таомлар озиқа моддаларининг организм учун аҳамияти

DOC 110,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708835833.doc таомлар озиқа моддаларининг организм учун аҳамияти режа: 1. оқсиллар ва уларнинг инсон организми учун аҳамияти 2. углеводлар ва ёғларнинг инсон организмидаги роли ва аҳамияти 3. ёғларнинг инсон организмидаги роли ва аҳамияти оқсиллар ва уларнинг инсон организми учун аҳамияти озиқ-овқат маҳсулотлари ва улардан тайёрланган таомларнинг асосий таркибий қисмлари оқсиллар, углеводлар, ёғлар, витаминлар ва минерал моддалар ҳисобланади. уларнинг аксарияти мураккаб бирикмалар бўлиб, ўз навбатида бирламчи бирикмалардан тузилган. масалан, оқсиллар аминокислоталардан, ёғлар ёғ кислоталаридан, мураккаб углеводлар эса оддий углеводлардан иборат бўлади. одам организми учун ҳар бир бирикманинг ўзига хос ўрни ва роли бор. лекин баъзи бир вақтларда, масалан, энергия манбаи сифатида углеводлар ва ёғлар бир- бирларининг ўринларини босишлари мумкин. лекин оқсилларнинг ўрнини ва организмдаги ролини бошқа ҳеч қандай модда босаолмайди. шу боисдан ҳам таомлар таркибий қисмларидан энг асосийси оқсил моддалари ҳисобланади. оқсиллар асосан ҳайвонот маҳсулотларида кўп бўлади. ўсимлик маҳсулотларидан оқсилга фақат дуккаклилар (нўхат, ловия, мош, соя ва ш.ў.) бой бўлади. улардаги оқсиллар …

қаришлари натижасида қўллар, оёқлар, бўйин ва яхлит тана мускуллари ҳаракатга келади; бешинчидан, оқсиллар танани ташқи таъсирдан ҳимоя қилишади, чунки тери мушаклари ҳам оқсиллардан ташкил топган. оқсиллар суяклар ва қон таркибида ҳам бўлади, тирноқлар ҳам оқсиллардан иборат. истеъмол қилинган таомларнинг моддаларини ҳужайраларгача етказиб бериш ва нафас олиш натижасида ҳосил бўлган карбонат ангидрид (со2) газини чиқариб кетиш ҳам бевосита оқсиллар иштирокида амалга оширилади. оқсилларнинг аҳамияти тўғрисида юқорида келтирилган маълумотларни ҳисобга олиб, оқсилсиз ҳаётнинг бўлиши мумкин эмас деган хулосага келиш мумкин. одам организмида оқсилларнинг бажараётган вазифалари серқирра бўлганлиги сабабли махсус адабиётларда уларнинг вазифалари гуруҳларга бўлиниб ўрганилади: · пластик ёки қурилиш материаллари ролини ўташ вазифалари; · каталитик вазифалари; · гормонал вазифалари; · ташиш вазифалари; · алоҳида махсус вазифалари. пластик материаллар сифатида оқсил моддаларининг асосий роли шундан иборатки, улар ҳужайралар ва ҳужайралараро моддаларнинг асосий «қурилиш» материаллари сифатида хизмат қилади. уларни ҳосил қилишда оқсиллардан ташқари албатта углеводлар ҳам иштирок қилишади. ҳужайралар мускулларни, мускуллар эса, бундан олдин …

чун жавобгар ҳисобланади. ҳар бир жараённинг меъёрида кечишини таъминлайдиган гормон бор. масалан, инсулин гормони ҳазм бўладиган углеводлар алмашинувини бошқариш, гипофиз гормони эса одамнинг ҳаракатини (хулқ-атворини) меъёрида бошқариш учун жавобгар ҳисобланади. агар биронта гормон етишмаса ёки ишлаб чиқарилмаса, ушбу гормон таъминлайдиган биокимёвий жараён бузилади ёки амалга ошмайди. масалан, инсулин гормонининг етишмаслиги ёки ишлаб чиқарилмаслиги натижасида углеводлар ҳазм бўлмайди ва натижада қанд касаллиги келиб чиқади. баъзи бир оқсиллар организмда моддаларни ташишда иштирок этади. масалан, қон оқсили гемоглобин углеводлар, ёғлар ва оқсилларнинг ва бошқа моддаларнинг ёниши учун кислородни ҳужайрагача ташиб етказиб беради ва ушбу жараён натижасида ҳосил бўлган со2 газини ҳужайралардан ташиб чиқади. баъзи оқсиллар эса углеводларни, ёғларни, минерал моддаларни, баъзи бир витаминларни ҳамда дори-дармонларни ва шуларга ўхшаш бошқа моддаларни ҳужайраларга ташиб ўтказишда иштирок этади. оқсилларнинг бундай вазифасига уларнинг ташиш функцияси дейилади. махсус адабиётлардаги маълумотларга қараганда баъзи бир оқсиллар фақат уларгагина хос специфик вазифаларни бажаради. масалан, уларга наслга хос маълумотларни ўзгартирмасдан сақлаб туришни …

