тупрок органик кисмининг келиб чикиши, таркиби ва хоссалари

DOC 242.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363613554_42396.doc тупрок органик кисмининг келиб чикиши, таркиби ва хоссалари www.arxiv.uz режа: 1. тупрокдаги органик моддаларнинг манбаи, микдори ва таркиби. 2. органик ва кимёвий бирикмаларнинг тупрокда парчаланиши. 3. тупрокда гумус (специфик органик моддалар) нинг хосил бўлиши ва у хакидаги асосий назариялар. 4. тупрок пайдо бўлиши шароитининг гумус хосил бўлишига таъсири. 1. тупрокнинг органик кисми турли хилдаги ва таркибдаги органик моддалардан ташкил топган. бу органик моддалар ўсимликлар, жониворлар ва микроорганизмларнинг хар хил даражада чириган колдикларидан хамда тупрокнинг ўзига хос моддаси - гумус йигиндисидан иборат. гумус мураккаб кимёвий таркибли азот сакловчи юкори молекуляр модда комплекси бўлиб, одатда корамтир тусли ва тупрокка текис сингиб кетган хамда минерал кисми билан жуда мустахкам бириккан холатдадир. тупрокнинг органик моддалари таркибида доим турли организмларнинг тирик хужайралари ва тупрок фаунаси (жониворлари) хам иштирок этади. тупроклар органик кисмининг таркиби тахминан куйидаги нисбатда: гумус 85 фоиз, ўсимлик колдиклари 10 фоиз, тупрок флораси ва фаунаси (тирик замбуруглар, сув ўтлари, бактерия ва актиномицетлар, …
2
диклари ва илдизлари. аммо жониворлар ва микроорганизмлар колдикларининг таркибида оксил моддаларнинг кўп бўлиши, тупрокда азотга бой органик моддаларнинг тўпланишида мухим роль ўйнайди. турли ўсимликлар формацияси колдирадиган, хар йили тўпланадиган органик модда (биомассаси) бир хил эмас ва гектарига ўртача 3,4-13,7 тоннани, нам субтропик ўрмонларида эса хатто 30-35 тоннани ташкил этади. турли табиий тупрок зоналарида куйидаги ўсимликларнинг колдиклари тўпланиши мумкин. тундра зонасида фитомасса захираси 150 дан 2500 г/м2 гача, ўрмон-тайга зонасининг юкори бонитетли ўрмонларида фитомасса микдори 25-40 минг г/м2 гача кўпаяди. дашт зонаси ўтсимон ўсимликлар ўрмонларга нисбатан камрок биомасса (1200-2500 г/м2) тўплайди, аммо илдиз массаси 3-6 марта кўп бўлади. чўл зонасида фитомасса захираси кескин камаяди, аммо илдиз массаси кўпаяди ва ер юзасидаги органик моддалар хамда илдиз массасининг нисбати 1:8-1:9 га баробардир. тупрокнинг биологик активлиги анча паст бўлса-да, нам етарли бўлган бахор вактларида кучаяди. тупрокда тўпланадиган органик колдикларнинг кимёвий таркиби кўпинча нобуд бўлган организмларнинг турларига боглик. (12-жадвал) . 12- жадвал юкори ва тубан …
3
ар (са, к, р, si. fe, s cингари), углеводлар, оксиллар, лигнин, липидлар, мумлар, смолалар, ошловчи моддалар ва бошка органик бирикмалар бўлади. жадвал материалларидан кўриниб турибдики, бактериялар ва дуккакли ўсимликлар таркибида оксил моддалари кўп бўлиб, дарахтсимон ўсимликларнинг ёгочлик кисмида жуда кам. аммо дарахтлар таркибида углеводлар, лигнин ва ошловчи моддалар асосий роль ўйнайди. демак, тупрокдаги органик моддалар таркибининг мураккаблиги ва хилма-хиллиги органик колдикларнинг турлича бўлишига хамда кейинчалик ўзгариш шароитларига боглик бўлади. тупрокдаги органик моддалар таркибида ўсимликлар, бактериялар ва замбуруглар плазмаларидаги барча бирикмалар, хамда уларнинг кейинчалик таъсирлашуви ва ўзгариши (трансформацияси) дан хосил бўлган махсулотлар мавжуд. буларга тупрокда бир суткадан юз ва минг йиллар сакланадиган минглаб бирикмалар киради. тупрокдаги органик моддалар системасининг чизмаси 16- расмда берилган. ķора (сур) кўнгир 16-расм. тупрокдаги органик моддалар системаси (д.с.орлов бўйича,1985) 2. органик бирикмаларнинг тупрокда парчаланиши мураккаб ва узок кечадиган жараён бўлиб, унда механик, физик, биологик ва биокимёвий омиллар натижасида жуда мураккаб ўзгаришлар рўй беради. мукаммал тузилган структурали органик …
4
ферментлари органик колдикларнинг кайта ўзгаришида актив катнашади. тупрокдаги барча ферментлар комплекси тупрокнинг ферментатив активлигини белгилайди. тупрокда турли кимёвий бирикмаларнинг парчаланиши ва мураккаб ўзгариши рўй беради. оксилларнинг парчаланиши. микроорганизмларнинг, жониворлар ва ўсимликлар таркибидаги оксиллар протеаза ферментлари иштирокида аминокислоталаргача парчаланади. унинг бир кисми микроорганизмлар томонидан ўзлаштирилади, колган кисми парчаланиб, амин шаклида йўколади. нобуд бўлган организмлардаги оксиллар тупрокдаги азотнинг асосий манбаидир. ўсимлик колдигида одатда 1 фоизгача азот сакланиб, c:n нисбати 50 гача бўлиши мумкин. м о н о в а д и с а х а р и д л а р н и н г ў з г а р и ш и. тирик ўсимлик материаллари, уларнинг колдиклари ва тўшамаларида моно ва дисахаридлар микдори 4 фоиздан, фоизнинг ундан бир улушига кадарли ўзгариб туради. оксил ва канд моддалари тупрокда тез парчаланади. к р а х м а л гидролизи амилаза ферментлари иштирокида боради. ўсимлик колдикларининг кайта ўзгариши билан крахмал микдори тез ва кескин …
5
и н ч и г р у п п а г а ўзига хос хусусиятга (специфик) эга бўлмаган органик моддалар киради ва унинг таркибида органик кимёда маълум бўлган турли азот сакловчи ва азотсиз органик моддалар мавжуд. бу группага ўсимлик колдикларининг парчаланишидан хосил бўладиган органик махсулотлар, микроб таналари ва органик колдиклар парчаланишининг охирги махсулотлари синтезидан иборат моддалар киради. ана шу группа тупрок органик моддаларининг 10-15 фоизини ташкил этади. и к к и н ч и г р у п п а ўзига хос хусусиятга эга бўлган органик моддалар - тупрок гумуси ёки чириндисидан иборат. гумус органик моддалар синтезидан хосил бўлган юкори молекуляр бирикмадир ва тупрокдаги органик моддаларнинг 85-90 фоизини ташкил этади. органик моддаларнинг парчаланиши натижасида нисбатан оддий моддалар, синтезланганда эса жуда мураккаб бирикмалар хосил бўлади. шундай килиб, хар кандай тупрокда бир вактнинг ўзида икки жараён: 1. м и н е р а л л а н и ш - мураккаб органик …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тупрок органик кисмининг келиб чикиши, таркиби ва хоссалари"

1363613554_42396.doc тупрок органик кисмининг келиб чикиши, таркиби ва хоссалари www.arxiv.uz режа: 1. тупрокдаги органик моддаларнинг манбаи, микдори ва таркиби. 2. органик ва кимёвий бирикмаларнинг тупрокда парчаланиши. 3. тупрокда гумус (специфик органик моддалар) нинг хосил бўлиши ва у хакидаги асосий назариялар. 4. тупрок пайдо бўлиши шароитининг гумус хосил бўлишига таъсири. 1. тупрокнинг органик кисми турли хилдаги ва таркибдаги органик моддалардан ташкил топган. бу органик моддалар ўсимликлар, жониворлар ва микроорганизмларнинг хар хил даражада чириган колдикларидан хамда тупрокнинг ўзига хос моддаси - гумус йигиндисидан иборат. гумус мураккаб кимёвий таркибли азот сакловчи юкори молекуляр модда комплекси бўлиб, одатда корамтир тусли ва тупрокка текис сингиб кетган хамда минерал ки...

DOC format, 242.0 KB. To download "тупрок органик кисмининг келиб чикиши, таркиби ва хоссалари", click the Telegram button on the left.