бириккан ҳолда ирсийланиш

DOC 258.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363265966_42184.doc бириккан ќолда ирсийланиш www.arxiv.uz режа: 1. морган қонуни 2. бириккан ҳолда ирсийланишга 3. доир масалалар 4. жинс генетикаси 5. жинс билан боғлиқ ирсийланиш генетика фани ривожига жуда кўп олимлар ҳисса қўшганлар. ана шундай олимлардан бири т.морган ва унинг шогирдларидир. бу олим ўз шогирдлари билан генларнинг авлоддан-авлодга бириккан ҳолда ирсийланиши ҳодисаси мутлоқ эмас, балки нисбий эканлигини жинс ва хромосомаларга боғлиқлигини исботлади, ҳамда биринчи маротаба генлар харитасини тузиш, хромосомалар назариясини яратишга муваффақ бўлди. v бобни ўрганиш мобайнида сизлар бу ҳақда керакли билимларни ўзлаштирасиз. морган қонуни ҳар бир организмда генлар сони кўп, хромосомалар сони эса, ниҳоятда озчиликни ташкил этади. чунончи одам хужайрасида 80 мингга яқин ген бўлиб, хромосомалар эса 46 тадир. бундан ҳар бир хромосомада бир ген эмас, балки кўп ген жойлашган деган хулосага келиш мумкин. одатда бир хромосомада жойлашган генлар мажмуасини генларнинг бирикиш гуруҳи деб номланади. генларнинг бирикиш гуруҳи хромосомаларнинг гаплоид тўпламига тенг. генларнинг бириккан ҳолда ирсийланишини дастлаб инглиз генетиги пеннет …

а а а а в в в в в в в в изоҳ: кулранг тана – кт нормал қанот – нқ қора тана - қт калта қанот - ққ бинобарин айтиб ўтилган бу икки белги доминант, қора тана, калта қанот белгилар эса рецессивдир. агар биринчи авлоддаги эркак ва урғочи дрозофилалар ўзаро чатиштирилса, улардан олинган иккинчи авлоди 3/4 дурагайларда кулранг тана, нормал қанот, 1/4 ларникида эса қора тана, калта қанот белгилари ривожланди. бу ҳодиса юқоридаги икки жуфт белги f2 да бириккан ҳолда ирсийланганлигидан далолат беради. бундай натижа кулранг тана – (а), нормал қанот (в) генларнинг гомологик хромосомаларнинг бирида қора тана (а) қанотнинг калталигини (в) ифода қилувчи генлар иккинчи гомологик хромосомада жойлашганлигидан далолат беради. тажрибадаги ота-она ва биринчи, иккинчи авлод дурагайларини фенотип ва генотипларини ифодаланиши юқорида кўрсатилган. кўриниб турибдики, чатиштиришда қатнашган ота-она дрозофилалар икки жуфт белгилари билан фарқлансалар ҳам дидурагайларникига ўхшаш f2 да тўртта фенотип синф эмас, балки иккита фенотип синф ҳосил …

ҳолда ирсийланиши одамларда ҳам учрайди. масалан, катаракта ва полидактилия хасталиклари бўйича дигетерозигота эркак ва аёл (агар уларнинг ҳар иккиси катаракта (к) хасталигини онадан, полидактилияни (р) отадан олган бўлсалар) никоҳидан туғилган фарзандларда (кроссинговер кузатилмаган ҳолда) белгиларнинг ривожланиши юқорида кўрсатилган. бу мисолда катаракта ва 5 бармоқ генлари бир хромосома, нормал кўз ва полидактилия генлари иккинчи гомологик хромосомада жойлашганлиги учун бириккан ҳолда ирсийланишни кўриш мумкин. кроссинговер. табиатда генлар тўлиқ бириккан ҳолда авлоддан-авлодга берилиши камдан-кам учрайдиган ҳодиса саналади. генларнинг тўлиқ бириккан ҳолда ирсийланиши ҳозирча дрозофила мева пашшаси ва тут ипак қуртида аниқланган. бу икки организм тури жинс жиҳатдан гетерогамета ҳисобланади. дрозофила мева пашшасида эркак организм, тут ипак қуртида урғочи организм гетерогаметадир. бинобарин, гетерогамета организмларда тўлиқ бириккан ҳолда ирсийланиш кузатилади ва 2 хил гамета ҳосил бўлади. р (f1) кт нқ қт ққ а а а а х в в в в а а гаметалар нокроссинговер кроссинговер а а а а а в в х в …

5%:25% дан ёки 1:1:1:1 нисбатда бўлиши керак. схемада кўриниб турибдики, дрозофила мева пашшасидаги тахлилий чатиштиришда ота ва онага ўхшаш индивидлар кўпчиликни – (83%), ота-онага ўхшамаганлар эса, озчиликни (17%),) ташкил этади. бундай ҳодиса ўз-ўзидан белгиларнинг бириккан ҳолда ирсийланишини тасдиқлайди. лекин ота-онага ўхшаш индивидларни 50% бирмунча камлиги, она организмида ота-она хромасомаларнинг мейознинг редукцион бўлинишини профазасида ўзаро коньюгацияси, сўнгра ажралиши натижасида айрим вақтларда улардаги генларнинг ўрни алмашиши билан изоҳланади. гомологик хромасомалардаги генларнинг ўрин алмашиши кроссинговер ( инглизча crossingover-айрибошлаш) деб аталади. кроссинговер ҳодисасига одамдаги белгиларнинг ирсийланиши бўйича ҳам мисол келтириш мумкин. аниқланишича одамларда дальтонизм-d ва шап кўрлик -sh (қоронғида кўрмаслик) генлари х жинсий хромосома орқали авлодларга берилади. ушбу генлар орасидаги масофа 40 морганидга тенг. фараз қилайлик отаси дальтоник, онаси шапкўр бўлган оилада туғилган нормал кўрадиган қиз, ҳар икки белги бўйича нормал йигитга турмушга чиққан. хотиннинг фенотипидан маълум бўладики, дальтонизм гени ҳам, шапкўрлик гени ҳам рецессив ҳолда авлоддан-авлодга ўтади. ана шу никоҳдан туғилган болаларда мазкур …

да генларнинг қандай изчилликда жойлашганлиги, улар орасидаги масофа тушунилади. биринчи марта генетик харита дрозофила мева пашшасида т.морган ва унинг шогирдлари томонидан тузилган. улар генларнинг гуруҳланишини бириккан ҳолда ирсийланиш, генлар орасидаги масофани эса кроссинговер ҳодисасига қараб белгилашган. бириккан ҳолда ирсийланишдаги кроссинговер, яъни f2 ота-онага ўхшамаган дурагайлар фоизи генетик харитада морганид бирлиги билан белгиланади.бу бирлик морганни генетика фани олдидаги хизматларини улуғлаш мақсадида эътироф этилган. ҳозирги даврга келиб дрозофиладан ташқари одам, сичқон, қуён, товуқ, тут ипак қурти, жўхори, памидор ва бошқа юксак ўсимликларнинг генетик харитаси тузилган. бу ҳақидаги маълумотлар и.а.захаровнинг «генетические карты высших организмов» китобида келтирилган. одамларда дурагайларни тахлил қилиш ёрдамида генетик харита тузиш қийин бўлгани сабабли бошқа усуллардан фойдаланилади. 13-жадвал одам биринчи хромосомасининг генетик харитаси ген символи маркер полиморфизм қисми муқаррарлиги a12m1 12-аденовируснинг жойлашиш 1с участкаси q42→q43 b a12m2 12-аденовируснинг жойлашиш 1а участкаси p36 b a12m3 12-аденовируснинг жойлашиш 1в участкаси 21 b ak2 2 – аденилаткиназа pter→32 д amy1 α-амилаза (сўлак безлар) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "бириккан ҳолда ирсийланиш"

1363265966_42184.doc бириккан ќолда ирсийланиш www.arxiv.uz режа: 1. морган қонуни 2. бириккан ҳолда ирсийланишга 3. доир масалалар 4. жинс генетикаси 5. жинс билан боғлиқ ирсийланиш генетика фани ривожига жуда кўп олимлар ҳисса қўшганлар. ана шундай олимлардан бири т.морган ва унинг шогирдларидир. бу олим ўз шогирдлари билан генларнинг авлоддан-авлодга бириккан ҳолда ирсийланиши ҳодисаси мутлоқ эмас, балки нисбий эканлигини жинс ва хромосомаларга боғлиқлигини исботлади, ҳамда биринчи маротаба генлар харитасини тузиш, хромосомалар назариясини яратишга муваффақ бўлди. v бобни ўрганиш мобайнида сизлар бу ҳақда керакли билимларни ўзлаштирасиз. морган қонуни ҳар бир организмда генлар сони кўп, хромосомалар сони эса, ниҳоятда озчиликни ташкил этади. чунончи одам хужайрасида 80 мингга яқин ген б...

DOC format, 258.0 KB. To download "бириккан ҳолда ирсийланиш", click the Telegram button on the left.

Tags: бириккан ҳолда ирсийланиш DOC Free download Telegram