ли оқсилларни синтез қилаолмайди. бундай аминокислоталарни алмашинмайдиган аминокислоталар деб аташ қабул қилинган, чунки бошқаларини агар азот элементи етарли бўлса, организм бошқа моддалардан ҳам синтез қилаверади. ёш болалар организми учун яна иккита аминокислота (аргинин ва гистидин) алмашинмайдиган ҳисобланади. таркибида барча алмашинмайдиган аминокислоталари мавжуд озиқ-овқат маҳсулотини ёки таомни биологик қийматли, таркибида бир ёки бир неча алмашинмайдиган аминокислотаси бўлмаган маҳсулот ёки таомни биологик қийматсиз таом ёки маҳсулот дейилади. умуман, озиқ-овқат маҳсулотлари оқсилларининг таркибидаги аминокислоталари сони 20 тадан ошмайди. маҳсулотнинг тури ва хилига қараб улар оқсилларидаги аминокислоталар сони ҳар хил бўлади (жадвал). жадвал оқсилларнинг аминокислота таркиби, % аминокислоталар желатин макка казеини сут р-лакто- глобулини сут казеини буғдой глиадини гликокол (глицин) 27,0 0 1,4 1,9 1,0 аланин 9,0 9,8 7,4 3,5 2,5 валин 1,2 1,9 5,8 7,2 30, лейцин ва изолейцин 3,9 25,0 21,7 17,9 6,0 фенилаланин 1,0 7,6 3,5 5,5 2,5 пролин 9,7 9,0 4,1 11,6 13,2 оксипролин 8,4 0,8 - 0,2 - метионин …

л нисбатлардан анча кам ёки кўп бўлиши мумкин. мисол учун, буғдой оқсилида тавсия қилинган лизин оптимал миқдорининг фақат 50% миқдорида мавжуд бўлса, картошка ва дуккакли маҳсулотларнинг аксариятида (нўхат, ловия ва ш.ў.) метионин ҳамда цистин етишмайди. фақат ҳайвонот маҳсулотлари оқсилларида алмашинмайдиган аминокислоталар миқдорлари тавсия қилинган оптимал нисбатларга яқин бўлади. углеводлар ва ёғларнинг инсон организмидаги роли ва аҳамияти бир кунлик рацион таркибий қисмларининг орасида углеводларнинг улуши жуда ҳам катта. уларнинг миқдори оқсил ёки ёғ миқдорига нисбатан деярли беш мартагача кўп бўлиши мумкин. углеводларнинг асосий манбаи ўсимлик маҳсулотлари, асосан ёрмалар, нон, картошка ва соф ҳолда истеъмол қилинадиган шакар (сахароза) ҳисобланади. баъзи бир ўсимлик маҳсулотларида углеводлар миқдори 60-80 %ни ташкил қилади. ҳайвонот маҳсулотларида ҳам углеводлар (гликоген) мавжуд, лекин жуда кам миқдорда. гўшт, балиқ ва сабзавот маҳсулотларини эса углеводларнинг асосий манбаи сифатида қараш мумкин эмас. таомлар сифатида истеъмол қилинадиган маҳсулотларнинг углеводлари таом ҳазм қилиш органлари сўлаклари ферментларининг таъсир қилишига қараб икки гуруҳга бўлинади: · ҳазм …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "таомлар озиқа моддаларининг организм учун аҳамияти"

1708835833.doc таомлар озиқа моддаларининг организм учун аҳамияти режа: 1. оқсиллар ва уларнинг инсон организми учун аҳамияти 2. углеводлар ва ёғларнинг инсон организмидаги роли ва аҳамияти 3. ёғларнинг инсон организмидаги роли ва аҳамияти оқсиллар ва уларнинг инсон организми учун аҳамияти озиқ-овқат маҳсулотлари ва улардан тайёрланган таомларнинг асосий таркибий қисмлари оқсиллар, углеводлар, ёғлар, витаминлар ва минерал моддалар ҳисобланади. уларнинг аксарияти мураккаб бирикмалар бўлиб, ўз навбатида бирламчи бирикмалардан тузилган. масалан, оқсиллар аминокислоталардан, ёғлар ёғ кислоталаридан, мураккаб углеводлар эса оддий углеводлардан иборат бўлади. одам организми учун ҳар бир бирикманинг ўзига хос ўрни ва роли бор. лекин баъзи бир вақтларда, масалан, энергия манбаи сифатида углеводлар...

Формат DOC, 110,5 КБ. Чтобы скачать "таомлар озиқа моддаларининг организм учун аҳамияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: таомлар озиқа моддаларининг орг… DOC Бесплатная загрузка Telegram