давлатнинг моҳияти ва уни тушуниш муаммолари

DOC 189,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1693991054.doc давлатнинг моҳияти ва уни тушуниш муаммолари режа: 1. давлат феномени ва уни тушуниш муаммолари 2. оммавий-сиёсий ҳокимият 3. давлатнинг социологик концепцияси 4. давлатнинг легистик концепцияси 5. давлатнинг либертар концепцияси 6. давлатнинг субстанциявий, ҳудудий ва институциявий элементлари. давлат феномени кишилик жамияти тарихида давлат пайдо бўлиши билан унинг ҳақида мунозаралар ҳам бошланиб, олиму-алломалар «давлатнинг ўзи нима?», «унинг моҳияти нимада?» каби саволларга жавоб беришга ҳанузгача уриниб келишмоқда. бироқ, мутлоқ мураккаб (бўлган) ижтимоий-сиёсий ҳодиса бўлган давлатга таъриф бериш, унинг моҳиятини чуқур англаш осон кечмаган. дарҳақиқат, давлатга таъриф бериш мураккаб вазифа бўлиб, бир неча юз йилликлар давомида инсонлар давлат нима, у нима учун керак, нега мавжуд, каби саволларга жавоб топишга ҳаракат қилиб келишмоқда. бундан ташқари давлат қай тариқа вужудга келади, унинг моҳияти, жамият ва одамлар ҳаётига аралашиш чегараси қандай деган масалалар юзасидан мунозаралар ҳар янги авлод тадқиқотчилари, яъни давлатшунос олимлар олдида муқаррар равишда туради. давлат масаласига қадимги мутафаккирлар, хусусан шарқ мутафаккирлари ҳам катта қизиқиш …

одалайди, баъзан миллат ёки ҳудудни белгилаб ҳам айтилади. давлат тўғрисидаги назариянинг етарли эмаслигига сабаб, кўпинча тадқиқотчилар турли ататмаларни бир маънода ва аксинча бир хил маънодаги атамаларни турли мазмунда қўллашлари ҳамдир. кельзеннинг фикрича давлат тушунчаси қўйидаги маъноларда қўлланиши мумкин: 1. давлат аввало соф юридик ёндашув, нуқтаи-назар орқали қараб чиқилмоғи лозим. у юридик шахс, «ҳуқуқий феномен», ўзига ҳос корпорация сифатида намоён бўлиши мумкин. давлат миллат миқёсидаги ҳуқуқий тартибдир. юридик феномен сифатидаги давлат билан ҳуқуқ ўртасидаги муносабат ҳудди ҳуқуқ билан индивидуум ўртасидаги муносабат тарзида қаралмоғи керак. кельзеннинг фикрича, давлат ҳуқуқни ўрнатиши ёки санкциялашдан қатъи-назар, ҳудди индивиддек бўлиши, яъни ўз хатти ҳаракатида ҳуқуқ билан боғлиқ бўлиши керак. 2. давлат тушунчаси социологик маънода ҳам ишлатилиши мумкин. бу тарзда қараганда давлат қандайдир «социологик бирлик», ҳуқуқий тартиб ва ҳуқуқий реалликдан мустақил мавжуд бўлган «социал реаллик» сифатида ҳам қаралиши мумкин. социологик нуқтаи-назардан қаралган давлат учун хос бўлган жиҳат - унинг жамиятни бошқариш юзасидан ваколатларнинг бир қанча органларга берилганлиги, …

сифатида мураккаблиги, уни турфа талқини, унинг тушунчасининг турличалигини белгилайди. шу боис турли даврларда давлатни турлича тушуниш мавжуд. давлатни таърифлашда совет даври юридик фикри синфийлик нуқтаи-назари билан характерланади. у «синфий жамиятнинг сиёсий ташкилоти» сифатида талқин этилган. 1980 йилнинг ўрталаридан бошлаб, давлатни таърифлашда умумижтимоий жиҳатни кўрсатиш томон силжиш бошланди ва синфийликка берилган урғу аста-секин умумижтимоий жиҳат томонга сурила борди. кейинги пайтларда давлатга қуйидаги таърифга яқин таъриф бериш анча кенг тарғалган: «давлат бу жамиятнинг ягона сиёсий ташкилоти бўлиб, у бутун ҳокимиятни мамлакатнинг барча ҳудудига ва аҳолисига тарқатади ва шу мақсадда махсус бошқарув аппаратига эга, ҳамма учун мажбурий амрлар чиқаради ва суверенитетга эга». таъкидлаш лозимки, давлатга таъриф беришда ё синфий, ёки умуижтимоий жиҳатига кескин урғу бериш мақсадга мувофиқ келмайди. зеро реал ҳаётда соф синфий, ёки соф умуминсоний давлат институтлари йўқ, демак мос келадиган давлат таърифи ҳам йўқ. давлатни маъмурий ҳуқуқ нуқтаи-назарида қараш ҳам мавжуд, унга кўра давлат - «маъмурий давлат» сифатида қаралади. баъзи муаллифларнинг …

