элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари

DOCX 90.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1538550704_72462.docx элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари режа: 1. тупрокдаги тузларнинг усимликларга таъсири шурланишнинг хосил микдори ва сифатига таъсири. 2. тупрок ва унинг катламларининг асосий шурланиш факторлари. элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари о. шмидтнинг илмий гипотезасига караганда ер коинот кисмларининг бирламчи совушидан, уларнинг тортиш кучи таъсирида концентрацияланиш ва зичланиш йули билан пайдо булган деб каралади. ер дастлабки пайдо булиш даврида бирламчи заррачаларнинг радиоактивлик хоссаларини камайиши боис атомларнинг ажралиши ва бирламчи плазмаларнинг пайдо булиши содир булган. ер хаётининг кейинги даврларида бирламчи плазмалардан атомлар ва моллекулалар ажралиб чикади ва уларнинг куюклашиб суюк кайнок магма холига келиши содир булади. магмаларнинг аста-секин совуши натижасида моддаларнинг кристалланиши, уларнинг кайнок котишмаларидан турли минераллар шаклида (куринишда) чукмага тушиши, газларнинг ажралиши ва нихоят магмаларнинг тулик совуши натижасида ернинг устки катламлари литосфера билан копланган. литосфера кисмини ташкил этувчи силикатлардан ернинг гранит коплами, пастрокда базальт коплами вужудга келган, ернинг гранит коплами эса чукма …
2
г улкан захираларини ташкил этувчи органик моддаларни узлари яратадилар ва тупрокда туплайдилар, уз хаёти фаолиятида катта ишларни амалга ошириб янги моддаларни синтез килишда 70 дан ортик кимёвий элементларни биологик доирада айланишга жалб этади. уларда литосферанинг нураш кобигининг юкори катламларига таъсир курсатиши натижасида тупрок хосил булишда иштирок этади. биосфера планетар роли, усимликлар, микроорганизмлар ва жониворлар яратадиган органик моддаларни ва бу моддаларни парчаланишидан хосил буладиган турли хил моддаларни доиравий айланишида иштирок этувчи кинетик энергия манбаларига боглик. тупрок шурланишида иштирок этувчи асосий кимёвий элементларга кальций, магний, натрий, калий, кислород, хлор, олтингугурт, углерод, азот, бор ва бошкалар киради. кальций. ер кобигида 3,2% ни ташкил этади. (кларк буйича). бу энг кенг таркалган элементлардан булиб, силикатли магмаларнинг кристализацияланишида асосий жинслар, камрок микдорда нордон жинслар таркибига киради. кальций авгит, роговая обманка, аноргит ва плагиоклазлар таркибига киради. нурашда хосил буладиган кальций ушловчи минераллар - сaco3, co2 иштирокида ута харакатчан бикарбонат кальций (ca(hco3)2) шаклига, хамда кислоталар ва кислота тузларининг …
3
аги куп микдорда усимлик ва жониворлар томонидан ютилади (сингдирилади) ва уларнинг нобуд булиши туфайли у тупрокда мустахкамланиб, колувчи минерал куринишга ва континентал чукинди жинслар хамда эритмаларга утувчи холатга утади. шундай килиб кальций моддаларнинг катта доиравий айланишидаги янги цикл киради. кальцийнинг тупрокдаги микдори катта ораликда узгариб бирламчи жинсларнинг характерига (булардан уз вактида нураш кобиги хосил булиб, кейинчалик тупрокка айланади), иклим шароитлари ва бошка омилларга боглик холда 1-3 дан 15-25% гача микдорни ташкил этади. намли (ёгин-сочин куп буладиган) худудлар тупроклари одатда карбонатсиз, курук, иссик иклимдаги тупрокларда кальций карбонат тузи куп микдорда учрайди. кальцийнинг усимликлар учун энг захарли тузи кальций хлорид (cacl2) хисобланади. магний. ер кобигидаги магнийнинг умумий микдори кларк буйича 2,07% га тенг. магний худди кальций сингари силикатли магмаларда катта микдорни ташкил этади. у биотит, оливин, амфибол, пироксен ва бошка минераллар таркибига киради. минералларни нураш жараёнида магнийнинг гидросиликатли лой минералли, карбонатли, хлоридли, сульфатли бирикмалари хосил булади. магний тузлари ер усти грунт ва …
4
г. таркибида натрий булган алюмо-силикатларнинг нураши натижасида хосил булган na2co3 (сода) кислоталар ва тузлар билан реакцияга киришиб, nacl (натрий хлорид), na2so4 (натрий сульфат), nano3 (натрий нитрат) тузларни хосил килади. грунт сувларида натрий тузлари микдорини ташкил этади. тупрокда натрийнинг умумий микдори 1-2% атрофида, айникса у шуртобли тупроклар ва шурхокларда катта микдорда учрайди. шурланган тупрокларда 2-3%, энг устки тузли катламларда 10-20% гача етади. калий. ер кобигида калий микдори 2,7%. у нордон ва асосли жинсларнинг таркибига киради. нордон жинсларда унинг микдори натрийдан бирмунча купрок асосли ва ишкорий жинсларда аксинча кам. калийнинг магматик жинслардаги умумий микдори3,38% га тенг. калий ортоклаз, мусковит ва аралашма сифатида плагиоклаз ва альбитларнинг таркибига киради. тог жинсларининг нураш жараёнида калий сув билан бирикиб, бикарбонатлар ва карбонатлар хосил килади ва кислоталар тузларнинг узаро таъсирида хлоридли, скльфатли ва нитратли формаларига утади. тупрокда калий микдори 2-3% атрофида уни тузларининг кичик микдорлари усимликлар учун зарарсиз. хлор. ер кобигидаги хлорнинг умумий микдори 0,19% га тенг, …
5
мага тушгач олтингугурт ва сульфидларнинг йирик конларини пайдо килади. олтингугурт бирикмаларидан энг куп таркалган - гипс агидрит, кизерит мирабилит глауберит астраханит коинит ва бошкалар. грунт ва тупрок сувларида хамда курук областлар тупрокларида унинг микдори анча куп. олтингугурт усимликларнинг кулли озикланишида мухим бир элементлардан хисобланади. углерод. углерод барча органик моддаларнинг ажралмас кисмини ташкил этади ва фотосинтез жараёнида хосил булади. ер кобигида углерод бирикмалари охаклар, мрамор, мергел, бур таркибида кенг таркалган. узида углерод ушловчи минераллардан кенг таркалганлари кальцит, доломит магнезит, сода, поташ ва бошкалар хисобланади. тупрокда карбонат кобигининг жанубий кургокчил областларда кам карбонатли, карбонатсиз жинсларнинг нурашидан хосил буладиган карбонатлар куп микдорда учрайди. кальций ва магний карбонатлари сувда кам эрийди, бикарбонатлари эса купрок эрийди. натрий ва калий бикарбонатлари ва карбонатлари сувда яхши эрийди. энг зарарли туз натрий карбонат хисобланади. зарарли тузларнинг сувда эрувчанлиги. сугориладиган шурланган тупрокларда усимликлар учун зарарли булган тузлар хлоридлар сульфатлар, карбонатлар учрайди. жадвал №3 тупрок-грунтлардаги сувда осон эрувчи тузлар хлоридлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари"

1538550704_72462.docx элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари режа: 1. тупрокдаги тузларнинг усимликларга таъсири шурланишнинг хосил микдори ва сифатига таъсири. 2. тупрок ва унинг катламларининг асосий шурланиш факторлари. элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари о. шмидтнинг илмий гипотезасига караганда ер коинот кисмларининг бирламчи совушидан, уларнинг тортиш кучи таъсирида концентрацияланиш ва зичланиш йули билан пайдо булган деб каралади. ер дастлабки пайдо булиш даврида бирламчи заррачаларнинг радиоактивлик хоссаларини камайиши боис атомларнинг ажралиши ва бирламчи плазмаларнинг пайдо булиши содир булган. ер хаётининг кейинги даврларида бирламчи плазмалардан атомлар ва моллекулалар ажралиб чикади ва уларн...

DOCX format, 90.3 KB. To download "элементлар геохимияси ва уларнинг тупрок шурланишида иштирок этувчи бирикмалари", click the Telegram button on the left.