шукур холмирзаев ҳикояларида инсон

DOC 986,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

холмирзаев ҳикояларида инсон.doc ўзбекистон республикаси шукур холмирзаев ҳикояларида инсон руҳияти тасвири мундарижа кириш ................................................................................................................ 3 i-боб. шукур холмирзаев ҳикояларига хос бадиийлик ва психологик асосланганлик i.1. адиб ҳикояларида янги давр ва адабий қаҳрамон концепцияси i. 2. ёзувчи ҳикояларида миллий руҳият масалалари ii-боб. шукур холмирзаев ҳикояларида давр янгиланишлари ҳамда қаҳрамонлар (инсон) руҳиятидаги алоқадорлик ii.1. инсон руҳиятининг маиший турмуш билан алоқадорлиги ифодаси ii.2. ижтимоий ҳаётдаги ўзгаришларни қаҳрамонлар руҳиятига кўчиришнинг бадиий усуллари умумий хулосалар адабиётлар рўйхати кириш мавзунинг долзарблиги. хх аср тарих мулкига айланиб бўлди. энди ўтмиш ўз хулосалари билан эртанги куннинг қандай бўлишига хизмат қилади. адабиётшунос, ёзувчи ва шоир улуғбек ҳамдам таъбири билан айтганда, «бугун ва эртанинг илдизлари ҳамиша айнан кечанинг бағрида қоимдир». эртанги куннинг қандайлиги кечага боғлиқ экан, табиийки, ўтмишга холис кўз билан боқиш, унинг қандай кечганини, хусусан, адабиётдаги ифодасини изчиллик билан ўрганиш алоҳида аҳамият касб этади. бугунги кунда адабиётимизда инсон руҳиятини тадқиқ этиш ҳам устувор масалалардан биридир. президентимиз таъкидлаганларидек “ҳар бир …

унаси бўлган, лекин шўролар томонидан хоинона қонга ботирилган ҳодисани, «босмачилик» номи билан бадном қилинган, аслида халқимизнинг ўз эрки, маънавияти йўлидаги кураши – миллий озодлик ҳаракатла қайта баҳолаш бошланди»1, – деб ёзади олим бегали қосимов. дарҳақиқат, истиқлолга эришувимиз билан оламга муносабат ҳам ўзгарди. янгича нигоҳ ижодкорларнинг фаолиятида ҳам акс эта бошлади. ёзувчи шукур холмирзаевнинг «...элу ватаннинг мустақиллигу озодликка чиқиши улуғ бир шодиёналикдир. сен эса – туронзамин номли бир маданий мамлакатнинг маданий фуқароси санайсан ўзингни. энди сен айтгин-чи, бир адиб сифатида, аввало, нималар қилдинг, нималарга эришдинг-етишдинг?» деган саволга жавобида таъкидлаганидек, «ана шундан кейин дунёга кўзим қайта очилгандек – инсониятни янгитдан кўраётгандек бўлдим: инсоният бу эътиқодларсиз яшолмас экан, бу эътиқодлар – унинг тадрижий такомилининг маънавий ҳосилалари эканки, бунга ақлим етгунига қадар шаккоклар сафида эканман. бу – менинг илкинчи дунёвий ютуғим-топилдиғим бўлди ва табиийки, тириклигим маъноси бўлмиш – адабиётга – ёзувчилик касб-коримга ана ўша даражамдан қарайдиган бўлдим»2. табиийки, адиб бу қарашларини бадиий асарларида акс …

ам зарурдир. зотан, ўзликни англаш ҳақиқатни танишнинг асосий шарти саналади. адабиётшунослигимизда қаҳрамонлар руҳиятини ўрганиш асносида миллий руҳият тадқиқ этилган бир қанча тадқиқотлар мавжуд. жумладан, адабиётшунос м.абдураҳмонова «руҳий дунё тасвири»2 рисоласида абдулла қодирий, ойбек, абдулла қаҳҳор каби ёзувчиларимизнинг таҳлилга тортилган асарларидаги қаҳрамонлар руҳиятини психологик жиҳатдан асослаш тамойилларини аниқлар экан, айни чоғда ўзбек кишиси руҳияти акс этган ўринларга ҳам алоҳида тўхталиб ўтади. олим ҳ. умуровнинг «бадиий психологизм ва ҳозирги ўзбек романчилиги» номли монографиясида ҳам ўзбекона руҳиятга эътибор қаратилади. шунингдек, филология фанлари номзоди ш. дониёрова «шукур холмирзаев ҳикояларининг бадиий-услубий ўзига хослиги»1 деб номланган диссертациясида, жумладан, ёзувчининг маҳаллий колоритни кўрсатиш маҳорати, миллий ва умуминсоний руҳиятни тасвирлаш тамойилларини белгилашга ҳаракат қилади. шунингдек, шукур холмирзаев ижодида миллий ва маҳаллий руҳиятнинг ифода этилиши г. тавалдиева, м.ҳамидова каби адабиётшуносларнинг тадқиқотларида, м. қўшжонов, у. норматов, с. мамажонов, қ. йўлдошев, ҳ. болтабоев, о. отахонов, р. қўчқоров сингари танқидчи олимларнинг мақолаларида ҳам таъкидлаб ўтилади. шу билан бирга ёзувчи ш. холмирзаевнинг эгаманлик …

инди: – бадиий асарда психологик асосланганликнинг ўрни, хусусан, қаҳрамонлар тасвирини яратишда уларнинг фаолияти билан руҳияти уйғунлигини таъминлашнинг аҳамиятига диққатни қаратиш. шукур холмирзаев ижодида ҳам инсонга, аввало, одам сифатида баҳо бериш кўзга ташланади, адибни муаллифнинг суяб-қўлтиқлаши билан «яшайдиган» қаҳрамон эмас, балки ўзи учун ўзи жавобгар бўлган образлар қизиқтиради. шу боис ҳам жалил («табассум»), қуюн қўрбоши («табассум»), эргаш («ўзбек характери»), ўсар («қадимда бўлган экан...»), хуррамбек («қора камар») каби қаҳрамонлар ишонарлигиги, жонлилиги билан китобхон ёдида сақланиб қолади; – ёзувчи ҳикояларида ижтимоий ўзгаришларга турлича муносабатда бўладиган кишилар руҳияти ифодасини аниқлаш. маълумки, бир хилда фикрлайдиган икки киши бўлмайди. худди шундай, ҳаётда содир бўлган воқеа-ҳодисаларга ҳам ҳамманинг қараши ҳар хилдир. адиб «қуёш-ку фалакда кезиб юрибди...», «озодлик», «қадимда бўлган экан...» «булут тўсган ой» сингари ҳикояларида ижтимоий ҳаётдаги ўзгаришлар билан яшашга бўлган муносабати ҳам ўзгарган одамлар руҳиятини маҳорат билан кўрсатиб беради; – адиб ҳикояларида ўзбеклар турмушидаги ўзига хосликларнинг намоён бўлишини аниқлаш, маиший ҳаётдаги тартиб-таомилларнинг миллат вакиллари руҳиятида қолдирган …

сликда кўп жиҳатдан ўрганилган. адибнинг бадиий идрок принциплари, тасвирлаш тамойиллари ҳақида махсус монографиялар ҳам ёзилган. шундай бўлсада, ёзувчи ҳикояларида ўзбекка хос белгилар қандай акс эттирилгани, бунда қандай бадиий-эстетик тамойилларга таянилгани алоҳида тадқиқ этилгани йўқ. инсон жамият ичра тирикдир. унинг фаолиятида, яшаш тарзида, фикру дунёқарашининг шаклланишида муҳитнинг, ижтимоий тартиботларнинг аҳамияти катта. бу ҳолат бадиий асарларда баъзида яққол акс этса, бошқа ҳолларда яширин кечади, аммо бу одам руҳиятига, яшаш тарзига ижтимоий ҳаётнинг таъсири йўқлигини англатмайди. ҳикоянавис шукур холмирзаевнинг истиқлол даврида яратилган ҳикояларида миллат кишиларининг руҳияти ўзгарган ижтимоий-сиёсий, маънавий тартиботлар билан уйғун равишда бадиий талқин этилганлигини ўзи ҳам битирув малакавий ишнинг янгилигини белгилайдиади. 1-боб. шукур холмирзаев ҳикояларига хос бадиийлик ва психологик асосланганлик инсон – мураккаб хилқат. биологик нуқтаи назардан қаралганда одам, гарчи, бениҳоя мураккаб хусусиятларга эга бўлса ҳам, буткул англанмайдиган муаммо эмас. қолаверса, тобора мукаммалашаётган замонавий фан бу борадаги саволларга бирин-кетин жавоб топиб бераётир. бироқ инсонга «мураккаб» сифати бунинг учунгина берилмайди, у тушунилиши …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шукур холмирзаев ҳикояларида инсон"

холмирзаев ҳикояларида инсон.doc ўзбекистон республикаси шукур холмирзаев ҳикояларида инсон руҳияти тасвири мундарижа кириш ................................................................................................................ 3 i-боб. шукур холмирзаев ҳикояларига хос бадиийлик ва психологик асосланганлик i.1. адиб ҳикояларида янги давр ва адабий қаҳрамон концепцияси i. 2. ёзувчи ҳикояларида миллий руҳият масалалари ii-боб. шукур холмирзаев ҳикояларида давр янгиланишлари ҳамда қаҳрамонлар (инсон) руҳиятидаги алоқадорлик ii.1. инсон руҳиятининг маиший турмуш билан алоқадорлиги ифодаси ii.2. ижтимоий ҳаётдаги ўзгаришларни қаҳрамонлар руҳиятига кўчиришнинг бадиий усуллари умумий хулосалар адабиётлар рўйхати кириш мавзунинг долзарблиги. хх аср тарих мулкига айланиб бўлди. энди ўтмиш ...

Формат DOC, 986,0 КБ. Чтобы скачать "шукур холмирзаев ҳикояларида инсон", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шукур холмирзаев ҳикояларида ин… DOC Бесплатная загрузка Telegram