irsiyatning xromosoma nazariyasi

PPTX 31 pages 1.6 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika ma’ruza mashg’ulot. fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 8-amaliy mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi 8-amaliy mashg’ulot irsiyatning xromosoma nazariyasi. jins – irsiy belgi genlarning xromosomada joylashishi ularning keyingi avlodlarga berilishi tugrisidagi fikrlarni amerikalik olim t.morgan 1866 -1914 yillarda aniqlagan. genlarning birikishi deganda ularning bir-birlari bilan birikkan xolda nasldan naslga o’tishi tushuniladi. genlarning birikkan xolda nsldan naslga utishini morgan drozofila pashshasida o’rgandi. bu pashshalarni laboratoriya sharoitida saqlash va osonlik bilan ko’paytirish mumkin. ular bir yilda 25 marotobagacha avlod qoldira oladi. morgan uz laboratoriyasida pashshalarni kupaytirib ular bilan kuplab chatishtirish ishlarini olib bordi. drozofilla pashshassi tanasining qora rangda bo’lishini retsessiv gen –b kulrang bo’lishini dominat gen b, rudiment qanotni retsessiv gen v, yuzaga chiqaradi. kulrang tanali, uzun qanotili (bbvv) pashshalarni qora tanali, kalta qanotli(bbvv) pashshalar bilan chatishtirilganda birinchi avlod duragaylarning barchasi kulrang tanali uzun qanotli bo’ladi (bbvv).morgan avlod duragaylarni ichidan kulrang tanali uzun qanotli (bbvv) …

2 / 31

nasldan naslga utishini shu genning bitta xromosomada joylashganidagina kuzatish mumkin. bunday xolda biinchi avlod duragaylari v, v genii bulgan bita xromosomani otadan olsa,v v genii bulgan ikkinchi xromosoma esa onadan oladi. shuning uchun birinchi avlod duragaylari 4 xil emas fakat 2 xil gameta hosil qiladi. genlarning bunday birikishini tulik birikish deyish mumkin. genlarning boglangan holda nasldan-naslga o’tishini o’rganish natijaalari mendelning genlarni mustaqil taqsimlanishi qonuniga zid bulib chiqdi. morgan drozofila pashshalarini chatishtirishdan olgan natajalari sosida quyidagi xulosaga kelldi 1. agar i ikk juft genlar,yaʼni 4 ta gen 4 ta xromosomada joylashgan bo’lsa jinsiy hujayralarning hosil bo’lishida bu genlarning xar biri aloxida aloxida gametalarga tushadi va mustaqil holda nasldan naslga o’tadi. 2. agar ikki juft allel genlar gomologik xromosomalarda yaʼni 2 ta gen bitta xromosomada joylashgan bo’lsa, birikkan holda o’tadi.bunga genlarning tulik birikkanligi deyiladi tajribada genlarning to’liq birikkanligini tajribada ko’rish mumkin,lekin baʼzida bunda buzilishlar ham kuzatiladi. masalan: genlarning birikkan holda bo’lishining buzilishi …

3 / 31

mosomalari deyiladi. x yoki y xromosomada joylashgan genlar jinsga birikkan genlar deyiladi. x xromosomada joylashgan genlar erkak hamda ayolda birdek uchrasa, y xromosomada joylashgan gen faqat erkaklarda uchraydi. x xromosomaga birikkan holda irsiylanish x xromosomaga y xromosomaga nisbatan koʻproq belgilar bogʻlangan. chunki y xromosoma birmuncha kaltaroq va undagi genlar soni ham kamroqdir. x xromosomaga birikkan genlar oʻziga xos irsiylanish xususiyatiga ega, chunki ularning soni erkak (xy) hamda ayollar (xx)da turlichadir. urgʻochi organizmlarda ikkita x xromosoma borligi sababli ushbu xromosomada joylashgan genlar ikkita nusxaga ega boʻladi. bu esa ularning gomozigota yoki geterozigota boʻlishini taʼminlaydi. x xromosomaga bogʻliq irsiy kasalliklar x xromosomaga bogʻliq kasalliklar ayollardan koʻra erkaklarda koʻproq uchraydi. erkaklar faqatgina bitta x xromosomaga va x- xromosomaga birikkan genlarning yagona nusxasiga ega boʻlganligi bois qanday gen alleli qabul qilinishidan qatʼi nazar, oʻsha gen fenotipda namoyon boʻladi. bunga misol qilib qon ivishi bilan bogʻliq gemofiliya kasalligini olishimiz mumkin. gemofiliya geni boʻyicha geterozigota ayollar …

4 / 31

li xil hujayralarning embrional rivojlanish davrida tasodifan inaktivatsiya qilinadi. buning natijasida toshbaqasimon koʻrinishdagi aralash qora va jigarrang teri hosil boʻladi. jinsiy xromosomalar aneuploidiyasi aneuploidiya yoki xromosoma soni bilan bogʻliq kasalliklar odatda xromosomalarning notoʻgʻri ajralishi tufayli yuzaga keladi. bu holat hujayra boʻlinishi davomida gomologik xromosomalar yoki qiz xromatidalarning ajray olmasligi natijasida roʻy beradi. autosomal aneuploidiyaga ega individlar koʻp hollarda yashab qololmaydi. lekin x xromosomaning oʻlchami hamda x-inaktivatsiya holati tufayli x xromosoma aneuploidiyasi kamroq zararlidir. klaynfelter sindromida erkak bitta yoki bir nechta ortiq x xromosomali xxy genotipga ega boʻladi. (yoki juda kam hollarda xxxy yoki xxxxy kuzatilishi mumkin!). kasal erkak bepusht yoki ikkilamchi jinsiy belgilari kamroq rivojlanishi (tana va yuzdagi tuklar kamligi) mumkin. x-trisomiya sindromiga chalingan ayol xxx genotipga ega boʻladi. ushbu sindromi mavjud ayollar ayollik jinsiy belgilariga ega va ular koʻpayishi mumkin. terner sindromli ayollarda esa bir x xromosomasining bir qismi yoki umuman yoʻq boʻlishi mumkin. bunday odamlar ayol jinsli boʻladi, …

5 / 31

irsiyatning xromosoma nazariyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning xromosoma nazariyasi"

fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika ma’ruza mashg’ulot. fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 8-amaliy mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi 8-amaliy mashg’ulot irsiyatning xromosoma nazariyasi. jins – irsiy belgi genlarning xromosomada joylashishi ularning keyingi avlodlarga berilishi tugrisidagi fikrlarni amerikalik olim t.morgan 1866 -1914 yillarda aniqlagan. genlarning birikishi deganda ularning bir-birlari bilan birikkan xolda nasldan naslga o’tishi tushuniladi. genlarning birikkan xolda nsldan naslga utishini morgan drozofila pashshasida o’rgandi. bu pashshalarni laboratoriya sharoitida saqlash va osonlik bilan ko’paytirish mumkin. ular bir yilda 25 marotobagacha avlod qoldira oladi. morgan uz laboratoriyas...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "irsiyatning xromosoma nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning xromosoma nazariyasi PPTX 31 pages Free download Telegram