поя, унинг функцияси, морфологик ва анатомик тузилиши

DOC 419,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1481387119_66424.doc поя, унинг функцияси, морфологик ва анатомик тузилиши режа: 1. поянинг ички тузилиши. 2. поянинг ташки тузилиши. поя — новда ўқи бўлиб, .бўғим ва бўғим оралиғидан иборат. унда ўсимликнинг барг ва шохчалари ҳамда гул-лари жойлашади. поя бир йиллик ва кўп йиллик ўтларда, тана эса дарахт ва буталарда бўлади. поя орқали барг, иддиз билан боғланади. поянинг асосий вазифаси танани тик ёки ётиқ ҳолда ушлаб туриш ва илдиз орқали шимиб олинган сув ҳамда унда эриган минерал моддаларни бундан ташқари, баргда ассимиляция жараёнида ҳосил бўлган органик моддалар-ни ўтказишдан иборат. поя озиқ моддалар тўпланадиган жой ва вегетатив кўпайиш органи бўлиб хизмат қилади. пояда барглар маъ-лум бир тартибда жойлашиб, қуёш нуридан унумли фой-даланишига имкон яратилади. суккулент (лот. с у к к у с — шира, ширали) ўсимликлар (кам сув буғлатади, чунки қуруқ шароитда ўсади)нинг этли пояси хлорофиллга бой бўлиб, ассимиляция этувчи органдир (масалан, кактус, мексика агавалари). пояда гул ва мевалар ҳосил бўлади (масалан, шоколад дарахти …

, қовоқ). айрим ўсимликларнинг поясида бўғим оралиғи жуда ҳам қисқа бўлиб, барглари ер бағирлаб ўса-ди, ўша баргларининг ўртасидаги поя ўсиб гул ҳосил қила-ди. бундай пояларга гулпоя деб аталади (масалан, приму-ла, қоқиўт, зуптурум, коврак ва бошқалар). поянинг ички тузилиши поянинг ички тузилиши одатда унинг асосий вазифа-ларини бажаришга монанд равишда тузилган. поянинг ичида ўтказувчи тўқималар бўлиб, ўсимликнинг барча органларини бирлаштиради, механик тўқималарнинг мав-жудлиги эса мустаҳкамлик бериб туради. поя ва умуман новданинг ўзи, ҳамиша ўсиб, янги органларни ҳосил қилиб туриши сабабли, "очиқ" системадир. ўтказувчи ва механик тўқималардан ташқари пояда қопловчи тўқималар ҳам бўлади. уларнинг мавжудлиги ички тўқималарни ташқи таассуротлардан сақланишини ва ёриқчалар (ҳаво йўли) орқали газлар алмашинувини таъминлайди. айтиб ўтилган тўқималардан ташқари тур-ли ўсимликлар поясида яна ғамловчи, ассимиляциялов-чи, ажратувчи ва бошқа тўқималар ҳам бўлиши мумкин. турли тўқималарнинг қандай тартибда жойлашганли-гини ўтчил ўсимликлар поясини ўрганишдан бошлаш маъ-қулроқ. чунки уларда кўпйиллик дарахт пояларидагидек, камбий туфайли бўладиган иккиламчи ўзгаришлар бирламчи тузилишини унчалик ўзгартириб юбормайди. пояда бир-биридан …

иларда колленхимадан, бир паллалиларда — склеренхимадан) ташкил топган бирлам-чи пўстлоқ жойлашади. бирламчи пўстлоқнинг энг ташқи паренхима ҳужайра-лари фотосинтез вазифасини бажариши мумкин. энг ост-ки бир қатор паренхима ҳужайралари крахмал тўпловчи ҳужайралар (қинлар)га айланади. ана шу хил ҳужайралар пўстнинг ўрта қисмида жойлашган бўлиб, суберинга ўхшаш, (пўстни пўкакка айлантирувчи) моддалар тўпла-нади. натижада ҳужайра деворларининг ўрта қисми йўғон-лашиб, пўкаклашиб, кейин эса ёғочлашиб йўл-йўл чизиқ ҳосил қилади, уларни каспари камарлари (тасмалари) деб аталади. поянинг ички қисмини марказий цилиндр эгаллайди. марказий цилиндрнинг энг ташқи бирламчи пўстлоқ би-лан чегара қисмида перецикл (юнон. пери — атроф; цик-лос — айлана), яъни вақтинча меристема вазифасини ба-жарувчи (эпидерма остида жойлашган) тирик ҳужайралар бўлади. баъзи ўсимликларда перицикл бўлмаслиги ҳам мумкин (2-расм). бирламчи меристемалар фаолияти туфайли поянинг бирламчи тузилиши шаклланади. бирламчи тузилиши узоқ вақт сақланиши мумкин, лекин агар прокамбийдан кам-бий ҳосил бўлса, иккиламчи йўғонлашиш бошланади. вақг ўтиши билан эса эпидерма ва бирламчи пўстлоқ нобуд бўлади, унинг ўрнига перидерма (юнон. пери — ёнида, д …

— гистогенлар на-зарияси бўлиб, уни 188 йилда ганштейн олға сур-ди. бу назарияга асосан, гулли ўсимликларнинг ўсиш нуқгасида битга эмас, инициал ҳужайраларининг бир гуруҳи бир неча қават бўлиб жойлашади. ган-штейннинг фикрига кўра, ўсиш нуқгасининг энг ташқи ҳужайралари қаватининг остидаги меристематик ҳужайраларидан поянинг ва умуман бутун ўсимлик-нинг ривожланиши содир бўлади. ана шу меристема-тик ҳужайралар йиғинди-сини ганштейнн 3 та зона-га — гистоген (юнон. х и с -тос —кийим, газлама), 2-расм. ёш олхўри дарахти поясининг кўндаланг кесими: 1 — умумий тасвир; 2 — катта қилиб кўрсатилиши; к — камбий, колл — коленхима; мкс — метаксилема; мф — метафлоэма; п — паренхима; пк — бошланғич пўстлоқ; пкс — бошланғич ксилема; пркс— протоксилема; прф — прото-флоэма; пф — бошланғич флоэма; с — ўзак; эп — эндодерма. дерматоген (юнон. дерматос — пўст, генос — туғаёт-ган, туғилган, чиқиб келиш), периблема (юнон. периб-л е м а — қоплам, пўстлоқ), плеромага (юнон. п л е р о м — тўлдириш) …

апексидаги бирламчи меристема фаоли-яти туфайли поя шаклланади. бирламчи тузилишда поя ҳамиша эпидерма остида бирламчи пўстлоқ шаклланади, унинг энг ички қавати эндодерма деб айтилади. эндодер-ма ҳужайралари деярли тўрт бурчак шаклда, юпқа пўстли бўлиб, крахмал доналарини тўплаши мумкин. бирламчи пўстлоқ айнан бир хил ҳужайралардан ташкил топган эмас (3-расм). эпидерма остида, поя қирғоғи бўйлаб, хло-ропластларга эга бўлган паренхима жойлашган. эпидерма остидаги ҳужайралар кўпинча пўсти қалинлашиб коллен-химага айланиши ҳам мумкин. баъзан бирламчи пўстлоқ-да ажратувчи тўқималар ёки ажратувчи алоҳида-алоҳида ҳужайралар — идиобластлар (юнон, и д и о с — ўзгача, ўзига хос; бластос —муртак, новда, майса) бўлиши мумкин. шундай қилиб бирламчи пўстлоқнинг ташқи чегарасини эпидерма, ички чегарасини эндодерма ташкил қилади, 4-расм. себарга поясида толали най боғламларнинг тузилиши: 1— эпидерма; 2 — пўстлоқ паренхимаси; 3— флоэма; 4— камбий; 5— иккиламчи ксилема; 6— ўзак; 7—ўзак нурлари. шу ҳужайралар колленхимага (юнон. колла —сирач; энхима — тўлган, механик-тўқима) айланади. коллен-хима ўтчил ўсимлик. пояси эгилувчан, шунинг учун катта дарахтлар йиқилиши …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "поя, унинг функцияси, морфологик ва анатомик тузилиши"

1481387119_66424.doc поя, унинг функцияси, морфологик ва анатомик тузилиши режа: 1. поянинг ички тузилиши. 2. поянинг ташки тузилиши. поя — новда ўқи бўлиб, .бўғим ва бўғим оралиғидан иборат. унда ўсимликнинг барг ва шохчалари ҳамда гул-лари жойлашади. поя бир йиллик ва кўп йиллик ўтларда, тана эса дарахт ва буталарда бўлади. поя орқали барг, иддиз билан боғланади. поянинг асосий вазифаси танани тик ёки ётиқ ҳолда ушлаб туриш ва илдиз орқали шимиб олинган сув ҳамда унда эриган минерал моддаларни бундан ташқари, баргда ассимиляция жараёнида ҳосил бўлган органик моддалар-ни ўтказишдан иборат. поя озиқ моддалар тўпланадиган жой ва вегетатив кўпайиш органи бўлиб хизмат қилади. пояда барглар маъ-лум бир тартибда жойлашиб, қуёш нуридан унумли фой-даланишига имкон яратилади. суккулент (лот. с у к...

Формат DOC, 419,5 КБ. Чтобы скачать "поя, унинг функцияси, морфологик ва анатомик тузилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: поя, унинг функцияси, морфологи… DOC Бесплатная загрузка Telegram