бадиий асар тилини ўрганиш

DOC 59,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403338763_44638.doc бадиий асар тилини ўрганиш режа: 1. бадиий сўзнинг аҳамияти. 2. асар тили орқали ёзувчи бадиий маҳоратини ўрганиш. 3. бадиий адабиётнинг образлилиги. бадиий адабиёт – сўз санъати. шунинг учун ҳам асар моҳиятини ўзлаштиришда унинг тилини ўрганиш айрича аҳамият касб этади. бадиий сўз, алишер навоий "ҳайратул-аброр" достонида таъкидланганидек, " нуқта сув янглиғ эритур тошни, топса ҳақиқат ўтидан чошни". буюк шоирнинг " муҳокаматул луғатайн" асарида ёзишича, сўз "андоқки, шарифидин ўлган баданға руҳи пок этар, касифидин ҳаётлиқ танға заҳри ҳалок хосияти зухур этар. қитъа: сўз гавҳаридурки, рутбасининг шарҳидадур аҳли нутқ ожиз. андинки эрур хасис муҳлик, кўргузгуча дурур масиҳ мўъжаз. ва бу сўзнинг танаввуи тааққулдин нари ва тасаввуридин ташқаридур. агар муболағасиз ижмол юзидин қалам сурилса ва ихтисор жонибидин рақам урулса, етмиш икки нав била тақсим топарида худ ҳеч сўз йўқтурки, етмиш икки фирка каломиға далолат қилғай, аммо улча тафсилийдур" яъни яхши сўз ўлган бандага тоза руҳ бағишлайди, ёмон сўз эса ўлдирувчи заҳар хосиятини зуҳур …

алиб туради " бадиий адабиёт сўз санъати сифатида " фикрлар, тасаввур ва тушунчалар туғдириши" билан инсонниннг ўзини англашига, шу орқали дунёни тушунишига ёрдам беради. уни характер хусусиятига кўра инсоният тарихий тараққиётининг ўзига хос кўзгуси, ҳаётий тажрибалари ифодаси дейиш мумкин. зеро, китоб бир авлоднинг иккинчи авлодга маънавий мероси, умри охирлаб қолган кишининг ҳаётини эндигина бошлаётган ёшларга маслаҳати, йўл-йўриғи мақомидадир. авлодлар, давлатлар алмашинади, лекин китоблар яшаб қоладилар. шунга кўра уларни келажак ҳаёт дастури дейиш жоиз. буюк ақл эгаларидан қайси бирининг ҳаёт йўлига назар ташламанг, китобнинг улар умрини маёқ сингари ичдан нурлантирганини кўриш мумкин. китобхонлик тажрибасидан маълумки, бадиий асарни ўқиб тугатгач, бир қанча вақт ғайриихтиёрий суратда ўша асарда тасвирланган қаҳрамонлар, воқеа-ҳодисалар қуршовида юрамиз. руҳиятимиздаги сокинликнинг бу хилдаги тебранишлари баъзан ойларга, ҳатто йилларга чўзилса, баъзан бутун тақдиримизни ўзгартириб юборади. бунинг сабаби сўз санъатининг ҳиссиётимизга ва у орқали ақлимизга таъсир кўрсатишидир." киши, баъзи вақтда шодликдан кулар ва баъзи вақтда кўз ёшини тўкиб йиғлар, оҳ тортар, …

илур: гуллар била пок қайғули мағзун боқурди, кўз ёшларимиз тўхтамай тун-кун оқурди. мана шуни ўқуб, албатта бир таъсир ила аларнинг қайғусига қўшулурмиз кўринадики, образлилик, оддий сўзларга ҳам либос кийдиради. бадиий либос эса сўзларга кўрк бағишлайди ва у асарнинг яшаш шарти ҳисобланади. алишер навоий "муҳокаматул луғатайн " асарида ёзганидек, " сўз бир дур бўлиб, унинг дарёси кўнгилдир. кўнгил шундай бир ўрин бўлиб, унда майда ва йирик маънолар тўплангандир. бу шунга ўхшайдики, гавҳар дарёдан ғаввос воситаси билан чиқазилади, унинг қиймати эса тошига қараб маълум бўлади. сўз дури ҳам кўнгилдан сўзга чечан киши воситаси билан нутқ шарафига эришади, унинг қиймати ҳам ўзининг даражасига қараб шуҳрат қозонади ва ҳамма ёққа ёйилади". буюк шоир фикридан шуни англаш мумкинки, сўз қиймати ўзи ташиган маъносига кўра баҳоланади. сиртдан қараганда, оддий темир йўл назоратчисининг вафоти қариндош уруғлари, таниш-билишларининг унга муносабати кишида айтарли қизиқиш туғдирмаслиги мумкин. аммо худди шу масала тасвир марказига қўйилган ч.айтматовнинг " асрга татигулик кун " …

лга ошганига эътиборни қаратсагина ижодкор яратган бадиий оламга йўл очилади. "кейинги пайтларда адабиёт ўқитишда асосий эътибор бадиий асар матнига, матн устида ишлашга қаратилиши лозим деган таклифлар қатъий тарзда айтилаётгани тасодифий эмас. бу ҳар жиҳатдан қўллаб-қувватлашга арзигулик даъватдир" 1. 1. норматов у. "адабиёт таълими янгиланишга муҳтож" , ўзбекистон адабиёти ва санъати", 1993 йил, 2 июль. матнда бадиий тасвир воситаси бор-йўқлигини аниқлаш, қайд этиш- бу ҳали масалага кириш ҳисобланади. мақсад уларнинг мазмун-моҳиятини очиш, мағзини чақиш, маъно аҳамиятини аниқлаш, адабий қаҳрамон тимсолини яратишдаги ролини белгилашдан иборат. аристотелнинг фикрича, ҳар қандай метафора " қисқартирилган қиёслаш" ёки яшириш қиёслашдир. худди шунинг учун ҳам у ўқувчини ўйлашга, фикрлашга ундайди. метафора ўзига хос топишмоқ бўлгани боис китобхон уни ечишга ҳаракат қилади. шеърий асарлардаги метафорик сўзлар таҳлили ўқувчини ҳар бир сўзни диққат билан ўқишга мажбурлайди, бадиий сўз бағрига яширинган маъно товланишларини тушунишга тайёрлайди. таҳлил жараёнида ўқувчи сўзларни юзаки ўқимасдан, маъносига тушуниб ўқишга ўрганади. бундай таҳлил ижодкорнинг бадиий маҳоратини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "бадиий асар тилини ўрганиш"

1403338763_44638.doc бадиий асар тилини ўрганиш режа: 1. бадиий сўзнинг аҳамияти. 2. асар тили орқали ёзувчи бадиий маҳоратини ўрганиш. 3. бадиий адабиётнинг образлилиги. бадиий адабиёт – сўз санъати. шунинг учун ҳам асар моҳиятини ўзлаштиришда унинг тилини ўрганиш айрича аҳамият касб этади. бадиий сўз, алишер навоий "ҳайратул-аброр" достонида таъкидланганидек, " нуқта сув янглиғ эритур тошни, топса ҳақиқат ўтидан чошни". буюк шоирнинг " муҳокаматул луғатайн" асарида ёзишича, сўз "андоқки, шарифидин ўлган баданға руҳи пок этар, касифидин ҳаётлиқ танға заҳри ҳалок хосияти зухур этар. қитъа: сўз гавҳаридурки, рутбасининг шарҳидадур аҳли нутқ ожиз. андинки эрур хасис муҳлик, кўргузгуча дурур масиҳ мўъжаз. ва бу сўзнинг танаввуи тааққулдин нари ва тасаввуридин ташқаридур. агар муболағасиз ижмо...

Формат DOC, 59,5 КБ. Чтобы скачать "бадиий асар тилини ўрганиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: бадиий асар тилини ўрганиш DOC Бесплатная загрузка Telegram