тиббийбиология. умумийгенетика

PPTX 39 pages 4.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 39
презентация powerpoint «тиббий биология. умумий генетика» фанидан маъруза № 7 ирсиятнинг хромосома назарияси маърузачи: максумова мунира абдуганиевна тошкент “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent маърузанинг мақсади: ирсиятнинг хромосома назариясини тушунтириш ирсий ахборотнинг наслдан – наслга ўтишида генларнинг хромосомаларда бир чизиқ бўлиб жойлашиши ва ҳар бир ген муайян локусни эгаллашини тушунтириш; генларнинг ўзаро боғланиши, гуруҳ бўлиб боғланиши, кроcсинговер механизми ва белгининг жинс билан бириккан ҳолда наслдан-наслга ўтишини тушунтириш; жинсга бириккан ҳолда наслдан – наслга ўтишни ва одамларда жинсга боғланган белгиларни аниқлаш; жинслар нисбатини ва уларнинг бошқарилиши механизмини тушунтириш. маърузанинг тарбиявий аҳамияти: ҳозирги кунда жинс генетикаси ва жинсга бириккан ҳолда ирсийланиш ютуқларидан фойдаланган ҳолда турли ирсий касалликларни аниқлаш ҳамда генларнинг хромосомада жойланиши, улар орасидаги масофа, генларнинг сони, бириккан гуруҳлар, жинс генетикасига оид масалаларни кенг ёрита билиш. маърузада ўрганиладиган саволлар: 1. генларнинг бирикиши; 2. бириккан ген гуруҳлари ва хромосомалар сони; 3. генларнинг бириккан ҳолатда бўлишининг бузилиши; 4. ирсиятнинг хромосома назарияси. …
2 / 39
6+xy урғочи дрозофила 6+xx эркак ва урғочи дрозофила хромосома комплекси ирсиятнинг хромосома назариясининг яратилиши... хромосоманинг генетик харитасини яратиш имконини берди. жинс генетикаси ва жинс билан бириккан ҳолда ирсийланиш менделнинг 3 - қонуни ҳар хил хромасомаларда генларнинг мустақил ирсийланишини тушунтиради. битта хромосомада жойлашган генлар қандай ирсийланади деган савол туғилади. бу саволга морган ва унинг шогирдлари жавоб беришди. тадқиқотларда генетиканинг дурагайлаш методи цитогенетик усул билан боғлаб икки йўналишда олиб борилди: жинснинг генетик белгиланиши ва белгиларнинг жинс билан бириккан ҳолда ирсийланиши организм белгиларининг бириккан ҳолда ирсийланиши ва кроссинговер мендел бўйича таҳлилий чатиштириш: f1 bbvv x bb vv гаметалар: bv bv, bv, bv, bv f2 bb vv, bb vv, bb vv, bb vv кулранг тана узун қанот 25% кулранг тана калта қанот 25% қора тана узун қанот 25% қора тана калта қанот 25% яъни: ажралиш 1 : 1 : 1 : 1 бўлиши керак эди. лекин морган ўз тажрибасида қуйидаги натижаларни олди: f1 bbvv …
3 / 39
етерозиготаларда рецессив белгиларни мозаик экспрессиясига олиб келади. бундай экспрессия онкогенезда, летал рецессив мутацияларни ўрганишда муҳим аҳамиятга эга. митотик рекомбинация интерфазада рўй беради (4 та хроматидали босқич). а и ai аллель бўйича гетерозигота ҳужайрада соматик кроссинговер натижасида генотип ааi бўлгани ҳолда қуйидаги генотипли янги аа и аiаi гомозигота ҳужайралар пайдо бўлади, дрозофилада генларнинг тўлиқ бириккан ҳолдаги ирсийланиши b b v v b b v v b b v v b b v v b b v v b b v v p f1 fb битта хромосомада жойлашган генлар ўзаро боғлиқ ва бирга наслланади, лекин айрим ҳолларда генларни бирикиши бузилади. биринчи мейоз бўлиниши пахитена даврида гомологик хромосомалар ўртасида ўхшаш қисмлар билан алмашиниш рўй беради. бу жараён кроссинговер дейилади. генларни бирикишини бузилиши кроссинговер билан боғлиқ. генларнинг тўлиқ бириккан ҳолда ирсийланиши морган тажрибаси асосида морган кул ранг узун қанот дрозофилани, қора калта қанот пашша билан чатиштирганда f1 да пашшалар кул ранг узун қанотли бўлади. …
4 / 39
