хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1402830120_43065.doc хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари www.arxiv.uz хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари - курснинг объекти - хозирги узбек адабий тили, унинг узбек миллий тили таркибидаги урни. курснинг максади - талабаларни "тил структураси–норма (меъёр)-узус" масалаларига, адабий тил ва миллий тил, адабий тил ва диалектлар, адабий тил ва жаргон-арголар, адабий тил ва функционал стиллар (вазифавий услублар) муносабатига оид назарий билимлар билан куроллантириш, шу билимларга таянган холда уларга хозирги узбек адабий тилининг структуравий, мазмуний ва вазифавий хусусиятлари, огзаки ва ёзма шакллари хакида маълумот бериш. курснинг вазифалари: а) сохага оид адабиётлар устида ишлаш, асосий тушунчалар, терминлар ва назарий умумлашмалар билан танишиш; б) тил иерархиясидаги фонетик-фонологик, лексик, семантик ва грамматик сатхларга мансуб бирликларнинг адабий тил учун меъёр (норма) булган ва меъёр булмаган белги-хусусиятларини киёсан урганиш, тахлил килиш, бу сохадаги мунозарали нукталарни аниклаш; в) хозирги узбек адабий тилининг тарихий илдизлари ва диалектал асослари, адабий тил тараккиётини белгиловчи ички …
2
нетик, лексик, грамматик жихатдан фаркланади; б)адабий тилнинг ёзма шакли мавжуд: у маълум меъёрларга буйсундирилган ёзув системасига асосланади. диалект ва шевалар учун алохида адабий-орфографик ёзув йук; в) адабий тилнинг кулланиши худудий (территориал) жихатдан чегараланмайди, диалект ва шеваларнинг кулланиши эса бу жихатдан чегаралангандир; г) адабий тилда давлат ишлари - халк таълими, матбуот, радио-телевидение, илм-фан, маъмурий-идоравий хужжатлаштириш ишлари олиб борилади; конун, фармон ва карорлар шу тилда эълон килинади. диалект ва шевалар бу функцияда кулланмайди. жаргон ва арголар - маълум ижтимоий гурухларга, масалан, угриларга, спортчиларга ёки талабаларга хизмат киладиган ясама тил. бундай "тил" элементлари (жаргонизм ва арготизмлар) адабий тилда ишлатилмайди. функционал стиллар - тилнинг вазифавий услублари. бундай услублар инсон фаолиятининг у ёки бу сохасига хосланган нуткни колиплайди. чунончи: 1) расмий иш услуби. бу услуб маъмурий-идоравий хужжатлар тилини колиплайди; 2) илмий услуб--илмий асарлар тилини ва илмий нуткни колиплайди; 3)публицистик услуб--оммабоп асарлар, маърузалар тилини колиплайди; 4) сузлашув услуби. бу услубнинг икки хил куриниши мавжуд: а) адабий …
3
б юбор), паскам (адабий: пасткам), болла (адабий:болалар), кегин (адабий: келгин), машу (адабий: мана шу) каби; баъзи товушларнинг суз таркибидаги урни алмашади: турпок (адабий: тупрок), терват(адабий:тебрат), тургамок( адабий: туграмок); бир товуш урнида бошка товуш кулланади: сунгак (адабий: суяк), куйнак (адабий: куйлак), калмок (адабий: кармок), мусурмон (адабий: мусулмон); суз бошида, уртасида ёки охирида товуш орттирилади: ураза (руза), ишкоп (шкаф), танка (танк) каби. бу услубга таянган нуткда киши исмининг кискартириб талаффуз килиниши хам учрайди: дилор (дилором), мукад (мукаддам), гули ( гулнора), дилфуз (дилфуза) каби. демак, сузлашув услубининг бу турида адабий тил ва адабий нутк меъёрларидан четга чикиш холлари хам учрайди. адабий тилга муносабат жихатдан бадиий услуб алохида бахоланади: у, одатда, бадиий асар тилини белгилайди, бадиий асар тилида эса адабий тил меъёрларидан четга чикиш холлари куп учрайди: образ ва персонажлар нуткини типиклаштириш зарурати шуни такозо килади. куйидаги мисолларга эътибор берайлик: 1. асадбек молодец! висший класс!- деди у.-аник топибди. энди у билан хазиллашиб булмайди. (т.м.) …
