (h2al2si6 о8 * 2h2о) ок ва окиш тус беради, баъзан окиш тус гипс (саso4 *2h2o) ва сувда осон эрувчи тузлар (nacl, na2sо4* 8h2o ва бошка) иштирокида хам юзага келади. тупрокнинг механик таркиби. дала шароитида ўрганилаётганда механик таркиби ташки белгилари асосида ва бармоклар орасида эзгилаб тахминан канча кум ва лой заррачалари борлигига караб аникланади. шу максадда лойли халкалар килиб кум, кумлок, кумок ёки соз тупрок эканлигини ўрганиш хам мумкин. механик таркибига доир аник …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупрок профилининг тузилиши ва морфологик белгилари"

1363613374_42394.doc тупрок профилининг тузилиши ва www.arxiv.uz режа: 1. тупрок профилининг тузилиши. 2. тупрокнинг морфологик белгилари. 3. тупрок профилининг микро морфологик тузилиши. 4. тупрок морфологик белгиларини ўрганишнинг тупрокшуносликдаги ахамияти. 1. тупрок пайдо бўлиш жараёнлари натижасида тупрокнинг она жинслардан фарк киладиган мухим катор таркибий кисмлари, хоссалари ва белгилари юзага келади. бу ўзгаришлар тупрокнинг профилида ўз аксини топган бўлади. тупрок профили - тупрок генетик горизонтларининг вертикал йўналиш бўйича муайян тарзда алмашиб туриши натижасида юзага келадиган ташки киёфасидир. тупрок профилини ташкил этувчи генетик горизонтлар ўзига хос ташки морфологик белгилари билан ажралиб туради. ана шу белгилар асосида тупрокларни она жинсларидан ва бир-биридан ф...

Формат DOC, 1,5 МБ. Чтобы скачать "тупрок профилининг тузилиши ва морфологик белгилари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупрок профилининг тузилиши ва … DOC Бесплатная загрузка Telegram