сони с- хромосомаларида чалкашув бўлган иккинчи гуруҳ дурагайлари сони n – шу тажрибадаги дурагайларнинг сони генлар орасидаги масофани аниқлаш 1,5% 3,5% 5,0% 10,0% чалкашувни ва генларнинг бир-бирига нисбатан жойлашишини ўрганиш генларнинг хромосомада бир чизиқ бўйлаб жойлашади деган хулосага олиб келди ва махсус генетик харита тузиш имкониятини яратди. битта хромосомадаги генларнинг бир-бирига нисбатан қиёсий жойлашувини тасвирловчи чизмага генетик харита дейилади. хозирги пайтда шажара усули, соматик ҳужайраларни чатиштириш, цитогенетик (хромосомалар шакли), биокимёвий (оқсил молекуласида аминокислоталар кетма-кетлиги) усули ёрдамида одам хромосомаларининг генетик харитасини тузиш. соматик ҳужайраларни дуругайлаш: а ҳужайра + а ҳужайра = гомокарион а ҳужайра + в ҳужайра = гетерокарион одамларда резус омилни ва эллиптоцитозни аниқловчи генлар биринчи аутосомада жойлашган (генлар орасидаги масофа 3 морганида), аутосом доминант типда ирсийланади. одамларда катаракта ва полидактилияни аниқловчи генлар аутосомада жойлашган, аутосом доминант типда ирсийланади. тирноқ ва тизза нуқсони синдромини аниқловчи генлар аутосомада жойлашган, аутосом доминант типда ирсийланади. ундан 10 морганида масофада ав0 генлари қон гуруҳларининг …
5 / 39
шаклланишида муҳим ўрин тутади: сурункали чарчаш синдроми, мигрень, митохондриал кардиомиопатия, гипопаратиреоз, рахит, диабет. демак, ирсий касалликларни ўрганишда генетик картадан фойдаланилади. одам митохондриал днк си цитоплазматик ирсийланиш. организм индивидуал ривожланишида, фенотипик белгилар шаклланишида хромосомадан ташқари генетик элементлар иштирок этади жинс, бу белги ва хусусиятлар тўплами бўлиб, авлодлар ва улардаги ирсий белгиларни жинсий ҳужайралар (гаметалар) орқали юзага чиқаради. ҳар бир соматик ҳужайранинг энг аҳамиятли белгиларидан бири ундаги хромосомаларнинг жуфт сондалигидир. жуфт бўлган хромосомалар бир-бирларига жуда ўхшаш бўлади. фақат бир жуфт хромосома бир-бирига ўхшамайди ва айрим организмларда битта хромосоманинг жуфти бўлмаслиги хам мумкин. ана шу ўхшамайдиган ва жуфти бўлмаган хромосомалар жинсни белгилашга алоқаси борлиги учун бу хромосомаларни жинсий хромосомалар деб аталади. жинсни аниқлаш усуллари: соматик хужайраларида бир хил жинсий хромосомалар бўлиб, бир хил жинсий хужайралар хосил қиладиган организмларга гомогаметали, ҳар хил жинсий хромосомалар бўлиб, бир хил жинсий хужайралар хосил қиладиганларига эса гетерогаметали организмлар дейилади: сут эмизувчилар, одам, дрозофила (хх- урғочи), рептилялар, қушлар, амфибиялар …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тиббийбиология. умумийгенетика"

презентация powerpoint «тиббий биология. умумий генетика» фанидан маъруза № 7 ирсиятнинг хромосома назарияси маърузачи: максумова мунира абдуганиевна тошкент “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent маърузанинг мақсади: ирсиятнинг хромосома назариясини тушунтириш ирсий ахборотнинг наслдан – наслга ўтишида генларнинг хромосомаларда бир чизиқ бўлиб жойлашиши ва ҳар бир ген муайян локусни эгаллашини тушунтириш; генларнинг ўзаро боғланиши, гуруҳ бўлиб боғланиши, кроcсинговер механизми ва белгининг жинс билан бириккан ҳолда наслдан-наслга ўтишини тушунтириш; жинсга бириккан ҳолда наслдан – наслга ўтишни ва одамларда жинсга боғланган белгиларни аниқлаш; жинслар нисбатини ва уларнинг бошқарилиши механизмини тушунтириш. маърузанинг тарбиявий аҳамияти: ҳозирг...

This file contains 39 pages in PPTX format (4.2 MB). To download "тиббийбиология. умумийгенетика", click the Telegram button on the left.