4
ас, албатта, аммо улар бадиий услуб талабига кура ишлатилган, натижада бадиий асарнинг гоявий-эстетик жихатларини таъсирли, ишонарли килиб ифодалашга эришилган. хозирги узбек адабий тилининг огзаки ва ёзма шакллари бор, шу икки шакл воситасида у халкка хизмат килади. 1.адабий тилнинг огзаки шакли тугри талаффуз меъёрларига, эшитиш оркали идрок килишга таянади. бу шаклнинг моддий-материал асосини физик-акустик бирликлар (нутк товушлари, ургу, оханг, мелодика, пауза, тембр, ритм, темп) ташкил этади; унинг тарихий илдизлари халк огзаки ижоди намуналарида - достонлар, кушиклар, маколлар, хикматли сузлар, топишмоклар, эртаклар негизида ривожланиб, огиздан-огизга утиб келган, шу жараёнда унинг хозирги миллий адабий тилга хос ягона талаффуз меъёрлари шаклланган. хозирги узбек адабий тилининг огзаки шакли купрок адабий сузлашув услубида намоён булади, унинг фаолиятида имо-ишора, нутк вазияти каби новербал воситалар хам мухим роль уйнайди. 2.хозирги узбек адабий тилининг ёзма шакли, аввало, ёзув ситемасига хамда шу система бирликларини (графемаларни, орфограммаларни) куриш ва укишга асосланади. ёзув системаси, маълумки, графика, орфография ва пунктуация каби компонентлардан таркиб …
5
тузум формалари, тарихий жараёнлар, халклар ва миллатлар уртасидаги тисодий, сиёсий, маданий ва маърифий алокалар, илм-фан ривожи, ишлаб чикариш ва техника тараккиёти, ижтимоий тафаккур, инсон рухияти, хис-туйгулари, тил ва ёзувга оид конун ва фармонлар шулар жумласидандир. масалан, узбекистон мустакилликка эришгач, унинг ижтимоий-сиёсий, иктисодий, маданий-маърифий ва маънавий хаётида хам жиддий узгаришлар юз берди: бозор иктисодига боскичма-боскич утиш жараёни бошланди, миллий кадриятларга эътибор кучайди, ишлаб чикариш ва хизмат курсатишнинг янги шакллари юзага келди. буларнинг барчаси узбек тили лексикасига хам таъсир утказди: собик иттифокдаги давлат тузумига хос айрим тушунча номлари (партком, райком, обком, совхоз, область каби сузлар) истеъмолдан чикиб, узбек тили лугат бойлигининг тарихий катламига утиб колди, уларнинг урнида хозирги мустакил узбекистон хаёти такозо килган янги суз ва атамалар (коллеж, лицей, гимназия, лицензия, рейтинг, тест, маркетинг, минимаркет, инвестиция, бизнес кабилар) пайдо булди, хоким, хокимият, вилоят, туман каби лексемаларнинг мазмун мундарижасида хозирги тузумга хос янги маъно кирралари юзага келди, натижада бундай сузлар эски катламдан замонавий …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари"

1402830120_43065.doc хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари www.arxiv.uz хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари - курснинг объекти - хозирги узбек адабий тили, унинг узбек миллий тили таркибидаги урни. курснинг максади - талабаларни "тил структураси–норма (меъёр)-узус" масалаларига, адабий тил ва миллий тил, адабий тил ва диалектлар, адабий тил ва жаргон-арголар, адабий тил ва функционал стиллар (вазифавий услублар) муносабатига оид назарий билимлар билан куроллантириш, шу билимларга таянган холда уларга хозирги узбек адабий тилининг структуравий, мазмуний ва вазифавий хусусиятлари, огзаки ва ёзма шакллари хакида маълумот бериш. курснинг вазифалари: а) сохага оид адабиётлар устида ишлаш, асосий тушунчалар, терминлар ва назарий умумлаш...

DOC format, 73.5 KB. To download "хозирги узбек адабий тили курсининг объекти, максади ва вазифалари", click the Telegram button on the left.