genetika asoslarida mashg'ulotlar

DOCX 6 стр. 27,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 6
5 мавзу: бириккан белгилар ва улар тўғрисида тушунча режа 1. белгиларнинг бириккан холда наслга берилиши. т.морганнинг ишлари. 2. кроссинговер ходисаси. штериннинг ишлари. 3. ирсиятнинг хромосом назариясининг мохияти маъруза машғулотини ўқитиш технологияси таянч иборалар: ирсийланиш, наслга берилиш, назария, ген, генотип, хромосома, боғланиш, фенотип, чатиштириш, гомологик хромосомалар, ногомологик хромосомалар фойдаланилган адабиётлар рўйхати асосий адабиётлар: 1. собиров п.с., кахаров а.к., дустқулов с.д. генетикадан амалий машғулотлар. самарқанд 2002. 2. носиров у.н., ва бошқалар. генетика. электрон дарслик. 2006 3. остонақулов т.э. генетика асослари. тошкент. 2003 хорижий адабиётлар: 1. sapp jan «genesis: the evolution of biology». oxford university press, usa. 2003, usa. қўшимча адабиётлар: 1. кахаров а.к., шаптаков э. хусусий генетика. самарқанд. 2007. 2. кахаров а.к., шаптаков э. генетика. самарқанд. 2009. internet saytlari: www.mf.uz www.livestock.uz 1-масала. белгиларнинг бириккан холда наслга берилиши. т.морганнинг ишлари. 1-илова. маълумки организмнинг генотипида жуда кўп генлар мавжуд. юқори табақали ҳайвонларда ўн минглаб генлар мавжуд, аммо уларда хромосомалар сони бир нечта ундан зиёд …
2 / 6
аллел харакат қилишни кузатиб ота-она белгиларнинг мустақил ажралиши ўртасидаги боғланишни аниқлади. белгилар сони жуфт хромосомалар сонидан кўп бўлган турлардагина баъзи белгилар ўзаро боғланиб наслга берилади деган эди, аммо бу фикр тасдиқланмади. ирсиятнинг хромосомалар билан боғлиқлигини 1910 йилда америка генетиги т.г.морган ва унинг шогирдлари а.свартавант ва к.бриджес исбот қилдилар. улар текшириш учун қулай бўлган мева пашшасини дрозофилани (dго sорhilа mе1аnоgosteг) олди. унинг ҳужайрасида бир-бировидан шакли катта-кичиклиги билан фарқ қиладиган 4-жуфт хромосома мавжуд. дрозофила жуда тез кўпаяди (12-15 кунда бир авлод беради), бир жуфтидан 100 дан ортиқ авлод олиш мумкин. бир йилда 20 дан кўп авлод устида текшириш ўткарса бўлади. дидурагай ва полидурагай чатиштиришда пашшада белгиларнинг наслдан-наслга берилишини ўрганиш ирсиятнинг хромосом назариясини яратишга олиб келди. тулиқ бирикиш - пашшаларда кулранг (c) қорага (с) нисбатан, узун қанотлилик (д) эса калта қанотлиликка (д) нисбатан доминант белгидир. т.морган кулранг ранг калта қанот эркак пашшалар билан қора ранг узун қанотли урғочи пашшаларни узарор чатиштирганда биринчи буғин …
3 / 6
рилганда, иккинчи бўғинда тўрт хил фенотипдаги: узун қанотли кулранг ва калта қанотли кулранг, узун қанотли қора ва калта қанотли қора пашшалар олинади. бунда ҳар хил фенотиплар нисбати тенг бўлмасдан бошланғич формалар 83% ни калта қанотли кулранг пашшалар 41,5% ни, ҳамда узун қанотли қора пашшалар 41,5% ни, янги оралиқ белгиларга эга бўлган пашшалар 17% ни, узун қанотли кулранг пашшалар 8,5% ҳамда калта қанотли қора пашшалар 8,5% ни твшкил қилди ёки тотўлиқ бирикиш рўй берди, яъни бунда калта қанотли кулранг генларнинг бирикиши нотўлиқ бўлди. 2-масала. кроссинговер ходисаси. штериннинг ишлари 3-илова. белгиларни бириккан ҳолда наслга берилишини тушунтириш учун морган 1909 йилда бельгия цитолиги янсенсни ишларидан фойдаланиб, уни давом эттиради. янсенс мейоз бўлинишда хромосомалар коньюгацияланишини (бир-бирига яқинлашади) ва тарқалаётганда грек ҳарфи хи (x) га ўхшаш шаклга эга бўлишини кузатган ва бу ҳодисага хиазматини деб ном берган. хромосомаларнинг бу шаклини чатишини-хиазм деб айтган. ана шу кузатишлар асосида морган хиазмланадиган гомологик хромосомалар бир-бирови билан айрим қисмларини …
