ионлаштирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари

PPTX 15 pages 1.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

мавзу: ионлантирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари. мавзу: ионлантирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари. доц. раджабова г.г. режа : ионлаштирувчи нурланишнинг молекуляр таъсир механизми. радиациянинг молекулага бевосита ва воситали таъсири. днк – ионлаштирувчи нурланишнинг асосий «нишон»ларидан бири сифатида 3. сув радиолизи 4. оқсил макромолекулаларининг радиацион зарарланиши 5. липидларнинг радиацион зарарланиши ионлаштирувчи нурланишнинг молекуляр таъсир механизми - ионлаштирувчи нурланиш биологик организм тўқима ҳужайралари структурасини ташкил қилувчи моддага бевосита ва билвосита таъсир механизми асосида таъсир кўрсатади. - ионлаштирувчи нурланиш таъсирида сув радиолизи бевосита таъсир кўрсатишга мисол бўлади. - сув радиолизи натижасида хосил бўлган эркин радикалларнинг биологик макромолекулаларга таъсири эса – ионлаштирувчи нурланишнинг билвосита таъсир механизмини ифодалайди. сув радиолизи ионлаштирувчи нурланиш таъсирида сув молекуласининг эркин радикалларга парчаланиш ҳодисаси – сув радиолизи деб номланади. кимёвий таркибига кўра, сут эмизувчилар, жумладан одам организми тўқима ҳужайраларининг ~75% қисми сувдан ташкил топган. 6 гр нурланиш таъсирида ҳар 1 см3 биологик тўқима таркибида 1015 дона сув молекуласи ионизация таъсирига учрайди. …

2 / 15

занжири ёки ҳар иккала занжири таркибида узилиш юзага келиши мумкин, натижада ирсий ахборотларнинг трансляцияланиши, шунингдек репликация жараёни жиддий издан чиқади. радиацион нурланиш таъсирида днк макромолекуласи структурасида дезоксирибоза қолдиғи ва азот асослари ўртасида боғ узилиши юзага келиши натижасида қуйидаги кимёвий реакциялар юзага келиши мумкинлиги ҳам қайд қилинади: - гуанин 8–оксигуанин шаклигача оксидланади; - он радикали тиминга таъсир кўрсатади ва тимингликол хосил қилади; - азот асосларида дезаминация реакцияси юз беради; - азот асослари метилланиш реакциясига учрайди; - азот асослари оксидланади. шунингдек, радиацион нурланиш таъсирида днк макромолекулаларининг қарама–қарши учлари ўртасида ёки днк молекулада юзага келган узилиш соҳалари билан боғ хосил бўлиши эҳтимоллиги даражаси ортади, ўз навбатида бу жараён хромосома структурасида ўзгаришлар юзага келишига (абберация) олиб келади. - радиацион нурланиш таъсирида днк макромолекулалари ва оқсил молекулалари ўртасида конформацион боғланиш юзага келиши ҳам мумкин. днк таркибида азот асосларнинг нотўғри репарацияси натижасида жуфтлашмаган асослар хосил бўлиши ҳодисаси (mismatch) юзага келади. - хосил бўлувчи тимин димерлари таъсирида …

3 / 15

и ва оқибатда ҳалқасимон хромосома, ацентрик фрагментлар шаклланиши қайд қилинади. шунингдек, радиацион нурланиш таъсирида ҳужайраларда днк макромолекуласи структураси ва функцияси издан чиқиши натижасида, ҳужайранинг меъёрий ҳолатда мавжудлиги ҳавф остида қолиши асосида, ўз–ўзини йўқ қилиш дастури ҳисобланган – апоптоз ва некроз ишга тушади. радиацион нурланишнинг оқсил макромолекулаларига таъсири радиацион нурланиш таъсирида оқсил макромолекуласи структурасида триптофан ва цистеин аминокислота қолдиқлари триптофан ва цистеин радикаллари хосил бўлиши қайд қилинган. ўз навбатида, хосил бўлган радикаллар таъсирида оқсил макромолекуласи структурасида боғлар узилади ва конформацион ўзгаришлар оқибатида физиологик жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга бўлган ферментлар фаол марказлари функцияси издан чиқади. шунингдек, радиацион нурланиш таъсирида оқсил макромолекулалари ўртасида ковалент боғланишлар юзага келиши қайд қилинади. тадқиқотларда ионлаштирувчи нурланишнинг бевосита ва билвосита таъсири натижасида оқсил макромолекуласида пептид боғлар узилиши тасдиқланган, оқсил макромолекуласи ён занжирларида жойлашган пролин аминокислота қолдиғи оксидланиши юзага келиши қайд қилинади. шунингдек, радиацион нурланиш таъсирида ён занжирларда жойлашган глутамил ва аспартил қолдиқлари оксидланади: липидларнинг радиацион зарарланиши радиацион нурланиш …

4 / 15

авжуд шароитда липидларнинг пероксидли оксидланиш реакцияси давом этади: эркин радикаллар таъсирида липид молекуласи структурасида хосил бўлувчи гидрофил тавсифга эга пероксид гуруҳлари молекуланинг конформацион ўзгаришига олиб келади ва ўз навбатида, биологик мембранада фосфолипид қўш қаватининг гидрофоб хоссаси издан чиқади. шунингдек, радиацион нурланишнинг липидларга таъсири натижасида хосил бўлувчи радикаллар биомембранада na+,k+–атфаза каби фермент тизимлари функцияси бузилиши қайд қилинади. эътиборингиз учун раҳмат!!! image1.emf image2.png image3.emf image4.wmf image5.wmf image6.wmf image7.wmf oleobject1.bin oleobject2.bin oleobject3.bin oleobject4.bin image8.emf image9.emf image10.wmf image11.wmf oleobject5.bin oleobject6.bin image12.emf image13.png меъёрийҳолатдагихромосомалар радиационнурланиш дицентрикхромосомалар ҳалқасимоншаклдагихромосома бевоситатаъсир ионлаштирувчи радиационнурланиш билвоситатаъсир днк, рнк, липид, оқсилмолекулалари h 2 o cуврадиолизи h 2 o*, н 2 о + , е – , он*, н 3 о + , н* репарация, қайтатикланишҳужайранингнобудбўлиши (апоптоз, некроз) мутациямеъёрийҳолатдаги ҳужайралар физиктаъсирбосқичи (>10 –12 сек.) дастлабкикимёвий таъсирбосқичи (10 –15 –10 12 сек.) кимёвийтаъсирбосқичи (10 –12 –10 6 сек.) биологиктаъсирбосқичи (минут–йиллар) - + + ® + e o h o h радиация 2 2 …

5 / 15

ионлаштирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ионлаштирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари"

мавзу: ионлантирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари. мавзу: ионлантирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари. доц. раджабова г.г. режа : ионлаштирувчи нурланишнинг молекуляр таъсир механизми. радиациянинг молекулага бевосита ва воситали таъсири. днк – ионлаштирувчи нурланишнинг асосий «нишон»ларидан бири сифатида 3. сув радиолизи 4. оқсил макромолекулаларининг радиацион зарарланиши 5. липидларнинг радиацион зарарланиши ионлаштирувчи нурланишнинг молекуляр таъсир механизми - ионлаштирувчи нурланиш биологик организм тўқима ҳужайралари структурасини ташкил қилувчи моддага бевосита ва билвосита таъсир механизми асосида таъсир кўрсатади. - ионлаштирувчи нурланиш таъсирида сув радиолизи бевосита таъсир кўрсатишга мисол бўлади. - сув радиолизи натижасида хосил бўлган эркин радикалларнинг ...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "ионлаштирувчи нурларнинг молекулага таъсир турлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ионлаштирувчи нурларнинг молеку… PPTX 15 pages Free download Telegram