одам организмининг таом ҳазм қилиш системаси

DOC 128,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708835747.doc одам организмининг таом ҳазм қилиш системаси режа: 1. инсоннинг ҳазм қилиш органлари 2. таомлар таркибий қисмларининг ҳазм бўлиш ва организм томонидан ўзлаштирилиш механизми инсоннинг ҳазм қилиш органлари бундан олдинги маърузаларда таъкидланганидек, инсон ўзининг истеъмол қиладиган таоми ҳисобидан унади, ўсади, жисмоний ва ақлий фаолият кўрсатади. ҳақиқатдан ҳам онадан 3,0-4,5 кг. бўлиб тўғилган бола 70-80 кг. вазнли инсонга айланади. бундай ўсиш истеъмол қилинган таомлар таркибига кирган маҳсулотлар оқсиллари, ёғлари ва углеводлари ва бошқа моддалари ҳисобидан бўлади. лекин маҳсулот оқсиллари, ёғлари ва углеводлари тўғридан-тўғри организм оқсили, ёғи ва углеводлари сифатида ишлатилмайди. улар организм моддаларига айланиши учун аввал ўзларининг бирламчи моддаларигача парчаланишлари шарт. кейин эса ҳосил бўлган бирламчи моддалар организм томонидан унга керакли оқсиллар, ёғлар ва углеводларни синтез қилиш учун ишлатилади. маҳсулот оқсил, ёғ ва углеводларининг парчаланиши ва уларнинг қайта синтез қилиниши организм ферментлари иштирокида боради. организмда таом оқсиллари, ёғлари ва мураккаб углеводларининг бирламчи моддаларига парчаланиши ва қонга сингилиш жараёнларига таомнинг ҳазм бўлиши …

арни ҳазм қилишда иштирок қиладиган органлардан энг биринчиси ҳисобланади ва таом ҳазм бўлиш илк бор шу ерда бошланади. бу ерда таом тиш ёрдамида яхшилаб майдаланади, уч жуфт сўлак безлари томонидан ажратилган сўлаклар билан аралаштирилади ва ютиш учун шиллиқ майда ғўлачаларга бўлинади. шиллиқ ғўлачаларнинг ҳосил қилиниши қизил ўнгач орқали таомнинг ошқозонга ўтишини осонлаштиради. таом оғиз бўшлиғида қанча кўп майдаланган бўлса, унинг сўлаклар билан аралашиш, кейин эса унинг оқибати натижасида ҳазм бўлиш даражаси шунча юқори бўлади. ғўлачаларга бўлинган таом қизил ўнгач орқали ошқозонга тушади. ошқозон бешинчи ҳазм қилувчи орган бўлиб, унинг ҳажми ҳар хил бўлади. масалан, 10-13 ёшдаги болалар ошқозонининг ҳажми 1,5 л. бўлса, катта ёшдаги кишилар ошқозонининг ҳажми эса 3 л. ва ўндан кўпроқ бўлиши мумкин. ёшидан ташқари ошқозоннинг ҳажмига унинг соҳибининг овқатланиш тарзи ҳам катта таъсир қилади. масалан, овқатланиш қанча кўп ва бетартиб бўлса, ошқозоннинг ҳажми шунча ошиб боради. ошқозонда таом маълум бир вақт давомида туради. унинг туриш вақти таомнинг …

, чунки сув билан бирга ошқозонда таомларни ҳазм қиладиган ферментларнинг аксарият қисми ювилиб ўн икки бармоқ ичак орқали ингичка ичакка ўтиб кетади. унинг натижасида ошқозондаги таомлар ҳазм қилиш ферментларининг концентрацияси пасайиб кетади ва таомнинг ошқозонда туриш вақтида бу ерда парчаланадиган моддалар охиригача парчаланиб етмайди. унинг натижасида организм таомлар таркибий қисмларидан тўлиқ фойдаланмаслиги мумкин. ёғли таомларнинг организмда узоқ вақт давомида туриб қолиш сабаблари туғрисида адабиётларда тўлиқ маълумотлар йўқ. лекин мавжуд маълумотларга асосланиб шуни таъкидлаш мумкинки, таом ғўлачалари устидаги ёғ пардаси ошқозон сўлаклари таркибидаги ферментларнинг ғўлачалар ичига ўтишига анча «қаршилик» кўрсатади. натижада ошқозон безлари ферментлари таом билан узоқ вақт давомида аралашаолмайди. шу боисдан ҳам ёғли таомнинг ҳазм бўлиш жараёни ошқозонда кеч бошланади. таом ўн икки бармоқли ичакдан ўтиш даврида ошқозоности безининг сўлаклари ва ўт билан аралашади. ошқозоности безининг ферментлари таъсирида таомнинг ҳазм бўлиши давом этади. ўн икки бармоқли ичакдан тўғридан-тўғри ингичка ичакка ўтади. унинг узунлиги ҳар хил бўлиб, 5-6 м. ташкил қилади. …

ралиб чиқади ва шунча сўлак қайта сўрилади. таомлар таркибий қисмларининг ҳазм бўлиш ва организм томонидан ўзлаштирилиш механизми таомларни ҳазм қилиш жараёнининг барча босқичларида тупук, ошқозон, ошқозоности ва ичак безлари сўлаклари таркибидаги ферментлар иштирок қилади. улар мураккаб тузилишга эга бўлган оқсил, углевод, ёғлар молекулаларида бирламчи моддаларни бир-бирларига ва бошқа моддалар билан боғлаб турган кимёвий боғларни узади. натижада оқсил, углевод ва ёғ молекулаларидаги бирламчи моддалар эркин ҳолда ажралиб чиқади ва фақат шундан кейин қонга сингилади. ҳазм бўлиш жараёнлари оғиз бўшлиғида таомнинг тупук безлари сўлаклари таркибидаги ферментлар билан тиш ва тил ёрдамида аралаштиришдан бошланади. ажралиб чиқадиган тупукнинг миқдори таомлар турига боғлиқ бўлади. мавжуд маълумотларга қараганда таркиби ҳар хил маҳсулотдан иборат бўлган таомнинг 800-1000 г. ва сувнинг 1,2-1,5 л.га 0,5 дан 2,0 л.гача тупук ажралиб чиқади. тупукнинг ва бошқа таом ҳазм қилиш органлари сўлакларининг таркибидаги ферментлар турлари жадвалда кўрсатилган. жадвал тупук ва бошқа таом ҳазм қилиш безлари сўлаклари ферменти (а.м.уголев бўйича, 1961.) ферментлар тупук …

крахмал ва сут шакари парчаланиб бошлайди. таомни тиш билан майдалаш ва ғўлалаш даврида унинг таркибидаги крахмалнинг бир қисми ўзининг бирламчи моддаларигача парчаланади. амилаза ва мальтаза ферментларининг активлиги рн 7-8,0 да бўлади. тупук худди шундай паст ишқорий муҳитга эга. оқсил ва ёғлар, тупук таркибида уларни парчалайдиган ферментларнинг йўқлиги сабабли, оғиз бўшлиғида парчаланмайди. тупук билан аралашиб ғўлаланган таом қолдиқлари ҳам паст ишқорий муҳитга эга бўлиб қолади. ишқорий муҳитли ғўлалар ошқозонга тушганда ошқозон безлари сўлаклари билан аралашади. ошқозон сўлаги нордон бўлганлиги сабабли таом ғўлаларининг юзаси дарров нейтраллашиб, нордон муҳитга эга бўлиб қолади. натижада ғўлалар юзасида углеводлар гидролизи тўхтайди. лекин ғўлаларнинг ўртасида, рh кўрсаткичи нордон томонга ўзгармагунча, крахмал ва мальтозанинг ферментлар таъсирида гидролизланиш жараёни давом этади. ошқозон безлари сўлаклари таркибидаги оқсилни парчалайдиган асосий фермент пепсин кучли нордон (рн=0,8-1,5) муҳитга эга бўлган ошқозон сўлакларида активлашади. унинг активланиши ошқозон сўлаклари таркибидаги хлорид кислотаси ҳисобидан амалга оширилади. ушбу кислотанинг бир қисми таом ғўлачаларини нейтраллаштириш учун сарфланса, қолган …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "одам организмининг таом ҳазм қилиш системаси"

1708835747.doc одам организмининг таом ҳазм қилиш системаси режа: 1. инсоннинг ҳазм қилиш органлари 2. таомлар таркибий қисмларининг ҳазм бўлиш ва организм томонидан ўзлаштирилиш механизми инсоннинг ҳазм қилиш органлари бундан олдинги маърузаларда таъкидланганидек, инсон ўзининг истеъмол қиладиган таоми ҳисобидан унади, ўсади, жисмоний ва ақлий фаолият кўрсатади. ҳақиқатдан ҳам онадан 3,0-4,5 кг. бўлиб тўғилган бола 70-80 кг. вазнли инсонга айланади. бундай ўсиш истеъмол қилинган таомлар таркибига кирган маҳсулотлар оқсиллари, ёғлари ва углеводлари ва бошқа моддалари ҳисобидан бўлади. лекин маҳсулот оқсиллари, ёғлари ва углеводлари тўғридан-тўғри организм оқсили, ёғи ва углеводлари сифатида ишлатилмайди. улар организм моддаларига айланиши учун аввал ўзларининг бирламчи моддаларигача парчал...

Формат DOC, 128,5 КБ. Чтобы скачать "одам организмининг таом ҳазм қилиш системаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: одам организмининг таом ҳазм қи… DOC Бесплатная загрузка Telegram