adabiy tilning shaklani va o'rtachasi
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇
![огии.—в сб.: xxiv съезд қпсс и задачи развития обшественннх наук, с. 554.] умуман тил нормаси проблемалариии, жумладаи, ўзбек адабий тилининг норматив хусусиятларини тадқиқ этишиинг муҳимлиги : 1969 йили май ойида ўзбек тили путқ маданиятига бағишлаб тош- кент шаҳрида ўтказилган республика тилшунослик конференция- сида ҳам таъкидлаб ўтилди. конференцияда ўқилган асосий док- ладлар ўзбек адабий тили нормаларига бағишланди. чунончи, докладлардан бирида: «умуммиллий адабий тил нормасининг шаклланнши ва ривожланиш жараёнини чуқур ва атрофлича ўр- ганиш янги давр адабий тили тарихининг энг муҳим масалалари- дан бири деб эътироф қилиниши керак»[footnoteref:2],—деган фикр айтилди. [2: абдуллаев ф. а. узбек миллий тили ва уни ўрганишга оид айрим масалалар.—«нутқ маданнятига оид масалалар», тошкент, 1973, 38-бет.] узбек адабий тили ривожлапишининг ҳозирги этапи ҳам бу тилни нормалаш ва адабий тил нормаларини тадқиқ этиш билан боғлиқ янги-янги вазифаларни кўндаланг қилиб қўймоқда: «узбек тили ривожланган сари қилиниши керак бўлган ишлар янада яқ- қолроқ кўрина бошлади. шунга кўра тилшунослик давр талабла- ри билан …](/media/previews/pages/preview_3iStLsG.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Страница 2")
![вожига онгли аралашиш ва кўмаклашиш нуқтаи назаридан ҳали етарли ўрга- нилган эмас. [4: абдураҳмонов ғ. а. узбек адабий тилининг стилистик нормалари.— «нутқ маданиятига оид масалалар» 51—52-бетлар: ғуломов а. ғ. адабий тил нормалари.—«нутқ маданиятига оид масалалар», 55-бет.] утган 40-—50 йил давомида ўзбек адабий тилининг ҳар хил соҳаларини тадқиқ қилишга турли даражада ёндашилганини кў- рамиз. бу даврда тилнинг энг кўп эътибор қилинган ва ўрганил- ган соҳаси ўзбек алфавити ва орфографияси бўлди. узбек имло- си масалалари кўп вақтлар ўзбек тилшунослигининг диққат мар- казида бўлиб келди. шунингдек, ўзбек тили йорфологияси, синтаксиси соҳалари ҳам ҳозирги пайтда қониқарли тадқиқ қи- линган дейиш мумкин. ушбу ютуқларга қарамасдан, ўзбек адабий тили норматив системасининг баъзи с.оҳйяьарга қадар деяр- ли ўрганилмаган. бу фикр айниқса ўзўек орфоэшяси, ўзбек тили лексик нормалари, умуман, ўзбек |или ристешасини норматив нуқтаи назардан баҳолашга, яъни кфг мдъуод^ нутқ маданияти соҳасига тегишлидир. * * узбек адабий тили ва унинг иомалариин ил|ций ўрганиш ўзбек нутқ маданняти соҳаси учун …](/media/previews/pages/preview_FBQLKLT.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Страница 3")
![эса ушбу норма- ла]>даги иккиланишларни бартараф этиш бўлмоғи керак»[footnoteref:5],— деған фикрларни билдирдилар.—«вариант воситаларни нутқда мақсадга мувофиқ равишда танлаш ва қўллай олиш ҳақидаги таълимот бўлмиш нутқ маданияти назариясининг асосий предмети нор- мадир»[footnoteref:6]. [5: «вопроси язикознания», 1965, №4, с. 126. «язмк и стиль», м., 1965, с. 43.] [6: «вопроси яэнкознания», 1966, №5, с. 10.] рус нутқи маданияти проблемаларига бағишлаб ёзилган бир қатор тадқиқотларда нутқ маданияти соҳасининг асосий вазифа- си адабий тил нормаларини тадқиқ қилишдир, дейилган қатъий мулоҳазалар айтилмоқда: «нутқ маданияти назариясидаги мар- казий тушунча нормадир»[footnoteref:7]. [7: «актуальнме проблеми культурм речи». м., 1970, с. 40.] демак, адабий тил ва адабий норма нутқ маданияти соҳаси- нинг асосий текшириш объектидир. англашиладики, ўзбек нутқи маданиятини янада кўтариш, бу борада сезиларли илмий-назарий ва амалий натижаларга эришиш учун биз ўзбек адаб.ий тили, унинг норматив қонуниятларини ўрганишимиз, илмий умумлашти- ришимиз лозим бўлади. узбек тилшуносларининг кейинги йиллар- да ушбу проблемага алоҳида диққат қила бошлаганини таъкидлаб ўтиш ўринлидир, келтирилганлардан шу нарса …](/media/previews/pages/preview_rsD5EOY.webp "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi - Страница 4")
О "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi"
афт^клгардан адабий тил, унинг шаклланиш ва- рквожланиш қонуниятлари- ни, жумладан, адабий ттбгдормаларини тадқиқ-қилиш нутқ мада- нияти соҳасининг асосий вазифаларидан биридир. узбек адабий тили^шшг нормалари нутқ маданияти талаб- лари асосида ҳанузга камр деярли ўрганил^бн- эмас. бу аспектда бажарилган баъзи ишл"4|^| алфавит, имло ва орфоэпия соқалари- гагина тегишлидир. шуйга кўра, ўзбек адабий тилининг фонетик, морфологик. сиитакти^^ада сўз ясалиш нормаларини, шунингдек услубий нормаларини т§^қққ қилиш ва уларни адабий-норматив талаблар асосида баҳоэташ>ўзбек тилшунослигининг актуал проб- лемаларидандир. ч'1 ' адабий тил иормасйий^ўрганиш жуда улкан проблема бўлиб, унинг барча хусусиятларини бирдан ёритиш мумкин змас. шу туфайли бу ишда, асосан, адабий норма ва унинг ўзига хос хусу- си...
Этот файл содержит 155 стр. в формате DOCX (530,6 КБ). Чтобы скачать "adabiy tilning shaklani va o'rtachasi", нажмите кнопку Telegram слева.
DOC
DOC
DOCX
DOCX
DOCX
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC