ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири

PPTX 81 sahifa 12,9 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 81
ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири мавзу: ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири доц. раджабова г.г. режа: организм, орган ва тўқималарнинг радио-сезгирлиги. индивидуал радиосезгирлик. критик органлар. радиацион аломатлар: илик-мия, ошқозон-ичак, церебрал. организм, турли орган ва тўқималар радиосезгирлиги. тирик организмларнинг ионлантирувчи нурга сезгирлиги турлича. масалан, сут эмизувчилар 1-10 гр дозада ҳалок бўлса, бошқа умуртқали ҳайвонлар бир неча ўн, ҳатто юз грей доза билан нурлантирилганда ҳалок бўлади. организмларнинг нур сезгирлиги бир филогенетик гуруҳ ичида ҳамда хар хил таксонлараро анча фарқланади. умуман, организмлар нур сезгирлигини баҳолаш учун яшовчанлик кўрсаткичи ишлатилиб, у нурлантирилган популяциядан 50 ёки 100% ҳалокатига сабаб бўлувчи, дозалар ld50 ёки ld100 орқали ифодаланади. сутэмизувчилар нур сезгирлиги аниқланганда, уларнинг нурлантирилгандан кейин ўтган 30 кун давомидаги яшовчанлиги ld50/30 олинади. бу муддатнинг танланиши шунга асосланганки, сутэмизувчиларда нур хасталигининг ўткир даври асосан 30 кундан сўнг тамом бўлади. 1.-бир ҳужайралилар; 2.-умуртқасизлар; 3.- умуртқалилар; 4.- сут эмизувчилар; 5.- инсон. турли филогенетик гуруҳларга мансуб организмларнинг радиосезгирлик даражаси(ld100): баъзи …
2 / 81
ларга боглик булиш мумкин: ешга боглик. 2. жинсга боглик. 3. одамларда нурга таъсирчанлик нерв системасининг типига боглик булиши мумкин. 4. конда ва организмда кислороднинг парциал босимига боглик. 5. эндокрин безларининг фаолиятига боглик: 6. организмни кучсизлантирувчи огир сурункали касалликлар мавжудлига боглик. маъруза 10 радиацион синдромлар 1. суяк илиги (қон хосил бўлиши тизими) радиацион синдроми; 2. ошқозон–ичак тизими радиацион синдроми; 3. церебрал (бош мия) радиацион синдром. суяк илиги (қон хосил бўлиши тизими) радиацион синдроми 10 гр атрофидаги радиацион нурланиш таъсири шароитида организмда суяк илиги (қон хосил бўлиши тизими) радиацион синдроми юзага келади. бунда периферик қон тизимида қоннинг шаклли элементлари ишлаб чиқарилиши сусайиши, 4–20 сутка давомида суяк илиги ҳужайраларининг ҳалокатли тарзда, морфо–функционал жиҳатдан кескин издан чиқиши қайд қилинади. дастлабки босқичларда гранулоцитопения, кейин эса – тромбоцитопения жараёни авж олади, радиацион синдромнинг сўнгги босқичида геморрагия кучаяди ва турли хил инфекциялар таъсирида организмнинг нобуд бўлиш эҳтимоллиги даражаси ортади. ошқозон–ичак тизими радиацион синдроми ошқозон–ичак тизими радиацион синдроми …
3 / 81
лари батафсил ҳолатда қайд қилинмаган. одам организмига радиацион нурланишнинг таъсири: ютилганрадиация дозаси (рад) таъсир даражаси ўлимга олиб келувчи доза: 10 000 рад (100 гр) марказий асаб тизими функцияси бузилиши оқибатида ўлим ҳолати юз беради 1000–5000 рад (10–50 гр) ички органларда (ошқозон–ичак тизимида) қон кетиши оқибатида, 1–2 ҳафтадан кейин ўлим ҳолати юз беради 300–500 рад (3–5 гр) суяк илиги функцияси бузилиши оқибатида, нурланиш олган 50% кишида 1–2 ойдан кейин ўлим ҳолати қайд қилинади 150–200 рад (1,5–2 гр) бирламчи нурланиш касаллиги белгилари юзага келади 100 рад (1 гр) бепуштликка олиб келади 25 рад (0,25 гр) фавқулотда даражада ҳавфли доза 10 рад (0,1 гр) ген даражасидаги мутациялар йилига 2 рад (0,02 гр) «а» тоифасига киритилувчи, яъни бевосита радиацион нурланиш объектларида ишловчи ишчи–ходимлар учун чегаравий рухсат этилган доза йилига 0,2 рад (0,002 гр) (200 миллирад) «б» тоифасига киритилувчи, яъни ишлаб чиқариш объектларида радиацион нурланиш таъсири эҳтимоллиги мавжуд шароитда ишловчи ишчи–ходимлар учун чегаравий рухсат этилган …
4 / 81
нлари; 9) мускул ва бириктирувчи тўқима; 10) суяк ва тоғай тўқималари; 11) нерв тўқимаси. критик органлар радиацион нурланиш таъсирида одам организмида – ўткир ва сурункали нурланиш касаллиги, катаракта, лейкоз, анемия, лимфома, миелома, қалқонсимон без саратони, нафас олиш тизими органлари ўсма касалликлари, ошқозон–ичак саратони, сийдик пуфаги саратони, кўкрак бези саратони, тухумдон ва уруғдон саратони, тери саратони, суяк саратони, мия ўсмаси ва бошқа онкологик касалликлар келиб чиқиши қайд қилинган. при облучении у человека в дальнейшем может развиться рак почти любого из органов: щитовидной железы, молочной железы, толстой кишки, почки, мочевого пузыря, кожи, трахеи, бронхов, легкого, пищевода, желудка, яичников и остальных органов. стомотологик рентген аппаратидан бир марта фойдаланиш давомида 3 мзв радиацион нурланиш олиш қайд қилинади. рентген томография усули ёрдамида одам организмида тўлиқ текшириш давомида ~15–20 мзв радиация олиш қайд қилинади маъруза 11 мавзу: ионлантирувчи нурларнинг яхлит организмга таъсири. режа: радиопротекторлар: фармакологик синтезлан-ган ва табиий радиопротекторлар одам нур хасталиги: ўткир ва стрункали. радиацион …
5 / 81
мантиқий жиҳатдан изоҳлаш қийин бўлган жараён, ҳодиса ва ҳолатлар ҳисобланади. радиобиофизикада асосий парадокс н.тимофеев–ресовский томонидан ишлаб чиқилган бўлиб – ионлаштирувчи нурланиш жуда кичик қийматдаги ютилиш энергияси қайд қилиниши шароитида катта қийматдаги биологик таъсир эффектини юзага келтириши билан ифодаланади. радиопротекторлар радиопротектор (лотин тилида radius – нур ва protector – ҳимоя қилмоқ деган маънони англатади) – биологик организмнинг ионлаштирувчи нурланиш таъсирига чидамлилигини оширувчи кимёвий модда ҳисобланади. бу йўналишдаги дастлабки мувафаққиятли синов тажрибалари 1949–йилда амалга оширилган. радиопротекторлар ҳужайрада амалга ошувчи физик–кимёвий жараёнлар, моддалар алмашинуви фаоллигига таъсир кўрсатиш орқали радиацион нурланишнинг салбий таъсирини сусайтиради. радиопротекторларнинг таснифланиши ионлаштирувчи нурланиш таъсири давомида ёки ушбу таъсирдан кейин, одам организмида радиацион зарарланишга қарши таъсир кўрсатувчи ҳар қандай модда – радиопротектор (radioprotective agent) сифатида қайд қилиниши мумкин. умумий ҳолатда, радиопротекторлар 3 та гуруҳга таснифланади: профилактик моддалар (prophylactic agents); митигаторлар (mitigators); терапевтик (даволовчи) моддалар. радиопротекторлар радиопротекторлар сифатида амалиётда таркибида олтингугурт атоми мавжуд бўлган препаратлар (цистамин), серотонин хосилалари (мексамин), глицерат эфири …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 81 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири" haqida

ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири мавзу: ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири доц. раджабова г.г. режа: организм, орган ва тўқималарнинг радио-сезгирлиги. индивидуал радиосезгирлик. критик органлар. радиацион аломатлар: илик-мия, ошқозон-ичак, церебрал. организм, турли орган ва тўқималар радиосезгирлиги. тирик организмларнинг ионлантирувчи нурга сезгирлиги турлича. масалан, сут эмизувчилар 1-10 гр дозада ҳалок бўлса, бошқа умуртқали ҳайвонлар бир неча ўн, ҳатто юз грей доза билан нурлантирилганда ҳалок бўлади. организмларнинг нур сезгирлиги бир филогенетик гуруҳ ичида ҳамда хар хил таксонлараро анча фарқланади. умуман, организмлар нур сезгирлигини баҳолаш учун яшовчанлик кўрсаткичи ишлатилиб, у нурлантирилган популяциядан 50 ёки 100% ҳалокатига сабаб бў...

Bu fayl PPTX formatida 81 sahifadan iborat (12,9 MB). "ионлантирувчи нурларнинг тўқима ва органларга таъсири"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.