adabiy tilning shaklani va o'rtachasi
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇
![огии.—в сб.: xxiv съезд қпсс и задачи развития обшественннх наук, с. 554.] умуман тил нормаси проблемалариии, жумладаи, ўзбек адабий тилининг норматив хусусиятларини тадқиқ этишиинг муҳимлиги : 1969 йили май ойида ўзбек тили путқ маданиятига бағишлаб тош- кент шаҳрида ўтказилган республика тилшунослик конференция- сида ҳам таъкидлаб ўтилди. конференцияда ўқилган асосий док- ладлар ўзбек адабий тили нормаларига бағишланди. чунончи, докладлардан бирида: «умуммиллий адабий тил нормасининг шаклланнши ва ривожланиш жараёнини чуқур ва атрофлича ўр- ганиш янги давр адабий тили тарихининг энг муҳим масалалари- дан бири деб эътироф қилиниши керак»[footnoteref:2],—деган фикр айтилди. [2: абдуллаев ф. а. узбек миллий тили ва уни ўрганишга оид айрим масалалар.—«нутқ маданнятига оид масалалар», тошкент, 1973, 38-бет.] узбек адабий тили ривожлапишининг ҳозирги этапи ҳам бу тилни нормалаш ва адабий тил нормаларини тадқиқ этиш билан боғлиқ янги-янги вазифаларни кўндаланг қилиб қўймоқда: «узбек тили ривожланган сари қилиниши керак бўлган ишлар янада яқ- қолроқ кўрина бошлади. шунга кўра тилшунослик давр талабла- ри билан …](/media/previews/pages/preview_3iStLsG.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Page 2")
![вожига онгли аралашиш ва кўмаклашиш нуқтаи назаридан ҳали етарли ўрга- нилган эмас. [4: абдураҳмонов ғ. а. узбек адабий тилининг стилистик нормалари.— «нутқ маданиятига оид масалалар» 51—52-бетлар: ғуломов а. ғ. адабий тил нормалари.—«нутқ маданиятига оид масалалар», 55-бет.] утган 40-—50 йил давомида ўзбек адабий тилининг ҳар хил соҳаларини тадқиқ қилишга турли даражада ёндашилганини кў- рамиз. бу даврда тилнинг энг кўп эътибор қилинган ва ўрганил- ган соҳаси ўзбек алфавити ва орфографияси бўлди. узбек имло- си масалалари кўп вақтлар ўзбек тилшунослигининг диққат мар- казида бўлиб келди. шунингдек, ўзбек тили йорфологияси, синтаксиси соҳалари ҳам ҳозирги пайтда қониқарли тадқиқ қи- линган дейиш мумкин. ушбу ютуқларга қарамасдан, ўзбек адабий тили норматив системасининг баъзи с.оҳйяьарга қадар деяр- ли ўрганилмаган. бу фикр айниқса ўзўек орфоэшяси, ўзбек тили лексик нормалари, умуман, ўзбек |или ристешасини норматив нуқтаи назардан баҳолашга, яъни кфг мдъуод^ нутқ маданияти соҳасига тегишлидир. * * узбек адабий тили ва унинг иомалариин ил|ций ўрганиш ўзбек нутқ маданняти соҳаси учун …](/media/previews/pages/preview_FBQLKLT.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Page 3")
![эса ушбу норма- ла]>даги иккиланишларни бартараф этиш бўлмоғи керак»[footnoteref:5],— деған фикрларни билдирдилар.—«вариант воситаларни нутқда мақсадга мувофиқ равишда танлаш ва қўллай олиш ҳақидаги таълимот бўлмиш нутқ маданияти назариясининг асосий предмети нор- мадир»[footnoteref:6]. [5: «вопроси язикознания», 1965, №4, с. 126. «язмк и стиль», м., 1965, с. 43.] [6: «вопроси яэнкознания», 1966, №5, с. 10.] рус нутқи маданияти проблемаларига бағишлаб ёзилган бир қатор тадқиқотларда нутқ маданияти соҳасининг асосий вазифа- си адабий тил нормаларини тадқиқ қилишдир, дейилган қатъий мулоҳазалар айтилмоқда: «нутқ маданияти назариясидаги мар- казий тушунча нормадир»[footnoteref:7]. [7: «актуальнме проблеми культурм речи». м., 1970, с. 40.] демак, адабий тил ва адабий норма нутқ маданияти соҳаси- нинг асосий текшириш объектидир. англашиладики, ўзбек нутқи маданиятини янада кўтариш, бу борада сезиларли илмий-назарий ва амалий натижаларга эришиш учун биз ўзбек адаб.ий тили, унинг норматив қонуниятларини ўрганишимиз, илмий умумлашти- ришимиз лозим бўлади. узбек тилшуносларининг кейинги йиллар- да ушбу проблемага алоҳида диққат қила бошлаганини таъкидлаб ўтиш ўринлидир, келтирилганлардан шу нарса …](/media/previews/pages/preview_rsD5EOY.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Page 4")
About "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi"
афт^клгардан адабий тил, унинг шаклланиш ва- рквожланиш қонуниятлари- ни, жумладан, адабий ттбгдормаларини тадқиқ-қилиш нутқ мада- нияти соҳасининг асосий вазифаларидан биридир. узбек адабий тили^шшг нормалари нутқ маданияти талаб- лари асосида ҳанузга камр деярли ўрганил^бн- эмас. бу аспектда бажарилган баъзи ишл"4|^| алфавит, имло ва орфоэпия соқалари- гагина тегишлидир. шуйга кўра, ўзбек адабий тилининг фонетик, морфологик. сиитакти^^ада сўз ясалиш нормаларини, шунингдек услубий нормаларини т§^қққ қилиш ва уларни адабий-норматив талаблар асосида баҳоэташ>ўзбек тилшунослигининг актуал проб- лемаларидандир. ч'1 ' адабий тил иормасйий^ўрганиш жуда улкан проблема бўлиб, унинг барча хусусиятларини бирдан ёритиш мумкин змас. шу туфайли бу ишда, асосан, адабий норма ва унинг ўзига хос хусу- си...
This file contains 155 pages in DOCX format (530.6 KB). To download "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi", click the Telegram button on the left.
DOC
DOC
DOCX
DOCX
DOCX
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC