ўзбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар матни устида ишлаш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлили

DOC 111,0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663936653.doc узбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини урганиш ўзбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар матни устида ишлаш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлили режа: 1. узбек тилини урганишда бадиий асар таҳлилининг ўрни. 2. бадиий асарнинг қиммати. 3. асар мазмунини урганиш босқичлари. умумтаълим мактабларда ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлилига ҳам катта аҳамият берилади. ўзлуксиз таълимнинг мазкур бўгинида бадиий асарнинг ўзига хос сюжети ва композициясини, тасвир усулини, асар қаҳрамонларини ўрганиш орқали муаллиф нуқтаи назарини мушоҳада қилиш, эпик асарнинг бадиий тафаккур тарзини таҳлил этиш ва асарга эстетик баҳо бериш меъёрларини ўқувчиларнинг ўзлаштириб олишларига эришиш - асосий таълимий мақсадни ташкил этади. ёзувчиларнинг турли жанрларда яратилган эпик асарларини ўрганиш жараёнида ўқувчилар адабий асарлар муайян жанр талаби асосида яратилишини ўзига хос композицион қурилишига, бадиий тасвир усулига, баён тарзига, ҳаётий ҳодисаларни қамраб олиш хусусиятига эга эканлигини тушуниб оладилар. ўлар, шунингдек, муайян бир жанрда ижод қилган ёзувчиларнинг асарлари ўзига …

дагаллик, нозиклик ё қўполлик тушунчаларига нисбатан ўқувчи муносабати таркиб топдирилади. зеро, ҳар қандай таълим-тарбия ёшларнинг ҳаётга, одамларга, эл-юртга, эзгу мақсад ва тилакларга соглом муносабатини шакллантиришга йўналтирилсагина самарали якунланади. "умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандарти ва ўқув дастури"да ҳам бош мақсад бадиий жиҳатдан юқори талабларга жавоб берадиган асарларни ўрганишга қаратилган. шунинг учун ўқитувчи қайси синфда машгулот уюштиришидан қатъи назар бадиий адабиётнинг сўз санъати эканлигини, санъатнинг эса аввало эстетик дидни шакллантириш воситаси эканлигини ёдда сақламоги лозим. бизнингча, бу вазифани амалга оширишда санъат асарини баҳолаш мезонига суяниш яхши натижа беради. ўқитувчининг ўқувчи онгида ҳосил қилиш керак бўлган асосий тушунчалардан бири санъат асарининг қимматини унинг ҳажми, жанри, образларнинг кўплиги билан эмас, балки бадиий мукаммаллиги билан белгиланишидир. ўқитувчи сўз санъатининг санъат тури эканлигини, санъат сўзи маҳорат маъносини англатишини машгулотлар давомида ўқувчилар онгига сингдиради. маҳорат, ўз навбатида, адиб фаолиятининг бир неча йўналишларида намоён бўлади. хусусан, адиб аввало ўз асарида албатта бирорта янги фикрни ифода этиши лозим. …

талаб қилинади. адабиёт ўқитишдаги янги технологияда субъект сўзи алоҳида мазмунга эга. субъект деганда ўқувчининг асарни мустақил ўқиши, мустақил баҳолаши, мустақил мушоҳада юритиши назарда тутилади. айтиш жоизки, стандартдаги асосий талаб ана шу нуқтаи назарни тасдиқлайди. стандартдаги бош йўналиш синфда ўқитиладиган асарларнинг матни устида махсус ишлашни тақозо этади. асар матни устида ишлаш эса бир неча босқичлардан иборат бўлади. аввал айтиш лозимки, xx аср адабиёти намуналарини тил жиҳатидан тушуниш мумтоз адабиётга нисбатан анча қулай. аммо бу фикр ўқувчи билан асар мазмунини ўзлаштириш устида ишлаш керак деган хулосага олиб келмайди. асар мазмунини ўзлаштириш ва таҳлил қилиш жараёнини шартли равишда қуйидаги босқичларга бўлиш мумкин: 1. асарни ифодали ўқиш. 2. образларни тавсиф қилиш. 3. адибнинг мақсадини аниқлаш. 4. бадиий тасвир воситаларини белгилаш. 5. асарнинг адиб ижодидаги, ўзбек адабиётидаги ўрнини белгилаш. гайд этилган моддаларни синф хусусияти ва ўқитувчи билим, тажрибасига кўра кенгайтириш ҳам мумкин. аммо, бизнингча, умумий таҳлил босқичларининг асосий йўналиши унда акс этган, деса бўлади. хар …

ва ифодали ўқиш кўникмасини шакллантириш билан чекланмайди. бу жараёндан ҳақиқий мураббий ўқувчи эстетик дидини шакллантиришда, бадиий асарни тушуниш имконини кенгайтиришда, қолаверса, илгор фикрли ўзбек зиёлилари ўртасида кенг тарқалган навоийхонлик, машрабхонлик анъаналарига садоқат фазилатларини шакллантиришда ҳам фойдаланади. ўрганилаётган асар матнидаги сўзларни аниқ талаффуз қилиб, асарни ортиқча ва сунъий эҳтиросларга берилмай самимий ўқишга ўрганишнинг тарбиявий аҳамияти ҳам борлигини ёдимиздан чиқармаслигимиз мақсадга мувофиқдир. шу билан бирга, ифодали ўқиш жараёнини методик жиҳатдан тўгри ташкил этиш билан асар мазмунини ўзлаштириш асоси яратилади. бадиий асар ифодали ўқилгандан сўнг унинг мазмунини ўзлаштириш жараёни бошланади. имконият даражасидан келиб чиқиб, ўқитувчи асар мазмунидаги қаҳрамонларнинг руҳий ҳолатлари акс этган лавҳаларга кўпроқ эътибор берса, бугунги кун талабларидаги асарнинг бадиий жиҳатларини алоҳида диққат билан ўрганиш асослари яратилади. шу билан бирга матн устида ишлаш жараёни ҳам самарали амалга оширилади. ўқитувчи томонидан асар мазмуни ҳикоя қилинганда асардаги ёрқин характерли ўринларга, сифатлаш, ўхшатиш, табиат манзараси ифодаларига кўпроқ диққатини қаратади. табиат манзараси билан образ кайфиятидаги уйгунликни …

исса, роман, эпопея сингари жанрларда яратилган асарларнинг сюжет, композиция унсурлари марказий қаҳрамонлар тимсолини ёритишга йўналтирилган ҳолда шаклан яхлит ва узвий бирликни ташкил этган бўлади. бош қаҳрамонлар тимсоллари орқали ўқувчилар ёзувчининг ҳаётий муаммоларга, инсон шахсига, зиддиятли ҳодисаларга муносабатини англаб боради. асарнинг барча шаклий унсурлари билан унинг мазмунини ёритишга хизмат қилувчи воситалар эпик тафаккур миқёсини юзага келтиради. инсон ва уни қуршаб турган оламдаги чигал муносабатлар, ҳаётий зиддиятларни ўқувчи кузатиб, бу ҳодисаларнинг жонли гувоҳига айланади, ҳар бир масалага ўз муносабатини билдириш имконига эга бўлади. бошқа адабий тур ва жанрларда яратилган асарлардан фарқли равишда эпик асарлардаги қаҳрамон тимсоли амалий иш олиб бориш учун ўқувчига катта имконият беради. эпик асардаги қаҳрамон тимсоли устида иш олиб борилганда ўқитувчи икки муҳим жиҳатга эътибор бериши зарур: 1. асардаги қаҳрамонлар тимсоли инсоннинг типик тимсолини намоён этади. 2. асар қаҳрамони ёзувчининг ижодий фантазияси, санъаткорлиги натижасида яратилган бадиий тимсолдир. демак, ўқувчи онгида ана шу икки тасаввур ва тушунчани тимсоллар таҳлили давомида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "ўзбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар матни устида ишлаш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлили"

1663936653.doc узбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини урганиш ўзбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар матни устида ишлаш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлили режа: 1. узбек тилини урганишда бадиий асар таҳлилининг ўрни. 2. бадиий асарнинг қиммати. 3. асар мазмунини урганиш босқичлари. умумтаълим мактабларда ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлилига ҳам катта аҳамият берилади. ўзлуксиз таълимнинг мазкур бўгинида бадиий асарнинг ўзига хос сюжети ва композициясини, тасвир усулини, асар қаҳрамонларини ўрганиш орқали муаллиф нуқтаи назарини мушоҳада қилиш, эпик асарнинг бадиий тафаккур тарзини таҳлил этиш ва асарга эстетик баҳо бериш меъёрларини ўқувчиларнинг ўзлаштириб олишларига эришиш - асосий таълимий мақсадни таш...

DOC format, 111,0 KB. To download "ўзбек тили дарсларида ёзувчиларнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар матни устида ишлаш. ўзбек тили дарсларида бадиий асар таҳлили", click the Telegram button on the left.

Tags: ўзбек тили дарсларида ёзувчилар… DOC Free download Telegram