борлиқ ва ривожланиш фалсафаси

PPT 50 pages 2.6 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

онтология-борлиқ фалсафаси * борлиқ ва ривожланиш фалсафаси 1. falsafa va tabiiy fanlarda borliq tushunchasining mohiyati 2. borliq shakllarining tasnifi. 3. falsafada shakllanish, o‘zgarish, rivojlanish va taraqqiyot tushunchalarinyng mohiyati. 4. rivojlanishning umumiy qonunlari va kategoriyalari. * * онтология – фалсафанинг борлиқ муаммосини ўрганувчи асосий бўлимларидан бири, борлиқ муаммоси эса, фалсафанинг бош муаммоларидан бири. фалсафанинг пайдо бўлиши айнан борлиқ муаммосини ўрганишдан бошланган. қадимги ҳинд, хитой, антик фалсафа биринчи навбатда онтология билан қизиққан, борлиқ моҳиятини англашга ҳаракат қилган. борлиқ – бу реал мавжуд, ўз ичига барча жисмларни оладиган, барқарор, мустақил, объектив, доимий, чексиз субстанциядир. борлиқ фалсафий категориясининг мазмунини очиб берадиган қоидалар: атроф олам, предметилар, ҳодисалар реал мавжуд бўлади, у (олам) бор; атроф олам ривожланади, ички сабабга эга бўлади, ҳаракат манбаи ўзида; материя ва руҳ – ягона, лекин шу билан бирга қарама-қарши моҳиятлар, реал мавжуд. субстанция – ўз мавжудлиги учун ўзидан бошқа ҳеч нарсага эҳтиёж сезмайдиган мустақил борлиқ. * онтология борлиқ ва йўқлик муаммолари …

2 / 50

ва изчил назарий қизиқиш предметига айланган бўлсада, дунё ҳақида одамлар анча олдинроқ фикр юрита бошлаганлар ва бу тасаввурлар кўп сонли афсоналар ва мифларда бизгача етиб келган. борлиқ муаммосини фалсафий англаб етишга илк уринишлар милоддан аввалги биринчи минг йилликда вужудга келган қадимги ҳинд ва қадимги хитой фалсафаларидаёқ кузатилади. борлиқ хақидаги қарашлар айниқса юнон фалсафасида ривожланди. * юнон олимларининг фикрича борлиқ юнон олими фалеснингфикрича борлиқнинг асосини сув ташкил қилади пифагор«ҳамма нарса сондир», деган хулосага келади ва ернинг шарсимон эканлигини биринчи бўлиб таъкидлайди парменид биринчи бўлиб борлиқни категория сифатида тавсифлади ва махсус фалсафий таҳлил предметига айлантирди юнон олими анаксименнинг фикрига кўра ҳамма нарсани ҳаво бошқаради демокрит ва левкипп атомларни муайян модда сифатида тавсифлаб, уларни «бўшлиқ» - йўқликка зид ўлароқ, «тўла» ёки «қаттиқ» борлиқ билан тенглаштирган ксенофан ҳамма нарса ер ва сувдан вужудга келади деб ҳисоблайди гераклит фикрича айни бир нарса мавжуд ва номавжуддир платон нафақат моддий, балки идеал нарсалар ҳам борлиққа эга эканлигини …

3 / 50

ттириш имконини беради. борлиқ ва йўқлик ўртасида диалектик ўзаро алоқа мавжуд. ўтган замондаги борлиқ йўқликдир. борлиқ доим ҳозирги замонда мавжуд бўлади, у фақат ҳозирги замонда ўзини намоён этади. * борлиқ шакллари ижтимоий борлиқ инсон борлиғи табиат борлиғи нотирик табиат борлиғи маънавий борлиқ * борлиқнинг асосий шакллари: моддий борлиқ – табиат ва атроф оламдаги моддий (масофа, масса, ҳажм, зичликка эга бўлган) жисмлар, нарсалар, ҳодисаларнинг мавжудлиги идеал борлиқ – идеалнинг мустақил реаллик сифатида индивидуаллашган руҳий борлиқ ва объективлашган (индивиддан ташқаридаги) руҳий борлиқ кўринишида мавжудлиги инсон борлиғи – инсоннинг моддий ва руҳий (идеал) бирлиги сифатида мавжудлиги, инсоннинг ўз-ўзича борлиги ва унинг моддий дунёда борлиги ижтимоий борлиқ – инсоннинг жамиятда борлиги ва жамиятнинг борлиги (ҳаётнинг мавжудлиги, ривожланиши) ноуменал борлиқ (“ноумен” – сўзи, “ўз-ўзича”) – уни ташқаридан ким кузатаётганоиги англашидан қатъий назар реал мавжуд борли; феноменал борлиқ (“феномен” – сўзи, “тажриба орқали берилган ҳодиса”) – зоҳирий борлиқ, яъни билувчи субъект қандай кўришига боғлиқ. * онтология-борлиқ …

