radiatsiyadan keyin organzimda kechadigan tiklanish jarayonlari

PPTX 21 стр. 6,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 21
мавзу: радиацион зарарланишдан кейин организмда кечадиган тикланиш жараёнлари. мавзу: радиацион зарарланишдан кейин организмда кечадиган тикланиш жараёнлари. доц. раджабова г.ғ. режа: нурланиш таъсиридан сунг организмнинг тикланиши. радиопротекторлар, уларнинг таъсири ҳақидаги қарашлар. радиацион зарарланишдан сўнг амалга ошадиган тикланиш (тикланиш даври ёки "биологик тикланиш"), нур хасталиги давридаги тикланишдан фарқланиб, биологик ташкиллан-ганликнинг турли даражаларида ҳар хил жадаллик билан кечади. статистик анализ методидан фойдаланиб, организмнинг ярим тикланиш даврини ҳам ҳисоблаб топса бўлади. ярим тикланиш даври, бу шундай бир вақтки, унинг давомида зарарланган организм 50% га соғаяди. масалан, бу давр сичқонларда 2-8 сутка, каламушларда 6-9, итларда 14-18, одамларда эса 25-45 суткани ташкил этади. бу катталик ҳар бир тур учун ўзгармас катталик ҳисобланади. ҳозирги вақтда дунёнинг кўпгина ҳудудларида ядро объектларида юз берган техноген ҳалокатлар оқибатида радиоэкологик вазият кескин издан чиқишини кузатамиз. бу ҳолат самарали таъсирга эга радиопротектор препаратларни яратиш масаласининг долзарблигини белгилаб беради. радиацион нурланишнинг салбий таъсиридан ҳимояланиш ва нурланиш касаллигига қарши ишлатилувчи моддалар умумий ном билан …
2 / 21
иопротекторлар 3 та гуруҳга таснифланади: профилактик моддалар (prophylactic agents); митигаторлар (mitigators); терапевтик (даволовчи) моддалар. профилактик радиопротекторлар – радиацион нурланиш таъсир қилиши олдидан қўлланилганда, ионлаштирувчи нурланишнинг организмга салбий таъсирини сусайтирувчи моддалар ҳисобланади. митигаторлар – радиацион нурланиш таъсири давомида ёки ундан кейин, нурланишнинг салбий таъсирини сусайтириш мақсадида қўлланилувчи радиопротекцион моддалар ҳисобланади. митигатор моддалар радионуклидларнинг биологик тўқима ҳужайраларига сўрилишини, йиғилишини сусайтиради. масалан, калий йодид қўлланилганда қалқонсимон без ҳужайраларида радиоактив изотопи йиғилиши сусайиши қайд қилинади. калий йодид тузи қалқонсимон безнинг йодга бўлган талабини қондиради ва ўз навбатида, радиацион нурланиш фонида радионуклидларнинг салбий таъсирини сусайтиради терапевтик (даволовчи) моддалар – радиацион нурланиш таъсирида юзага келувчи патологик ҳолатларни (нурланиш синдромлари) бартараф қилиш, биологик тўқималар ҳужайралари функциясини қайта тиклаш мақсадида фойдаланилувчи радиопротектор моддалар ҳисобланади. кимёвий тузилишига кўра, радиопротекторлар қуйидаги турларга таснифланади: таркибида олтингугурт атоми мавжуд бўлган радиопротекторлар (меркаптоэтиламин, аминотиол). индолилалкиламинлар (мексамин, серотонин). арилалкиламинлар (тирамин, норадреналин, дофамин, адреналин). имидазол хосилалари. бошқа радиопротекторлар (ацетилхолин). - в1, в2, в12 витамин, гормонлар …
3 / 21
торлар қуйидаги гуруҳларга тавсифланади: миелопротекторлар – одатда, бир марталик радиацион нурланишда (1–10 гр) қўлланилади; энтеропротекторлар – (тиазол, триазол, тиадиазин, гете-рилалкан, простагландин) 10–20 гр диапазонда радиацион нур-ланишга қарши қўлланилиб, организм тўқима ҳужайраларида кислород истеъмоли қийматини сусайтирувчи таъсир кўрсатади. церебропротекторлар – (глутаматэргик синапс блокаторла-ри) 80 гр радиация нурланиши таъсирига қарши фойдалани-лади. радиопротекторлар ҳимоявий таъсир вақти давомийлигига кўра қуйидаги турларга таснифланади: қисқа вақт давомида таъсир кўрсатувчи радиопротекторлар (адреналин, норадре-налин); узоқ вақт давомийлигида таъсир кўрсатув-чи радиопротекторлар. радиопротекторларнинг таъсир механизми 1942–йилда в.дейл томонидан айрим кимёвий моддалар (радиопротектор) хосил бўлувчи эркин радикалларни боғлаб олиши ҳисобига, радиацион нурланишнинг фермент тизимлари функциясига бузувчи таъсири даражасини сусайтириши аниқланган. 1960–йилларда з.бак ва п.алек-сандр томонидан радиопротек-торларнинг ҳужайрани радиацион нурланиш таъсирига чидамли ҳолатга ўтказиши («биокимёвий шок») ҳақидаги гипотезаси, шунингдек е.ф.романцев томони-дан «радиопротекторларнинг мажмуавий биокимёвий таъсир механизми» (1968), э.я.граевский томонидан «сульфигидрил таъсир» (1969) каби гипотезалар илгари сурилган. юрий борисович кудряшов – 1970–йилларнинг охирида е.н.гончаренко ва ю.б.кудря-шовлар томонидан «радиорезис-тентликнинг эндоген фони» гипотезаси илгари сурилган, …
4 / 21
гартиради; эндоген гуруҳлар концентрациясини оширади; радиацион нурланиш таъсирига чидамлилик даражасини оширади. масалан, серотонин, дофамин, гистамин каби эндогенаминлар концентрацияси ортиши радиацион нурланиш таъсирига чидамлилик даражасини оширади; кислород «эффекти» механизми фаоллигини сусайтиради; айрим радиопротекторлар днк репарацияси жараёнини кучайтиради; ҳужайрада моддалар алмашинуви жараёни фаоллиги сусайиши ҳисобига радиацион нурланиш таъсири сусаяди. ҳозирги вақтда амалиётда – «цистамин гидрохлорид», «индралин б190», «с–нафтизин» радиопротектор препаратларидан амалиётда фойдаланилади. тадқиқотларда статинлар (statins) радиацион нурланиш шароитида днк репарацияси жараёнини фаоллаштирувчи таъсир кўрсатиши аниқланган. амалга оширилган тадқи-қотларда in vitro шарои-тида кофеин радиопротек-тор сифатида таъсир кўр-сатиши ва γ–нурланиш шароитида днк макромо-лекулалари структурасида юзага келувчи бузилишни камайтириши аниқланган. тиббиёт амалиётида радиопротектор препаратлардан ўсма касалликларини радиацион нурланиш ёрдамида даволаш (онкотерапия) жараёнида фойдаланилади. маълумки, одам организми тўқима ҳужайраларининг табиий функционал фаоллиги издан чиқиши ва организм учун хавф туғдирувчи ҳужайраларга айланиши кузатилган ҳолатда, организм геномида бу ҳужайраларнинг «ўз–ўзини нобуд қилиш дастури» ишга туширилиши асосида йўқ қилиниши амалга ошади. бироқ, иммун тизим функцияси сусайиши натижасида функцияси ишдан …
5 / 21
ғилади. масалан, радиотерапия амалиётида фойдаланилувчи, таркиби лимон сиропи, лейцин, валин, изолейцин, тауриндан ташкил топган – «сартар» (россия) радиопротектор препарати одам организмида заҳарли моддаларнинг салбий таъсирини сусайтирувчи, антиоксидант, гепато-протектор, радиопротектор таъсир фаоллигига эгалиги ва иммун тизим функциясини фаоллаштириши қайд қилинади. 1949–йилда х.патт томонидан тажриба ҳайвонларида цистеин радиацион нурланиш таъсирида нобуд бўлишдан ҳимояловчи таъсир кўрсатиши аниқланган. 1951–йилда l–цистеин хосилалари радиопротектор сифатида таъсир кўрсатиши ва биологик организмда кислород истеъмоли қийматини сусайтириши, ўз навбатида, радиациянинг салбий таъсирига қаршилик кўрсатиши аниқланган. шунингдек, l–цистеин хосилалари гистамин, пиродоксин каби препаратлар билан биргаликда терапевтик таъсири кучайиши (синергизм) қайд қилинган. биофлавоноидлар – потенциал самарали таъсирга эга радиопротекторлар сифатида кўпгина кимёвий радиопротектор препаратлар юқори даражада токсик таъсирга эгалиги ва қисқа вақт (~1–2 соат) давомида терапевтик таъсир кўрсатиши, шу сабабли фитопрепаратлар асосида, самарали таъсирга эга бўлган ва салбий таъсир кузатилмайдиган радиопротектор препаратларнинг янги авлодини яратиш муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. амалга оширилган тадқиқотларда ўсимлик моддалари асосида яратилган радиопротектор моддалар қон тизимига ижобий …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "radiatsiyadan keyin organzimda kechadigan tiklanish jarayonlari"

мавзу: радиацион зарарланишдан кейин организмда кечадиган тикланиш жараёнлари. мавзу: радиацион зарарланишдан кейин организмда кечадиган тикланиш жараёнлари. доц. раджабова г.ғ. режа: нурланиш таъсиридан сунг организмнинг тикланиши. радиопротекторлар, уларнинг таъсири ҳақидаги қарашлар. радиацион зарарланишдан сўнг амалга ошадиган тикланиш (тикланиш даври ёки "биологик тикланиш"), нур хасталиги давридаги тикланишдан фарқланиб, биологик ташкиллан-ганликнинг турли даражаларида ҳар хил жадаллик билан кечади. статистик анализ методидан фойдаланиб, организмнинг ярим тикланиш даврини ҳам ҳисоблаб топса бўлади. ярим тикланиш даври, бу шундай бир вақтки, унинг давомида зарарланган организм 50% га соғаяди. масалан, бу давр сичқонларда 2-8 сутка, каламушларда 6-9, итларда 14-18, одамларда эса 25-45 ...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (6,5 МБ). Чтобы скачать "radiatsiyadan keyin organzimda kechadigan tiklanish jarayonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: radiatsiyadan keyin organzimda … PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram