дунайнинг қуйи оқими манзараси

DOC 168.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404127688_51017.doc дунайнинг қуйи оқими манзараси унинг узунлиги-812 км, ҳавзаси майдбни- 98000 км2. ронанинг бош ирмоқлари альп тоғларида рейннинг бош ирмоқлари яқинида жойлашган; бироқ у кейинчалик қарамақарши томонга оқиб, женева кўлига бориб қуйилади. дарё кўлдан оқиб чиққач, юра тоғларидан ўтиб, сўнгра альп тоғ этаклари полосасига кириб боради. рона лион шаҳри яқинида тик жанубга бурилади ва унга энг йирик ирмоғи-сона, сўнгра эса альп тоғларидан (изер, дюранс) ҳамда марказий массивдан оқиб тушувчи ирмоқлари қуйилади. рона дарёси ўрта денгизга қуйилишда дельта ҳосил қилади. ронанинг режими кўп жиҳатдан унинг альп тоғларидан бошланувчи ирмоқлари таъсирида қарор топади. у юқори оқимда рейн каби альп типидаги дарёдир. альп типидаги дарёларга хос ёзги сув кўпайиши альп тоғларидан бошланувчи ирмоқлари туфайли кучаяди ва у дарёнинг қуяр жойигача сезилади. асосий дарёнинг режимига сона жуда катта таъсир кўрсатади; у йил бўйи, айниқса қишки мўл-кўл ёғинлар даврида, тўлиб оқади. ёзги ва қишки максимумнинг бир-бирига қўшилиб кетиши, шунингдек, марказий массивдаги ёмғирлар туфайли кузги сув …

текислигида ёғинлар кам ёғади ва шу сабабли дарёлар ҳам бу ердан жуда кам сув олади. дажла ва фр.от кўп миқдорда оқизиқлар келтириб қуйи қисмида ётқизади. ҳатто тарихий давр бошида ҳам дарёлар форс қўлтиғига ҳозиргидан шимолроқда алоҳида-алоҳида келиб қуйилган. форс қўлтиғининг соҳил бўйи пасттекислиги-унинг шимолий қисмини дарё оқизиқлари тўлдириб қўйиши натижасидир. бош дарёдан қадимий суғорув каналлари чиқарилган бўлиб, улар энди қисман қаровсиз ташлаб қўйилган. ҳозирги вақтда месопотамия пасттекислигида янги суғорув иншоотлари бунёд этилмоқда. шоттул-араб дарёсининг қуйилиш жойи сув қалқиб кўтарилган вақтда денгиз кемалари кириб кела олади, дарёнинг бошқа қисмларида бу системадаги барча дарёлар фақат маҳаллий кема қатновида фойдаланилади. янцзи-осиё дарёлари орасида энг каттаси ва дунёдаги энг азим дарелардан биридир. унинг узунлиги-5530 км, ҳавзаси майдони-1726 минг юм2, ўртача сув сарфи 22000 м3/сек. янцзи тибет тоғлигининг марказий қисмида музликлардан бошланувчи кўпдан-кўп дарёларнинг ўзаро қўшилишидан ҳосил бўлади. у юқори оқимида цзинь-шацзян деб аталади. янцзи тоғдан оқиб чиқиб, қизил ҳавза деб аталувчи жуда катта тектоник …

илан характерланади. сув сарфининг катталиги муссон ёмғирларидан ташқари, дарёнинг бош қисмида қор ва музликларнинг эришига ҳам боғлиқдир; дарёнинг қуйи қисмида эса юқорида тилга олниган кўпдан-кўп кўллар дарё сув сарфини тартибга солиб туради. двнгиз қалқиб кўтарилиши ҳам дарё қуйи қисми оқимининг (тахминан уху шаҳрига-ча) сув сатҳига анчагина таъсир кўрсатади. сув қалқиши тўлқинлари таъсирида дарё сув сатҳи суткасига 4,5 м гача кўтарилади; ваҳоланки дарё сув сатҳининг йиллик тебраниши 6 м гача боради. янцзи-хитойнинг энг катта транспорт магистралидир. унда кема қатнови ибинъ шаҳридан юқорида, қизил ҳавза доирасида бошланади. дарёнинг қуйи қисми бўйлаб то ухань шаҳригача океан кемалари кўтарила олади. 1957 йилда ухань шаҳри ёнида темир йўл ва автомобиль ҳаракати учун биринчи кўприк қурилган. янцзи ва унинг ирмоқлари суви далаларни суғоришда кенг фойдаланилади. осиёнинг узунлигига кўра иккинчи катта дарёси хуанхэдир. унинг узунлиги 4845 км, ҳавзаси майдони 745 минг км2, йиллик ўртача сув сарфи 1500 м3/сек га тенг. хуанхэ дарёси узунлигига кўра ғарбий европадаги дунай …

