таржима назариясининг шаклланиш босқичлари ва унинг турлари

DOC 131,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1557120695_74229.doc таржима назариясининг шаклланиш босқичлари ва унинг турлари режа: 1. ўрта осиёда таржимашуносликнинг шаклланиши. 2. таржиманинг шакл ва мазмунга кура турлари. ўрта осиёда таржимашуносликнинг шаклланиши. маълумки, маъмун академияси дорул-хикматда шарк таржимонлик мактаби фаолият курсатган. унда марказий осиёлик олимлар билан араб, форс, хинд, яхудий, турк, юнон олимлари биргаликда фаолият кўрсатиб, шу жумладан, таржимонлик ишларига ҳам рахбарлик қилганлар. мазкур таржимонлик мактаби саъй-харакатлари туфайли антик маданият намуналари араб тилига угирилиб, бутун шаркда кенг ёйилган. сусан, аристотель ва афлотун асарлари ибн сино, фаргоний таржималари орқали бизгача етиб келган. бундан минг йиллар илгари ибн рушд, ахмад фаргоний, марвозий, абу райхон беруний ва шу каби улуг олимларимиз дунёга машхур асарларини яратиш билан бирга, таржима ишлари билан ҳам шугулланишган. бекиёс полиглот бўлган ватандошимиз беруний бир қанча китобларни хинд тилидан араб тилига таржима қилган. унинг мақсади ўз халқини илмга, маданиятга, маърифатга чорлаш, бошқа халқлар дурдона асарлари билан таништириш эди. беруний асл нусхани бўзиб таржима қилганларни танқид қилади ва …
2
онда яратилган илмийтадқиқот ишлардан о. муминовнинг «history of translation)) (2005), европа олимлари томонидан яратилган savory t. «the art of translation» (1968), nida a. «towards a science of translating» (1964), johnston d. «stages of translation» (1996), newmark p. «about translation» (1991) каби таржима тарихига багишланган китоблар таржимонлик фаолияти ривожланишининг боскичларини, ушбу фаолиятнинг инсоният ривожланишида тутган ўрнини яққол кўрсатиб беради. таржима амалиёти пайдо бўлибдики, таржимонлар олдига аслиятни она тилига қандай ўгириш лозим: сўзмасўзми ёки эркин тарзда деган савол кундаланг туради. урта асрлар таржимонлари диний асарлар таъсирида «барча манба матнлар сўзмасўз таржима қилиниши лозим» деган консерватив коидага риоя қилганлар. бу анъана xx асрнинг бошларида ижод қилган баъзи таржимонларга ҳам ўз таъсирини утказган. улар сўзмасўз таржимани ёклаб, амалий фаолиятларида шу усулдан кўпроқ фойдаланиб келган бўлсалар, кўпчилик ижодкорлар эркин таржимани афзал куриб, таржимон аслиятнинг харфини эмас - рухини, сўзини эмас - мазмунини, шаклини эмас ахборотни бера олиши керак деган нуктаи назарни олга сўрганлар. аммо масалани …
3
аки матн асар)нинг оғзаки шаклда угирилишидир. манба тили ва таржима тили материалининг қай шаклда ўгирилишига кура, таржимани бир неча турларга ажратиш мумкин. бунда таржимага манба тили ва таржима тили материалларининг мохияти, тури, шакли асос қилиб олинади. манба тили ва таржима тилининг ўрнига кура таржимани кейинги боскичда куйидаги турларга ажратиш мумкин: · оғзаки (мт) - оғзаки (тт) - оғзаки эшитилган ахборот-нинг оғзаки таржимаси; · ёзма (мт) - ёзма (тт) - ёзма матннинг ёзма таржимаси; · ёзма (мт) - оғзаки (тт) - ёзма матннинг оғзаки таржи-маси; · оғзаки (мт) - ёзма (тт) — оғзаки эшитилган матннинг ёзма таржимаси. оғзаки-оғзаки таржима, ўз навбатида, икки турга булинади: 1) изчил (кетма-кет) таржима; 2) синхрон таржима. оғзаки таржиманинг бу икки тури ўзига хос хусусиятларга эга. изчил таржимани амалга оширишда таржимон учун муайян имкониятлар мавжуд бўлса, синхрон таржимада бундай эмас: мавжуд чекловлар ушбу таржима турининг мураккаб фаолият шакли эканлигидан далолат беради. изчил таржима имкониятлари: 1) вактнинг етарлилиги; …
4
таснифлайди: 1) бадиий таржима; 2) информатив таржима. ушбу таснифнинг асоси сифатида таржима материалининг мазмуни ва мохияти хисобга олинади. в. н. комиссаров ўзининг кейинги изланишларида таржиманинг қуйидаги турлари ҳақида сўз юритади: 1) адаптациялаштирилган (соддалаштирилган) таржима; 2) муқобил таржима; 3) антономик таржима; 4) хижжалаб тар-жима; 5) информатив таржима; 6) бадиий таржима; 7) якинлаштирилган таржима; 8) эркин таржима; 9) қисқартирилган таржима; 10) аниқ таржима; 11) трансформацион таржима; 12) хомаки таржима; 13) эквивалент таржима; 14) дастлабки ишланма шаклидаги таржима. г. м. хошимов эса таржималарни фақат икки гурухга ажратади: 1) бадиий таржима; 2) нобадиий таржима. р. к. миньяр-белоручев таснифига кура, қуйидаги таржима турлари мавжуд: 1) ёзма таржима; 2) синхрон таржима; 3) изчил таржима; 4) когоздан таржима. бу таснифда изчил таржима, миньяр-белоручев фикрича, турт хил булиши мумкин: 1) бир томонлама таржима; 2) икки томонлама таржима; 3) хатбошидан-фразага таржима; 4) кайдлар орқали таржима. ушбу муаллифнинг фикрича, қандай матн таржима қилинаётганлигига караб таржимани қуйидаги турларга ажратиш мумкин: 1) …
5
жараёнида уларнинг бетакрорлиги намоён бўлади. акс холда, таржиманинг алохида турлари ва сохаларини таснифлаш бесамар кетади. кайд этилган таржима турларидан ёзма таржима кенг ом-малашган бўлса-да, уларнинг барчаси ҳам мухим ва аҳамиятли. чунки улар бир-бирини тулдиради, рад этмайди. 1) таржима турлари бири-бирининг ўрнини боса олмайди, масалан, оғзаки таржима лозим бўлган жойда ёзма таржимадан фойдаланиб бўлмайди ёки аксинча. 2) бугунги кунда таржиманинг бошқа турлари билан бир каторда, оғзаки таржиманинг изчил ва синхрон турлари катта аҳамият касб этиб бормокда. бунга сабаб, жахонда кўплаб дипломатик, савдо-сотик, маданий ва илмий-техникавий алокаларга катта эхтиёж борлигидир. 3) оғзаки таржимада таржимон айтилаётган нутқ мазмунини тез ўқиб олиши, олдиндан тайёрланиб, тез тахлил қилиш кўникмасини ва тўхтамай таржима қилиш усулларини ишлаб чиккан булиши керак. бу жараёнда таржимон таржима қилаётган матнни тўзатиш ёки кайтадан таккослаш имкониятига эга эмас. оғзаки таржиманинг характерли хусусияти шундаки, таржимон матнни, аввало, акустик шаклда, яъни эшитганларини таржима қилади. оғзаки таржиманинг иккинчи асосий характерли хусусияти унинг нутқни эшитиб, кейин …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "таржима назариясининг шаклланиш босқичлари ва унинг турлари"

1557120695_74229.doc таржима назариясининг шаклланиш босқичлари ва унинг турлари режа: 1. ўрта осиёда таржимашуносликнинг шаклланиши. 2. таржиманинг шакл ва мазмунга кура турлари. ўрта осиёда таржимашуносликнинг шаклланиши. маълумки, маъмун академияси дорул-хикматда шарк таржимонлик мактаби фаолият курсатган. унда марказий осиёлик олимлар билан араб, форс, хинд, яхудий, турк, юнон олимлари биргаликда фаолият кўрсатиб, шу жумладан, таржимонлик ишларига ҳам рахбарлик қилганлар. мазкур таржимонлик мактаби саъй-харакатлари туфайли антик маданият намуналари араб тилига угирилиб, бутун шаркда кенг ёйилган. сусан, аристотель ва афлотун асарлари ибн сино, фаргоний таржималари орқали бизгача етиб келган. бундан минг йиллар илгари ибн рушд, ахмад фаргоний, марвозий, абу райхон беруний ва шу каби улу...

Формат DOC, 131,0 КБ. Чтобы скачать "таржима назариясининг шаклланиш босқичлари ва унинг турлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: таржима назариясининг шаклланиш… DOC Бесплатная загрузка Telegram