4 / 6
ромосомаларнинг ҳар қандай нуқтасида юз бериши мумкин. биттали, иккитали ва учтали кроссинговер рўй бериши ҳам мумкин. аммо иккитали ва учтали кроссинговер кам учрайди. рус олими штерн 1931 йилда кроссинговерни цитологик жиҳатдан исботлаб берди. урғочи пашшаларда иккита тўғри «x» хромосома, эркак пашшаларда эса битта «x» ва битта «у» хромосомалар мавжуд. штерн дрозофиланинг махсус линиясини яратди унда хромосома шакли ўзгариб, унда сигнал сифатида «г» доминант ва рецессив генлар бўлган. бунда битта «x» хромосомага «у» хромосоманинг бу қисми бирикиб «г» шаклидаги хромосома ҳосил қилган. унда доминант қизил кўзлилик ва рецессив думалоқ кўзлилик гени жойлашган. иккинчи «x» хромосома икки қисмга бўлинади, биринчи қисмида рецессив гвоздика кўз ранги ва доминант қисиқ кўзлилик гени бўлиб, иккинчи қисми жуда кичик тўртинчи хромосомага қўшилиб кетади. ҳар хил шаклдаги «x» хромосомага эга бўлган урғочи пашшалар нормал эркак пашшалар билан чатиштирилганда. уларнинг тўғри «x» хромосомасида рецессив гвоздика ранги кўз гени ва думалоқ кўз гени мавжуд. яъни улар гвоздика ранг ,думалоқ …
5 / 6
илган. 3-масала. ирсиятнинг хромосом назариясининг мохияти. 30 йилларда г.мёллер ва г.пайнтерлар дрозофила пашшасида р-нурлари ёрдамида бир хромосоманинг маълум қисми иккинчи хромосомага ўтишини яъни транслокацияни кузатдилар. бу вақтда кўчиб ўтган қисм билан биргаликда боғланган генлар узилиб кетиши мумкинлигини аниқладилар. транслокация ҳодисасини кўплаб организмларда ўрганиш натижасида ситологик карталар тузилди. бу карталар генлар ҳақиқатда ҳам хромосомаларда чизиқ бўйлаб жойлашганлигини, аммо генлар орасидаги физик масофа кроссинговер фоизига доимо тенг бўлмаслигини кўрсатди. бу соҳада рус генетиги штерннинг ишлари муҳим аҳамиятга ега бўлди. текширишлар натижасида кўпгина организмларда генларнинг бирикиш гуруҳлари сони улардаги хромосомаларнинг гаплоид сонига тенг бўлиши аниқланди. дрозофила пашшасида 4 та гаплоид хромосом бўлгани учун 4 та бирикиш гуруҳи, маккажўхорида 10 жуфт хромосом бўлгани учун 10 та бирикиш гуруҳи, арпада 7 жуфт хромосома бўлиб, 7 та бирикиш гуруҳи, помидорда 12 жуфт хромосома бўлиб, 12 та бирикиш гуруҳи борлиги кузатилди. одамларда ҳозиргача 10 та бирикиш гуруҳи ва товуқларда 8 та бирикиш гуруҳи аниқланган. аммо бу обуектларни …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "genetika asoslarida mashg'ulotlar"

5 мавзу: бириккан белгилар ва улар тўғрисида тушунча режа 1. белгиларнинг бириккан холда наслга берилиши. т.морганнинг ишлари. 2. кроссинговер ходисаси. штериннинг ишлари. 3. ирсиятнинг хромосом назариясининг мохияти маъруза машғулотини ўқитиш технологияси таянч иборалар: ирсийланиш, наслга берилиш, назария, ген, генотип, хромосома, боғланиш, фенотип, чатиштириш, гомологик хромосомалар, ногомологик хромосомалар фойдаланилган адабиётлар рўйхати асосий адабиётлар: 1. собиров п.с., кахаров а.к., дустқулов с.д. генетикадан амалий машғулотлар. самарқанд 2002. 2. носиров у.н., ва бошқалар. генетика. электрон дарслик. 2006 3. остонақулов т.э. генетика асослари. тошкент. 2003 хорижий адабиётлар: 1. sapp jan «genesis: the evolution of biology». oxford university press, usa. 2003, usa. қўшимча адаби...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (27,9 КБ). Чтобы скачать "genetika asoslarida mashg'ulotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: genetika asoslarida mashg'ulotl… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram