агрокимёнинг ривожланиш тарихидан. узбекистон ва чет эллик олимларнинг агрокимёнинг ривожланишига кушган хиссалари

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403433152_45851.doc агрокимёнинг ривожланиш тарихидан. узбекистон ва чет эллик олимларнинг агрокимёнинг ривожланишига кушган хиссалари режа: 1. агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши. 2. агрокимёнинг ривожланишига хорижий олимларнинг кушган хиссалари. 3. агрокимёнинг ривожланишига рус олимларининг кушган хиссалари. 4. узбекистон республикасида агрокимёвий тадкикотларнинг бошланиши ва унинг ривожланишига хисса кушган олимлар. 5. хулосалар. 6. таянч иборалар 7. уз-узини текшириш учун саволлар 8. фойдаланилган адабиётлар агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши, уларнинг илк куринишлари кадимги дехкончилик даврларига борибг колади. аждодларимиз бндан бир неча минг йиллар илгари тупрок унумдорлигини ошириш учун турли-туман чикиндилардан, гунгдан, эски куйган деворларнинг тупрокларидан ва чучук сув хавзаларида тупланган лойкалардан унумли фойдаланганлар. кадимги рим империяси давриданок кукат угитлардан ерларнинг унумдорлигини оширишда фойдаланганлар, кулнинг, охакнинг ва гипснинг угит сифатидаги ахамияти махлум булган. европа колонизаторлари америка минтакасига биринчи марта кадам босганларида индейцларнинг далаларга экилган маккажухорини баликлар билан озиклантираётганликларини куриб хайрон колган эдилар. лекин бу килинган ишларнинг ахамияти усимликларнинг озикланиш сирлари очилгунга кадар ноаниклигича колаверди. …
2
усимликларни озиклантиришнинг хозирги назариялари ишлаб чикилишидан анча илгари дехконлар томонидан кулланилар эди. лекин уша пайтларда угитлрнинг ижобий тахсири назарий жихатдан тушунтириб берилмаган булиб, бу хол тупрокни угитлашнинг турли усулларининг ривожланиши ва такомиллашиш йулини беркитиб куйган эди. кадимги муаллифларнинг асарларида тупрокнинг «ёги», яни тупрок унумдорлигини оширишда мухим омил хакида суз юритилади. бу эса усимликларнинг чиринди билан озикланиш назарияси эди. минерал моддалар ва угитларнинг ахамияти тугрисидаги фикрлар француз табиатшуноси бернар паллиси томонидан 1563 йилда билдирилган эди ва у шундай ёзган эди: хамма экинларнинг хаёти ва ривожланиши учун кандайдир туз асос булади, экинларга солинаётган гунгнинг хам ахамияти унинг таркибида пичан ва похолларнинг чириши натижасида хосил булган тузнинг борлигидадир, деан эди. шундан 100 йил утгандан кейин, 1956 йилда инглиз кимёгари глаубернинг тажрибалари шуни курсатдики, тупрокка селитра солиниши натижасида у экинларнинг хосилдорлигига кучли тахсир килади, яни хосилини кескин ошириб юборгн. лекин 17-аср олимлари ушбу фикрни тугри бахолай олмадилар, чунки хали азотнинг кашф этилиши учун 100 …
3
дан ва илдиздан озикланиши уртасида алокадорлик борлигини билдирган эди. усимликларнинг хаводан озикланиши ва кислороднинг кашф этилиши муносабати билан пристли (1775), ингенгуз (1779) ва сенебе (1782) каби олимлар усимликларнинг яшил барги карбонат кислотадан кислородни хавога ажратиб чикаради, узида углеродни колдиради ёки узи карбонат ангидрид гази билан озикланади, курсатиб бердилар. шундай килиб, усимликлардаги кечадиган фотосинтез жараёнининг илк мохиятига кадам куйилди. агрокимёнинг ривожланишида улкан, оламшумул ахамиятга эга булган вокеа содир булди, яни 1836 йилда француз олими жорж буссенганинг олиб борган ишлари натижасида дехкончиликда моддалар айланишига асосо солинди ва дуккакли экинлар тупрокда азот туплашини аникланди. усимликларнинг чиринди билан озикланиши тугрисидаги назария урнига ж.буссенго азот билан озикланиш назариясини илгари суради ва азотнинг ахамиятини биринчи даражага кутариб, дуккакли экинлар алмашлаб экишда азот балансини яхшилайди ва хосилни сезиларли даражада купайтиради, дейди. ж.буссенго дуккакли экинлар азотни хаводан узлаштиради, деган тугри тахминни айтган эди. бир вактнинг узида унинг ишларида хосил таркибидаги углероднинг микдори гунг таркибидаги углеродга боглик эмаслиги, усимликлар …
