укитувчи нутки маданияти фанини урганишнинг максад ва вазифалари

DOC 64,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404013596_49856.doc ўкитувчи нутки маданияти фанини урганишнинг максад ва вазифалари режа: 1. нутк маданияти умуминсоният маданиятининг таркибий кисми. 2. нутк маданияти тарихидан. 3. нутк маданияти фанининг максад ва вазифалари. 4. нутк маданияти фанининг бошка фанлар билан алокаси. нутк маданияти умуминсоният маданиятининг бир кисми булиб хисобланади. тор маънода нутк маданияти - тил меъёрларини эгалламок, яъни талаффуз, ургу, суз ишлатиш, гап тузиш конунларини яхши билмок, шунингдек, тилнинг тасвирий воситаларидан хар хил шароитларга мос ва максадга мувофик холда файдалана олиш ва ифодали укиш маданиятини эгаллаш демакдир. нутк маданияти атамаси рус тилида ёзилган адабиётларда асосан 2 хил: 1. нуткнинг фазилатлари йигиндиси. 2. намунавий нутк сирларини эгаллаш хакидаги таълимот маъноларида ишлатилади. маданий нуткнинг фазилатлари деганда, унинг тугрилиги, аниклиги, мантикийлиги, ифодавийлиги, бойлиги, софлиги кабилар тушунилади. нутк маданияти хакидаги таълимот узининг узок утмишига эга.у таълимот сифатида рим ва афинада шаклланган булса хам, унга кадар мисрда, ассурияда, вавилон ва хиндистон мамлакатларида пайдо булганлиги нотиклик санъати тажрибасидан маълум. у пайтларда …
2
ен шундай сузлагинки, сени хар бир киши тушуна олсин”,- деган эди. хуллас, кадимги юнонистон ва римда маданий нутк, нотиклик назарияси ривожлантирилади. бу назария кейинчалик европада нутк маданиятига багишланган фаннинг майдонга келишига асос булди. шаркда, жумладан мовароуннахрда илмий ижоднинг тараккиёти билан, шунингдек, ваъзхонлик, “куръон”ни таргиб килиш билан бирга сузнинг ахамияти, маъноси ва ундан максадга мувофик фойдаланиш борасида кадимдан куп яхши фикрлар айтилган. ваъзхонликнинг, балогат (чечанлик, нотиклик) санъатининг ривожланиши билан нутк олдига куйилган талаблар мукаммаллашиб борди. буюк алломалар абу райхон беруний, абу наср фаробий, ибн сино, абу абдуллох ал-хоразмий, махмуд кашгарий, замахшарий, абу яъкуб саккокий тилга, лугатга, грамматика ва мантикшуносликка багишланган асарлар ёздилар ёки бошка сохаларга доир асарларида бу мавзуга алокадор фикрлар билдирдилар. кадимги шарк педагогикасининг ажойиб асарларидан бири “кобуснома”да хам нутк одоби ва маданияти хакида ибратомуз гаплар айтилган булиб, улар хозир хам уз ахамиятини йукотмагандир. “кобуснома” кайковус томонидан 1082-83 йилларда яратилган булиб, 44-бобдан иборат. унинг 6-7 боблари суз одоби хакидадир. асар …
3
хбубул кулуб”, “назмул-жавохир” асарлари узбек тилида нутк тузишнинг гузал намуналари булиши билан бирга, унинг юксалишига катта хисса кушди. навоий “махбубул кулуб”да шундай дейди:” тилга иктидорлиг - хакими хирадманд: сузга ихтиёрсиз-лайни нажанд. тилки фасих ва дилназир булгай, хуброк булгай агар кунгул била бир булгай” тилига кучи етадиган киши акл подишосидир: сузга ахамият бермайдиган киши лаънатланган, паст кишидир. тил гузал дилларни оловлантирувчи булиши билан бирга (сузловчининг) дилидагини акс этирса, янада яхширок булади. равшанки, бунда навоий тил деганда нуткни назарда тутган. узбек бадиий нутки тарихида з. м. бобур алохида урин тутади. шоирнинг назми ва “бобурнома”си нуткнинг гузал намуналаридир, “бобурнома”ни xv асрнинг энг яхши прозаик асари деб тан олишлари бежиз эмас, албатта. бобур узи хаммабоп ёзиш билан бирга, бошкаларга хам шундай иш тутишни маслахат беради. жумладан, уз угли хумоюнга ёзган бир хатида бировга юбориладиган мактубни муаллифнинг узи бир неча бор укиб куриши, унинг равонлигига, сузларнинг кузда тутилган маънони тугри акс эттираётганлигига ишонч хосил килгандан …
4
ти - амалий жихатдан нуткнинг хилма-хил муоммоларини тадкик килувчи фан. педагогика институтларида чиройли нутк тузишнинг конуниятлари, сирлари, тил, тил меъёрлари, нутк, нуткнинг талаффузига доир муаммолар юзасидан бахс юритади. нутк маданиятининг текшириш предмети нуткнинг тил курилиши, адабий тил меъёрлари ва нуткнинг коммуникатив (алока учун керакли фазилатларидир) нутк маданияти назариясида тил нормаси марказий тушунчадир. “тил маданиятининг асосий текшириш объекти адабий тил меъёрлари, асосий вазифаси эса ушбу меъёрдаги иккиланишларни бартараф этиш булмоги керак. тил меъёрларининг мухимлиги хакида рус тилшуноси л.и. скворцов образли килиб шундай деган эди: “ижтимоий маданий хаётда тил меъёрлари бир машъалдирки, нутк фаолиятининг киргоксиз океанида тил жамоаси унга караб интилади, таянади” шундай килиб, нутк маданияти асослари фани адабий тил меъёрларини, унинг тарихийлигини , тараккий этиб бориши, ундаги баъзи унсурларнинг эскириши, улар урнида жамиятнинг янгича талабларига жавоб берадиган янги норматив унсурларнинг пайдо булишини кузатиб, кайд этиб боради. хар бир давр адабий тилининг уз меъёрлари булади. баъзи бир ходисалар узок даврлар меъёр сифатида …
5
иддий янгиланди: суз куллаш, грамматика, талаффуз меъёрлари халк жонли тили хусусиятлари асосида узгарди. нутк маданияти фани тилнинг хамма сохалари буйича адабий тил меъёрларини тадкик килиб боради. энг макбул ходисаларнинг адабий меъёр сифатида мустахкамланиши учун тавсиялар беради. бирок бу фан адабий меъёрлар яратмайди, баъзи бир ходисаларни мажбуран меъёрга киритмайди. балки узбек миллий адабий тили фаолиятини, унинг ривожланишини кузатиб боради, объектив конунларни кашф этади, янги тавсиялар беради холос. хар бир нуткда тилнинг хамма кисмлари озми-купми уз ифодасини топади. тилнинг бирор сохаси катнашмай колган нуткнинг булиши мумкин эмас. демак, хар кандай нуткда тилнинг фонетикаси хам, лексикаси хам, суз ясалиши, морфологияси хам, синтаксиси, стилистикаси хам иштирок этган булади. шундай экан, нутк маданияти фани хам тилшуносликнинг хамма тармок фанлари билан боглангандир. нутк маданияти фани услубшунослик (стилистика) га хам якиндир. услубшунослик тил услубларини урганади. нутк маданияти асослари фани булса тилшуносликнинг тил меъёрларига алокадор хамма сохалари билан боглангандир. нутк маданияти асослари фанининг асосий таянчи хозирги узбек адабий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "укитувчи нутки маданияти фанини урганишнинг максад ва вазифалари"

1404013596_49856.doc ўкитувчи нутки маданияти фанини урганишнинг максад ва вазифалари режа: 1. нутк маданияти умуминсоният маданиятининг таркибий кисми. 2. нутк маданияти тарихидан. 3. нутк маданияти фанининг максад ва вазифалари. 4. нутк маданияти фанининг бошка фанлар билан алокаси. нутк маданияти умуминсоният маданиятининг бир кисми булиб хисобланади. тор маънода нутк маданияти - тил меъёрларини эгалламок, яъни талаффуз, ургу, суз ишлатиш, гап тузиш конунларини яхши билмок, шунингдек, тилнинг тасвирий воситаларидан хар хил шароитларга мос ва максадга мувофик холда файдалана олиш ва ифодали укиш маданиятини эгаллаш демакдир. нутк маданияти атамаси рус тилида ёзилган адабиётларда асосан 2 хил: 1. нуткнинг фазилатлари йигиндиси. 2. намунавий нутк сирларини эгаллаш хакидаги таълимот маънола...

Формат DOC, 64,0 КБ. Чтобы скачать "укитувчи нутки маданияти фанини урганишнинг максад ва вазифалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: укитувчи нутки маданияти фанини… DOC Бесплатная загрузка Telegram