таржиманинг лексик муаммолари

DOC 102,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1556879998_74227.doc таржиманинг лексик муаммолари режа: 1.лексик бирликларни таржима қилиш муаммолари. 2.таржима жараёнида лексик мувофиқлик турлари. 3.лексик трансформация турлари. 4.таржиманинг грамматик муаммолари лексик бирликларни таржима қилиш муаммолари. тилнинг семантик хусусиятлари, уларнинг кулланиши, бошқа сўзлар билан бирика олиш ва богланиш имкониятлари, тилнинг лексик тизимида «жойлашиш» ўрни турли тилларда ўзига хос хусусиятларга эга бўлиб, доим ҳам мос келавермайди. икки тил орасидаги семантик тафовутнинг ҳамма холатларини бирдек камраб олиш мумкин бўлмаганлиги сабабли, биз уни типик хусусиятларига караб ўрганамиз. инглиз ва ўзбек тилларидаги лексик мувофиқлик турлари қуйидагича таснифланиши мумкин: 1. тўлиқ лексик мувофиқлик. 2. қисман лексик мувофиқлик. 3. умуман мос келмаслик. 4. тўлиқ лексик мувофиқлик. тўлиқ лексик мувофиқлик - инглиз ва ўзбек тилларида камдан-кам учрайдиган холат. одатда, улар қуйидаги лексик гурухларга тегишли бўлади: 1) атокли от ва географик жой номлари; 2) илмий ва техник атамалар; 3) ой, хафта, кун ва сонлар. қисман лексик мувофиқлик. таржима амалиётида лексик бирликларнинг қисман мослиги кўп кўзатилади. қисман мослик манба …
2
(китобий тилда); sack, fire - хайдамоқ (оғзаки нутқда); 3) хар бир сўз ўзининг номинатив маъносига эга. турли тилларда номинатив бирликлар бир хил маъно англатиши мумкин. чунки хар бир тилнинг номинатив бирлигида шу тилга хос «вокеликни турли кисмларга бўлиб ифодалашнинг турли тамойиллари» мавжуд. белгилар турлича булишига карамай, таржима қилинаётганда хисобга олиниши керак бўлган микдорни ташкил қиладиган эквивалентлик айнан бир хил маънога эга эмас: hot milk with skin on it - қаймоқ тутган иссиқ сут. умуман мос келмаслик. хос сўзларни таржима қилишда лугавий бирликларнинг ўзаро лексик мувофиқ келмаслиги кўзатилади. қуйидаги гурухга кирувчи сўзларни лексик муқобили мавжуд бўлмаган турга киритиш мумкин: 1) кундалик хаётда ишлатиладиган хос сўзлар (дуппи, чопон, бешик); 2) атокли отлар ва географик жой номлари; 3) табрик ва кутловлар; 4) газета ва журналлар номлари; 5) огирлик ва ўзунлик улчов бирликлари ва ш. к. илмий адабиётларда бир миллатга хос нарса, буюм, вокеаходисаларнинг ёки, умуман, хорижий сўзларнинг ўзга тилларга кучиб юриши биргина адабий …
3
н; 2) фақат маълум бир худуд ёки миллатга хос вокеа-ходисалар. улар шу миллат турмуш тарзига хос тушунчаларнигина ифодалайди. агар таржимон бундай ўзига хосликни тушунмай, уни бошқа маъно ифодаловчи сўз билан угириб куйса, асарнинг миллий колорити, сўз ифодалаган маънонинг ўзига хослигига путур етказган бўлади. бундай холларда хос сўзлар хорижий тилдаги шаклда берилиб, изохи хавола (сноска)да берилади. 3. айрим хос сўзлар матн ичида ўзича колдирилиб, контекстнинг ичида изохи келтирилади. шундай қилиб, хос сўзларнинг таржимасида қуйидаги усуллар кўпроқ кўзатилади: 1) транскрипция; 2)транслитерация; 3) таржима орқали янги сўз - неологизм хосил қилиш; 4) сўзма-сўз (калька) таржима қилиш; 5) маъноси якинлаштирилган сўз билан ўгириш; 6) хос сўзни изохлаб баён қилиш; 7) контекстуал муқобил билан алмаштириш. таржиманинг грамматик муаммолари бир тилни бошқа тилдан ажратиб турувчи белгилар тизими мавжуд. шундай тиллар жумласига инглиз ва ўзбек тиллари ҳам киради. уларнинг грамматик тизимлари типологик ва генетик жихатдан фарқланади. инглиз тили хинд-европа тиллар оиласининг герман тиллар гурухига, ўзбек тили эса …
4
им my book китоб-инг your book китоби his/her book ўзбек тилидаги эгалик категорияси инглиз тилидаги эгалик категориясига умуман тўғри келмайди. ўзбек тилида эгалик категориясини ифодалаш учун эгалик қўшимчасидан фойдаланилса, инглиз тилида олмошлардан фойдаланилади. инглиз тилида отларнинг аниқ ёки ноаниқлигини ифодалаш учун муайян артиклдан фойдаланамиз. аммо ушбу грамматик воситанинг ўзбек тилида мос варианти мавжуд эмас. бу холда артикллар маъноси тилнинг лексик ва синтактик воситалари ёрдамида берилади. энди инглиз ва ўзбек тилларидаги грамматик мувофиқликнинг синтактик жихатдан мослашувини куриб чикамиз: тўлиқ синтактик мувофиқлик деганда, структура мослиги, сўз бирикмалари ва гап бўлакларининг мослашуви тушунилади. ўзбек ва инглиз тилларида тўлиқ синтактик мувофиқлик камдан-кам холларда учрайди. тўлиқ синтактик мувофиқликни adjective + noun қолипидаги сўз бирикмасида кузатишимиз мумкин: white flag - оқ байроқ. худди шундай холатни содда гапларнинг кесими утимли феъл билан ифодаланганда ҳам куришимиз мумкин: he laughed. - у кулди. қисман синтактик мувофиқлик. қисман синтактик мувофиқликда сўз бирикмаларида маънолар мослиги бўлса-да, структураси бир-биридан фарқланади. сўз бирикмаларидаги …
5
лан ифодаланган сўз бирикмаларида ҳам кўзатилади: english ўзбек тилида one book битта китоб two books иккита китоб three books учта китоб four books туртта китоб five books бешта китоб инглиз ва ўзбек тилларида кўпликнинг ифодаланиш усули иккинчи таркибий кисм (компонент)да фарқланади. english ўзбек тилида num+npl. num+nsing. бундан куринадики, ўзбек тилига нисбатан инглиз тилидаги мисолларда иккинчи компонентда ўзгариш мавжуд. умуман синтактик мое келмаслик дейилганда, аслият тили билан таржима тили уртасидаги маълум синтактик конструкциялар етишмаслиги ёки мос келмаслиги тушунилади. инглиз тилида бу синтактик конструкциялар гапнинг тўлиқ бўлмаган ёки иккинчи даражали бўлакларини ташкил қиладиган феълнинг шахссиз шакллари билан ифодаланади. предикатив конструкцияларнинг семантик вазифаси харакатларнинг бир-бири билан ўзаро алокада булиши ва муайян вазиятда мослашишини билдиради. ушбу конструкциялар билан гапнинг бош бўлаклари уртасида расман грамматик боғлиқлик булмаса-да, улар уртасида доимо мувофиқлик мавжуд. предикатив конструкцияларда харакат ёки холат содда ва кушма гаплар таржимасида аниқланади. масалан: i heard the door open. -эшик очилганини эшитдим. грамматик трансформация турлари. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "таржиманинг лексик муаммолари"

1556879998_74227.doc таржиманинг лексик муаммолари режа: 1.лексик бирликларни таржима қилиш муаммолари. 2.таржима жараёнида лексик мувофиқлик турлари. 3.лексик трансформация турлари. 4.таржиманинг грамматик муаммолари лексик бирликларни таржима қилиш муаммолари. тилнинг семантик хусусиятлари, уларнинг кулланиши, бошқа сўзлар билан бирика олиш ва богланиш имкониятлари, тилнинг лексик тизимида «жойлашиш» ўрни турли тилларда ўзига хос хусусиятларга эга бўлиб, доим ҳам мос келавермайди. икки тил орасидаги семантик тафовутнинг ҳамма холатларини бирдек камраб олиш мумкин бўлмаганлиги сабабли, биз уни типик хусусиятларига караб ўрганамиз. инглиз ва ўзбек тилларидаги лексик мувофиқлик турлари қуйидагича таснифланиши мумкин: 1. тўлиқ лексик мувофиқлик. 2. қисман лексик мувофиқлик. 3. умуман мос кел...

Формат DOC, 102,5 КБ. Чтобы скачать "таржиманинг лексик муаммолари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: таржиманинг лексик муаммолари DOC Бесплатная загрузка Telegram