4 / 50

тлабки сигнални фарқлаш ва аниқ адресатни аниқлаш мумкин бўлмаган чексиз компьютерни эслатади * хулоса борлиқ бизнинг мавжудлигимиз асоси, нотирик, тирик табиатнинг яшаш усулидир. макон ва вақт ҳақидаги фалсафий қарашларни умумлаштириб ва бу категориялар мазмунини дунё ҳақидаги ҳозирги табиий-илмий билимлар билан бойитиб, юқорида айтилганлар нуқтаи назаридан макон ва вақтнинг асосий хоссаларини қайд этиб ўтамиз - макон кўламлилик, бир жинслилик ва кўп ўлчовлилик билан тавсифланадиган мавжудлик тартиби, вақт эса давомлилик, орқага қайтмаслик ва изотроплик, яъни мумкин бўлган барча йўналишларнинг тенг ҳуқуқлилиги хос бўлган воқеаларнинг ҳаракат тартиби ва кетма-кетлигидир. * rivojlanish nazariyasi dialektika 1. falsafada metod va metodologiya, metodika tushunchalari 2. falsafa tarixida rivojlanish haqidagi qarashlar evolyutsiyasi 3. shakllanish o’zgarish va rivojlanish tushunchalari. 4. falsafa qonunlari va kategoriyalari * 1. dialektika 2. metafizika 3. sofistika 4. eklektika 5. sinergetika * * фалсафа тарихида категорияларга ёндашувларнинг хилма-хиллиги шарқ анъанасида ҳам, қадимги юнонистонда ҳам диалектика категорияларининг жуфтли хусусияти ва уларнинг зиддиятли муносабатларини ҳал қилишга эҳтиёж …

5 / 50

ҳаққоний фикрлаш зиддиятсиз фикрлаш демакдир. аммо «метафизика» асарида (лот. metaphisica – бутун борлиқнинг илк асослари ҳақидаги таълимот) аристотель оламнинг умумий асосларига тавсиф беришга ҳаракат қилади ва фалсафий категориялар материя, шакл, сабаб, зарурият ва бошқалар ҳақида сўз юритади. мазкур категорияларга аристотель уларнинг ички қарама-қаршиликларини тушунишни назарда тутувчи онтологик маъно юклайди. диалектика категориялари * диалектика г.гегель фалсафасининг энг кучли томони ҳисобланади. у диалектикани мантиқ ва билиш назарияси билан тенглаштиради. гегель фалсафасида дунё мутлақ руҳнинг ўз-ўзини ривожлантириши сифатида намоён бўлади. мутлақ руҳ бир вақтнинг ўзида ҳам субстанция (борлиқ асоси), ҳам субъект, яъни ўз ривожланиши ва билишининг манбаидир. инкорни-инкор гегель фалсафасининг асосий тамойили ҳисобла- нади. икки томонлама инкор этиш ғоясига мувофиқ мутлақ ғоянинг ривожланиши қуйидаги уч босқичдан ўтади: соф борлиқ (тезис), йўқлик (антитезис); мавжуд борлиқ вужудга келиш ва йўқ бўлиш сифа- тида, шаклланиш (синтез). билишнинг уч босқичи (триада) ғояси гегель фалсафасини тўла қамраб олади. нафақат гегелнинг бутун фалсафаси, балки у илгари сурган фикрларнинг ҳар …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "борлиқ ва ривожланиш фалсафаси"

онтология-борлиқ фалсафаси * борлиқ ва ривожланиш фалсафаси 1. falsafa va tabiiy fanlarda borliq tushunchasining mohiyati 2. borliq shakllarining tasnifi. 3. falsafada shakllanish, o‘zgarish, rivojlanish va taraqqiyot tushunchalarinyng mohiyati. 4. rivojlanishning umumiy qonunlari va kategoriyalari. * * онтология – фалсафанинг борлиқ муаммосини ўрганувчи асосий бўлимларидан бири, борлиқ муаммоси эса, фалсафанинг бош муаммоларидан бири. фалсафанинг пайдо бўлиши айнан борлиқ муаммосини ўрганишдан бошланган. қадимги ҳинд, хитой, антик фалсафа биринчи навбатда онтология билан қизиққан, борлиқ моҳиятини англашга ҳаракат қилган. борлиқ – бу реал мавжуд, ўз ичига барча жисмларни оладиган, барқарор, мустақил, объектив, доимий, чексиз субстанциядир. борлиқ фалсафий категориясининг мазмунини очиб бе...

This file contains 50 pages in PPT format (2.6 MB). To download "борлиқ ва ривожланиш фалсафаси", click the Telegram button on the left.

Tags: борлиқ ва ривожланиш фалсафаси PPT 50 pages Free download Telegram