irsiyatning xromosoma nazariyasi

PPTX 14 sahifa 54,9 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 54,9 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

слайд 1 мавзу:ирсиятнинг хромосома назарияси. маъруза режси: 1 т.морган тадқиқотлари 2. ирсиятнинг хромосома назриясини асосий хулосалари 3. хромосоманинг xариталарини тузиш усуллари 4. жинс генетикаси. жинс билан бриккан ҳолда ирсийланиш ирсиятнинг хромосома назарияси- ирсий омилларнинг ҳужайра хромосомаларида жойлашиши ҳакидаги таълимот. бу таълимотга кўра, организм белги ва хусусиятларининг наслдан наслга ўтиши хромосомалар билан боғлиқ. xromosomalar (qadimgi yunoncha: χρῶμα „rang“ + σῶμα „tana“) — shaklan yadrodan farq qiluvchi, baʼzi bir boyoqlar yordamida boyaladigan yadroning eng muhim tarkibiy qismidir. hujayrasidagi genlarni oʻzida saqlovchi, hujayra va yaxlit organizm uchun xos xususiyatlarni belgilovchi organoidlar. oʻzoʻzidan koʻpayish xususiyatiga ega. organizmlar x.i tuzilishi va funksiyasiga koʻra bir-biridan farq qiladi. "x." terminini nemis anatomi va gistologi v.valdeyer taklif etgan (1888). x. asosini oqsillar va nukleoproteidlar bilan bogʻlangan 2 zanjirli dnk molekulasi tashkil etadi. x.dagi irsiy axborot dnk molekulasining tuzilishi va uning genetik kodi orqali taʼminlanadi. x.dagi dnkning taxlanishi va rnk sintezini boshkarishda oqsillar ishtirok etadi. x. tuzilishi va funksiyasining …

2 / 14

onʼyugatsiya jarayoni ham irsiy material almashinuvidan iborat boʻlgani tufayli genetik jihatdan jinsiy koʻpayishga yaqin turadi. jinsiy koʻpayishning partenogenez shakli evolyusion jihatdan keyinroq paydo boʻlgan. hayvonlar orasida ayrim jinsli turlari bilan bir qatorda germafroditlar ham koʻp uchraydi. gametalarning shakli, katta-kichikligi va harakatchanligiga binoan jinsiy koʻpayishning izogamiya, oogamiya, geterogamiya shakllari boʻladi америка генетики к.брижес(1913) томонидан урғочи дрозофилада мейоз жараёнида хромосомаларнинг ажралиб кетмаслигини кашф этилиши ва жинсий хромосомалар тақсимланишининг бузилиши бириккан ирсий белгиларнинг ўзгариши билан боғлиқлигининг аниқланиши ирсиятни хромосома назариясини тасдиқлади. ирсиятнинг хромосома назариясини дастлаб немис цитолог олими т.бовери(1902-1907) ва америкалик олим у.сеттон (1992-1903) асослаб берган. кейинчалик 20 аср бошларида бу назария америкалик генетик т.х.морган ва унинг ходимлари томонидан батафсил ишлаб чиқилган. ҳайвонлар жинсини аниқлашнинг генетик механизмини ўрганиш орқали жинснинг жинсий хромосомаларнинг наслда тақсимланиши билан боғлиқлигини аниқланиши ирсиятнинг хромосома назариясини исботлади. генларни хромосомада жойлашиши, уларнинг кейинги авлодларга ўтиш қонуниятларини биринчи бўлиб америкалик олим т.х.морган (1866-1945) ўрганиб ирсиятнинг хромосома назариясини яратди ва бу хизматлари …

3 / 14

иккан ҳолда яъни гуруҳ-гуруҳ бўлиб ўтар экан. генларни бириккан ҳолда насладан-наслга ўтишини морган дрозофила пашшасида тажрибалар ўтказди. биринчи авлод дурагайлари 4 хил эмас, фақат 2 хил гамета хосил қилади. генларнинг бундай бирикишини тўлиқ бирикиш дейилади. генларнинг боғланган холда наслдан-наслга ўтишини ўрганиш натижалари менделнинг генларни мустақил таксимланиши қонунига зид бўлиб чиқди. генлар қачонки алохида-алохида хромосомаларда, яъни b, b ва v, v генлари 4 та хромосомада жойлашсагина улар мустакил тақсимланиши мумкин. морган дрозофила пашшаларини чатиштиришдан олган натижалари асосида қуйидаги хулосага келди. агар икки жуфт генлар, яъни 4 та ген 4 та хромосомада жойлашган бўлса, жинсий хужайраларнинг хосил бўлишида бу генларнинг ҳар бири алохида алохида гаметаларга тушади ва мустақил холда наслдан-наслга ўтади. генларнинг бириккан холатда бўлишининг бузилиши. демак, битта хромосомада жойлашган генлар ўзаро бириккан бўлиб, шу хромосома билан биргаликда келгуси авлодларга ўтади. лекин генларнинг битта хромосомага бириккан холда бўлиши доимо хам кузатилавермайди. чунки генларнинг ўзаро боғланганлиги бузилиши мумкин. бу холатни морган ўзининг қуйидаги …

4 / 14

ўтади. лекин генларнинг битта хромосомага бириккан холда бўлиши доимо хам кузатилавермайди. чунки генларнинг ўзаро боғланганлиги бузилиши мумкин. . бу холатни морган ўзининг қуйидаги тажрибасида кузатди. кулранг танали, узун қанотли (bbvv) ва қора танали, калта қанотли (bbvv) пашшаларини чатиштириб, олинган биринчи авлод дурагайларидан эркакларини эмас, энди урғочиларини (bbvv) олиб рецессив белгили (bbvv) эркак пашшалари билан чатиштирди хромосома назарияси асосий коидалари(морган) генлар хромосомаларда жойлашади. бирикиш гурухларини хосил килади. хар бир ногомологик хромосома узининг нодир бирикиш гурухига эга. бирикиш гурухлари сони тупламда хромосомалар сонига тенг. генлар бир катор жойлашади. хар бир геннинг уз локуси бор. гомологик хромосомалар орасида кроссинговер кузатилади.(аллел генлар узаро алмашинади) генлар орасидаги масофа кроссинговер фоизига тенг бирикиш кучи генлар орасидаги масофага тескари пропорционал хар бир тур узининг специфик кариотипига эга mорганида – мейозда 1 % кроссинговер гаметалар хосил буладиган иккита ген орасидаги масофа хромосоманинг генетик харитасини тузиш усуллари дурагайлаш цитологик анализ–политен хромосомаларда соматик хужайраларни одамларда дурагайлаш днк-зондлари бактериялар конюгацияланиши асосида …

5 / 14

рганиш, оксил молекуласидаги аминокислоталарнинг жойлашиш тартибини тахлил килиш, вирусларнинг хромосомага таъсирини аниқлаш ва бошкалар. битта хромосомадаги генларнинг бир-бирига нисбатан киёсий жойлашувини тасвирловчи чизмага генетик ҳарита дейилади. генетик ҳарита тузиш анча машаккатли иш бўлиб, бунинг учун тажриба ўтказувчига шу организмда учрайдиган бир канча мутант генлар маълум бўлиши керак ва улар билан жуда кўплаб чатиштириш ишлари олиб боришга тўғри келади. генетик жихатдан жуда яхши ўрганилган организмлардагина уларнинг генетик ҳаритаси тўлик тузилган (дрозофила пашшаси, маккажўхори, нейроспора ва бошкаларда). жинс –белги хусусиятлар туплами жинс, бу белги ва хусусиятлар тўплами бўлиб, авлодлар ва улардаги ирсий белгиларни жинсий хужайралар (гаметалар) оркали юзага чиқаради. ҳар бир соматик хужайранинг энг аҳамиятли белгиларидан бири ундаги хромосомаларнинг жуфт сохталигидир. жуфт бўлган хромосомалар бир-бирларига жуда ўхшаш бўлади. аммо фақат бир жуфт хромосома бир-бирига ўхшамайди ва айрим организмларда битта хромосоманинг жуфти бўлмаслиги хам мумкин. ана шу ўхшамайдиган ва жуфти бўлмаган хромосомалар жинсни белгилашга алокаси борлиги учун бу хромосомаларни жинсий хромосомалар деб аталади. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"irsiyatning xromosoma nazariyasi" haqida

слайд 1 мавзу:ирсиятнинг хромосома назарияси. маъруза режси: 1 т.морган тадқиқотлари 2. ирсиятнинг хромосома назриясини асосий хулосалари 3. хромосоманинг xариталарини тузиш усуллари 4. жинс генетикаси. жинс билан бриккан ҳолда ирсийланиш ирсиятнинг хромосома назарияси- ирсий омилларнинг ҳужайра хромосомаларида жойлашиши ҳакидаги таълимот. бу таълимотга кўра, организм белги ва хусусиятларининг наслдан наслга ўтиши хромосомалар билан боғлиқ. xromosomalar (qadimgi yunoncha: χρῶμα „rang“ + σῶμα „tana“) — shaklan yadrodan farq qiluvchi, baʼzi bir boyoqlar yordamida boyaladigan yadroning eng muhim tarkibiy qismidir. hujayrasidagi genlarni oʻzida saqlovchi, hujayra va yaxlit organizm uchun xos xususiyatlarni belgilovchi organoidlar. oʻzoʻzidan koʻpayish xususiyatiga ega. organizmlar x.i tuzilish...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (54,9 KB). "irsiyatning xromosoma nazariyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: irsiyatning xromosoma nazariyasi PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram