ўзбек тили нутқ маданиятининг асоси

DOC 85,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663871306.doc ўзбек тили нутқ маданиятининг асоси режа: 1.адабий тил умумхалқ тили, умумхалқий тилдир. 2.адабий тил кўп вазифали (полифункционал), яъни поливалентли тилдир. 3.адабий тил - умуммажбурий тилдир. 4.адабий тил - норматив тил, яъни муайян лисоний меъёрларга солинган, грамматик қоидалар остига олинган тилдир. 5. адабий тил кенг даражада услубий тармоқланган тилдир. б.адабий тил ҳам ёзма, ҳам оғзаки шаклларга эга тилдир. 7.адабий тил умумхалқ тилининг, яъни миллий тилнинг олий шаклидир. адабий тилнинг келтирилган белги ва хусусиятларини кенг ва батафсил ёритиш алоҳида олиб борилувчи улкан тадкиқотларнинг вазифасидир. биз қуйида уларга кисқача тўхталамиз. адабий тил - умумхалқий тил. адабий тилнинг бу хусусияти бу тил бажарувчи вазифалар, у хизмат қилувчи доиранинг умумхалқ характерига эгалиги билан изоҳланади. адабий тилнинг умумхалқий хусусияти аслида тилнинг халқчил ва демократик асосларига таянади. адабий тил ўз поливалентлигига кўра, ўз вазифалари доирасининг кенглигига кўра бутун миллат доирасида кенг тарқалади ва умумхалқ мулкига, унинг муштарак алоқа қуролига айланади. бу ўзбек адабий тили учун ҳам …

ак, ўзбек адабий тилининг умумхалқийлиги унинг бутун ўзбек халқи учун ягона алоқа қуроли сифатида хизмат қилишидир. ўзбек тилининг ҳеч бир лаҳжаси, шеваси адабий тил ўтайдиган мана шу вазифани ўтай олмайди. чунки улар муайян тор ҳудуд, минтақа аҳолиси учунгина хизмат қилади. адабий тил маълум ҳудуд билан чегараланмайди. ушбу маънода ўзбек адабий тили нафақат ўзбекистон республикаси доирасида яшовчи ўзбекларнинг, балки бошқа хорижий давлатларда яшайдигаи ўзбекларнинг ҳам умумий алоқа қуролидир. умумхалқ тили эканлик, умумхалқийлик ўзбек адабий тилининг етакчи фазилатидир. чунки бу хусусият ушбу тилнинг асосий мақсади ва вазифасини белгилайди. адабий тил умумхалқий, умуммиллий алоқа эҳтиёжини қондириш учун юзага келади. адабий тилга хос ва қуйида гап юритиладиган бошқа хусусиятларнинг барчаси аслида адабий тилнинг ушбу вазифаси, фазилати билан боғлиқдир. адабий тил кўп вазифали тилдир. ўзбек адабий тили бажарадиган вазифалар доираси, бу тил хизмат қиладиган соҳалар ниҳоятда кенгдир. бу ўзбек адабий тилининг кўп вазифали зканини, илмий терминлар билан айтилганда полифункционал, поливалентли тил эканини кўрсатади. адабий тилнииг …

збек миллатининг бутун ҳаёти соҳаларида хизмат қилишини англатади. адабий тил - умуммажбурий тил. ўзбек адабий тили ўзбек адабий тилида сўзлашувчилар учун умуммажбурий тилдир. «умуммажбурий» тушунчаси бу ўринда ўзбек тилини мажбуран сингдирилади, ўқитилади, ўзлаштирилади ёки бу тилда сўзлашга мажбур қилинади, дейилган маънони ифодаламайди, балки бу тилдан фойдаланувчиларнинг ўзбек тилининг қонун-қоидаларига, лисоний нормаларига риоя қилишлик барча учун мажбурий эканлигини англатади. адабий тилнинг умуммажбурийлик хусусияти , ушбу тилнинг шаклланиши, кенг тарқалиши адабий тил нормаларининг ягоналиги, яхлитлиттл (монолитлиги)ни таъмишювчи муҳим омилдир. адабий тилнинг умуммажбурийлиги кўпчилик томонидан қабул қилинган, маъқулланган адабий тил шаклининг ундан фойдаланувчи барча кишилар учун ягона ва бир хилда тегашли эканини билдиради. масалан, ўзбек тили ўзбекистон худудида яшовчи ва ушбу адабий тилдан фойдаланувчи, шунингдек, бу республика доирасидан ташқарида яшайдиганлар, аммо ўзбек адабий тилида таълим олувчи, гаплашувчи кишиларнинг барчаси учун ягона ва бир хилдир. шунинг учун ўзбек адабий тилининг нормалари, меъёрий қоидалари ҳақида маълумот берувчи ўқув қўлланмалари, дарсликлар, грамматикалар, луғатлар бутун республика ва …

арининг ўзига хос моҳиятидан иборат бўлиб, адабий , тилнинг поливалентлик, умумхалқийлик, умуммажбурийлик хусусиятлари мана шу хусусиятсиз амалга оша олмайди. чинакам маънода нормативликка эришган, адабий нормалари шаклланган тилгина ўзининг умуммиллий алоқавий (коммуникатив) вазифаларини чинакам маънода амалга ошира олади. шу туфайли ҳам, меъёрийлик адабий тилда (ҳам ёзма, ҳам оғзаки шаклида) меъёр тушунчасини белгиловчи хусусият ҳисобланади. адабий тилнинг меъёрийлиги ҳақида гап борганда, адабий тилнинг ўзига хос, сифат жиҳатдан фарқли бўлган нормалари кўзда тутилади. чунки лисоний норма фақат адабий тилгагина хос белги эмас, балки тил яшаш шаклларинииг барчаси учун тааллуқлидир. адабий тилга хос лисоний норма ва меъёрийлик ўзига хос бўлган меъёр ва меъёрийликдир. мана шундай сабабларга кўра, баъзи тадқиқотчилар адабий тилни умумий ва оддий маънодаги меъёрийлик характерлай олмаслигини таъкидлашади. чунки меъёр, меъёрийлик лаҳжаларга ҳам хосдир. адабий тил тилнинг бошқа яшаш шаклларидан меъёрий бўлгани билан фарқлаимайди, балки ўз меъёрининг ўзига хослиги, сифатий белгиларга эгалиги адабий меъёр эканлиги билан фарқланади. демак, тилнинг яшаш шаклларини (масалан, адабий …

лик даврида аниқ намоён бўлади. бундай хусусият хозирги ўзбек адабий тили учун ҳам хосдир. ўзбек адабий тилида; 1) сўзлашув услуби; 2) расмий услуб; 3) илмий услуб; 4) публицистик услуб; 5) бадиий услуб кенг ривож топган. ушбу услублар ўз навбатида яна бир қатор ёрдамчи (кенжа) услубларга булинади: илмии-оммабоп услуб, мактубий услуб, адабиб сўзлашув услуби, содда сўзлашув услуби ва бошқалар. адабий тилнинг бу каби кенг равишда услубий тармоқланиши у хизмат қиладиган сохаларнинг канчалик кенг ва серкирралигидан далолат беради. ўзбек тилининг бошқа бирорта яшаш шаклида бу каби услублар, услубий тармоқлар тўлиқ мавжуд змас. қайд қилинган услубларнинг баъзилари мохиятан факатгина адабий тилга хосдир. масалан, илмий услуб, расмий услуб, публицистик услуб. демак, кенг равишда услубий тармокланганлик адабий тилнинг ўзига хос белгиларидан биридир. адабий тил ҳам ёзма, ҳам оғзаки шаклга эга тилдир. адабий тилнинг муҳим хусусиятларидан бири унинг мураккаб, кўп қиррали вазифаларини ҳам ёзма, ҳам оғзаки шаклларда ўташидир. хар қандаи адабий тилнинг ёзма ва оғзаки шаклларишшг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбек тили нутқ маданиятининг асоси"

1663871306.doc ўзбек тили нутқ маданиятининг асоси режа: 1.адабий тил умумхалқ тили, умумхалқий тилдир. 2.адабий тил кўп вазифали (полифункционал), яъни поливалентли тилдир. 3.адабий тил - умуммажбурий тилдир. 4.адабий тил - норматив тил, яъни муайян лисоний меъёрларга солинган, грамматик қоидалар остига олинган тилдир. 5. адабий тил кенг даражада услубий тармоқланган тилдир. б.адабий тил ҳам ёзма, ҳам оғзаки шаклларга эга тилдир. 7.адабий тил умумхалқ тилининг, яъни миллий тилнинг олий шаклидир. адабий тилнинг келтирилган белги ва хусусиятларини кенг ва батафсил ёритиш алоҳида олиб борилувчи улкан тадкиқотларнинг вазифасидир. биз қуйида уларга кисқача тўхталамиз. адабий тил - умумхалқий тил. адабий тилнинг бу хусусияти бу тил бажарувчи вазифалар, у хизмат қилувчи доиранинг умумхалқ характ...

Формат DOC, 85,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбек тили нутқ маданиятининг асоси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбек тили нутқ маданиятининг а… DOC Бесплатная загрузка Telegram