4
а камайиб кетган моддаларни, яни биринчи минимумдаги моддаларни кайта иши зарур деб хисобларди. бу коида кейинчалик «минимум конуни» деган ном олди. ю. либих кулдаги моддалардан биринчи навбатда фосфорни тупрокка кайтариш лозим, чунки тупрокдан дон билан бирга энг куп фосфор чикиб кетади, деб хисоблар эди. угит таркибидаги азотнинг ахамиятига эса етарлича бахо бермади, хаводан келадиган ёгин-сочин сувлари билан тупрокка тушадиган озгина аммиак микдори усимликлар учун бемалол етади, деб нотугри уйлаган эди. ю.либихнинг гунг урнига унинг кулини ишлатса хам булаверади, деган фикри хам нотугри эди. 1843 йилда лооз-англиядаги ротастед тажриба станциясининг асосчиси, узининг бир катор дала тажрибаларидан олинан махлумотлар асосида ибихнинг юкоридаги нотугри фикрларини рад этди. хосилни ошириш учун угитлар таркибидаги кул элементлари билан биргаликда азот хам, албатта булишлиги лозимлиги курсатилган эди. 19-асрнинг урталарида европа ва америкада угит сифатида чили селитрасини ишлата бошладилар, у жуда катта самара берди. бу хол усимликларнинг озикланишида азотнинг биринчи даражали ахамиятга эга эканлигини курсатган ж. буссенгонинг фикрлари …
5
. унинг бази фикрлари хато эканлигига карамай, унинг ишлари усимликларнинг озикланиши ва угитлар ишлатиш масалаларига кизикиш уёготди, шу сохадаги тадкикотларнинг ривожланишига ёрдам берди. купгина мамлакатларда агрокимёвий тажриба станциялари вужудга келди, улар агрокимёнинг янада ривожланишида ва кишлок хужалик амалиётида угитлар ишлатилишида мухим рол уйнайди. усимликларнинг озикланиши хакидаги талимотни ривожлантиришда усимликларни суний мухитда - сувда ва кумда устиришга доир тажрибалар мухим ахамиятга эга булди. уларда зарурий озик моддалар, минерал тузлар холида кушилганда купчилик олилар кноп, сакс ва бошкалар 1858-1859 йилларда усимликларнинг нормал усишига ва усимликларнинг озикланиши учун кайси элементлар кандай микдорларда ва нисбатларда зарур булишини анклашга эришдилар. гелpригеллининг 1886 йилда дуккакли усимликларнинг азот билан озикланиш хусусиятларини урганишга доир текиришлри хам катта ахамиятга эга булди, улар дуккакли усимликлар илдизларида ривожланадиган туганак бактериялари ёрдамида атмосферадан молекуляр азотни узлаштиришини ва тупрокни азот билан бойитишни курсатди. усимликларнинг озикланиш назариясининг ривожланиши билан бирга кишлок хужалик амалиётига угитлар ишлатиш хам татбик этила борди. 19-асрнинг урталаридаёк гарбий европа мамлакатларида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "агрокимёнинг ривожланиш тарихидан. узбекистон ва чет эллик олимларнинг агрокимёнинг ривожланишига кушган хиссалари"

1403433152_45851.doc агрокимёнинг ривожланиш тарихидан. узбекистон ва чет эллик олимларнинг агрокимёнинг ривожланишига кушган хиссалари режа: 1. агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши. 2. агрокимёнинг ривожланишига хорижий олимларнинг кушган хиссалари. 3. агрокимёнинг ривожланишига рус олимларининг кушган хиссалари. 4. узбекистон республикасида агрокимёвий тадкикотларнинг бошланиши ва унинг ривожланишига хисса кушган олимлар. 5. хулосалар. 6. таянч иборалар 7. уз-узини текшириш учун саволлар 8. фойдаланилган адабиётлар агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши агрокимёвий билимларнинг пайдо булиши, уларнинг илк куринишлари кадимги дехкончилик даврларига борибг колади. аждодларимиз бндан бир неча минг йиллар илгари тупрок унумдорлигини ошириш учун турли-туман чикиндилардан, гунгдан, эски куйган ...

DOC format, 94.0 KB. To download "агрокимёнинг ривожланиш тарихидан. узбекистон ва чет эллик олимларнинг агрокимёнинг ривожланишига кушган хиссалари", click the Telegram button on the left.