текислик деярли бутунлай дарё жуда катта территориядан бурилиб-бурилиб оқиб ҳосил қилган оқизиқлардан таркиб топган. шуни айтиш кифоя-ки, эрамиздан 600 йил олдин хуанхэ ўзанининг энг шимолидаги ўрни тяньцзиндан шимолда, энг жанубий ўрни эса сюйчжоу кенглигида бўлган. гарихий давр мобайнида дарёнинг қуйи оқими ва қуяр жойи ўрни камида олти марта анча ўзгарган ҳамда бу ўзгариш ҳар доим катта офатларга сабаб бўлиб, миллионлаб кишиларни ҳалок қилган. хуанхэнинг доимий тентираши ва унинг ҳавзасида тез-тез сув тошқинлари бўлиб туришига сабаб шуки, дарё ўз оқизиқларида атрофдаги жойлардан юқорида оқади; бинобарин, сув сатҳи салгина кўтарилса, дарё текисликка кенг тошади. тошқинлар ёзда кучли муссон ёмғирларидан кейин бўлади. август ва сентябрда тошқинларга тайфун сабаб бўлади. баҳорда ва ёзнинг бошида тошқинларга дарёнинг юқори оқимида тоғдаги қорларнинг эриши сабаб бўлиши мумкин. дарёнинг бутун ҳавзасида ўрмонларнинг бутунлай кесиб юборилиши, шунингдек, дарёнинг юқори оқими қуйи оқимига қараганда муздан эрта очилиши натижасида кучли муз тиқилишларининг бўлиши сув тошиш хавфини кучайтиради. ҳозирги вақтда хуанхэда сув …

б қуйилади. бинобарин, сап кўли табиий сув омбори ва меконг қуйи қисми оқимининг регуляторидир. меконг жанубий хитой денгизига қуйилишда жуда катта дельта ҳосил қилади. меконг типик муссон режимли дарё бўлиб, сув сатҳи кескин ўзгариб туради, аниқ ривожланган ёзги максимумга ва апрелдаги мнни-мумга эга. дарёда сув тўлиб оққанда улар қуяр жойидан 1600 км гача, сув камайганда эса айрим қисмларидагина кема қатнай олади. меконг суви дарё тўлиб оққанда далаларни суғоришда фойдаланилади. ганг-аҳамиятига кўра ҳиндистоннинг биринчи дарёси ва осиёнинг энг серсув дарёларидан биридир. ганг ҳавзаси области қудра.тли дарё системасининг шаклланиши учун ниҳоятда қулайдир. дарё ҳимолайнинг ёмғир ва қор сувларига бой баландтоғли районларидан бошланади, сўнгра эса яна серёғин жуда кенг аллювиал пасттекисликка оқкб чиқади. гангнинг узунлиги 2700 км, ҳавзасининг майдони-1125 минг км2. дарёнинг-ўртача сув сарфи 7700 м3/сек, яъни хуанхэ сув сарфидан 5 баравардан ортиқ. ганг 4500 м баландликда икки ирмоқ (бхагиратхи ва алакнанда)дан бошланади ва тор ҳимолай тоғларининг шимолий тизмаларини дара ҳосил қилиб кесиб …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "дунайнинг қуйи оқими манзараси"

1404127688_51017.doc дунайнинг қуйи оқими манзараси унинг узунлиги-812 км, ҳавзаси майдбни- 98000 км2. ронанинг бош ирмоқлари альп тоғларида рейннинг бош ирмоқлари яқинида жойлашган; бироқ у кейинчалик қарамақарши томонга оқиб, женева кўлига бориб қуйилади. дарё кўлдан оқиб чиққач, юра тоғларидан ўтиб, сўнгра альп тоғ этаклари полосасига кириб боради. рона лион шаҳри яқинида тик жанубга бурилади ва унга энг йирик ирмоғи-сона, сўнгра эса альп тоғларидан (изер, дюранс) ҳамда марказий массивдан оқиб тушувчи ирмоқлари қуйилади. рона дарёси ўрта денгизга қуйилишда дельта ҳосил қилади. ронанинг режими кўп жиҳатдан унинг альп тоғларидан бошланувчи ирмоқлари таъсирида қарор топади. у юқори оқимда рейн каби альп типидаги дарёдир. альп типидаги дарёларга хос ёзги сув кўпайиши альп тоғларидан бошлану...

DOC format, 168.0 KB. To download "дунайнинг қуйи оқими манзараси", click the Telegram button on the left.

Tags: дунайнинг қуйи оқими манзараси DOC Free download Telegram