миятдан ва бошқа сиёсий ташкилотлардан фарқини тушуниб олишимиз керак бўлади. давлатнинг ибтидоий тузумдаги ижтимоий ҳокимиятдан фарқ қилувчи белгилари: 1.оммавий ҳокимият белгиси. аслида ҳар қандай ҳокимият ҳам оммавий, яъни ижтимоийдир, бироқ, бу жойда ушбу атамага махсус маъно берилмоқда, зеро давлат, субъект, яъни ҳокимият соҳиби сифатида ўз объектидан, яъни жамиятдан ажратилган. бу ҳолат ўзининг ифодасини алоҳида давлат аппарати мавжудлигида топади. ибтидоий жамият органлари эса ўзини-ўзи бошқариш принципи асосида қурилган ва жамиятнинг ичида бўлган, яъни объект ва субъект ўзаро мос келган. шундай қилиб, давлатнинг энг муҳим белгиси шуки, у оммавий ҳокимиятнинг аппарати ҳисобланади. шу белгига боғлиқ ҳолда, давлат оммавий-сиёсий ҳокимиятнинг ташкилотчиси сифатида тавсифланади. 2 ҳудудий принцип. уруғ жамоасида одамлар қон-қариндошлик асосида бирлашган ва бошқарилган; давлат ҳокимияти эса ҳудудий принципга қараб белгиланади. 3.давлат хазинасининг мавжудлиги, солиқларнинг жорий этилиши - давлатнинг муҳим белгиларидан ҳисобланади. солиқ-давлат хазинасининг тўлдириш усулидир. давлат бошқа сиёсий ташкилотлардан, энг асосан, суверенлиги билан фарқланади. суверенитет қуйидагиларни англатади: а) давлатнинг ташқарида мустақиллиги; б) …

иши мумкин (в.н.протасов). давлатнинг моҳияти тўғрисида ҳам турли фикрлар айтилган, бунда кимдир давлатнинг синфий моҳиятига, бошқалари эса умумижтимоий моҳиятига урғу беришган. шуни аниқ айтиш мумкинки, давлат жамият тараққиётининг маълум босқичида -жамият ҳаётини ташкил этишнинг зарур воситаси сифатида, жамият мавжудлигининг ажралмас шарти сифатида вужудга келган. ҳозирги замон нуқтаи-назаридан давлат «инсон манфаатлари йўлида жамият ҳаётини ташкил этувчи ҳокимий тизим» сифатида намоён бўлиши керак. давлат ҳар қандай тизим сифатида ҳокимий-ташкилий жиҳатдан ва ҳуқуқ жиҳатидан ҳам яхлит бўлмоғи лозим; давлатни тушунишда турли ёндашувлар мавжудлигини таъкидлаган эдик. шу ўринда давлат феномени ўзи нима? - деган саволга жавоб беришимиз лозим. умуман давлат ҳодисасига турлича «яқинлашиш» мумкин. агар, биз давлат ҳодисасига «ташқаридан» халқаро ҳуқуқ нуқтаи-назаридан яқинлашсак, давлат бизга муайян ҳудудда яшайдиган, оммавий-сиёсий ҳокимият остида бирлашган аҳоли тарзида намоён бўлади. бунда биз давлатнинг аҳолиси, ҳудуди ва давлат ҳокимияти ташкилоти каби йирик элементларини кўрамиз. иккинчи «яқинлашувимизни» биз «ичкаридан» олиб борамиз ва бунда давлат бизга «оммавий - ҳокимий уюшма» сифатида …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "давлатнинг моҳияти ва уни тушуниш муаммолари"

1693991054.doc давлатнинг моҳияти ва уни тушуниш муаммолари режа: 1. давлат феномени ва уни тушуниш муаммолари 2. оммавий-сиёсий ҳокимият 3. давлатнинг социологик концепцияси 4. давлатнинг легистик концепцияси 5. давлатнинг либертар концепцияси 6. давлатнинг субстанциявий, ҳудудий ва институциявий элементлари. давлат феномени кишилик жамияти тарихида давлат пайдо бўлиши билан унинг ҳақида мунозаралар ҳам бошланиб, олиму-алломалар «давлатнинг ўзи нима?», «унинг моҳияти нимада?» каби саволларга жавоб беришга ҳанузгача уриниб келишмоқда. бироқ, мутлоқ мураккаб (бўлган) ижтимоий-сиёсий ҳодиса бўлган давлатга таъриф бериш, унинг моҳиятини чуқур англаш осон кечмаган. дарҳақиқат, давлатга таъриф бериш мураккаб вазифа бўлиб, бир неча юз йилликлар давомида инсонлар давлат нима, у нима учун керак, н...

Формат DOC, 189,5 КБ. Чтобы скачать "давлатнинг моҳияти ва уни тушуниш муаммолари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: давлатнинг моҳияти ва уни тушун… DOC Бесплатная загрузка Telegram