жамият фалсафий таҳлил объекти сифатида

DOC 94,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443691143_61399.doc жамият фалсафий таҳлил объекти сифатида режа: 1-§. ижтимоий билишнинг ўзига хослиги 2-§. жамият: турли талқинлар социум мураккаб, кўптомонли, серқирра объект бўлгани учун уни фақат биргина фаннинг предмети сифатида таърифлаб бўлмайди. унинг турли томонлари турли фанлар ёрдамида ўрганилади. шунинг учун ҳам ижтимоий билиш тўғрисида сўз юритганимизда, унинг жамият тўғрисидаги фанларнинг мажмуи эканлигини ҳисобга оламиз. бу мажмуада ижтимоий қонуниятлар ва институтларни, ижтимоий тузилма ва стратификацияни, турли даражадаги ижтимоий тизимларнинг ижтимоий алоқалари ва ўзаро муносабатларини ўрганувчи социология муҳим ўрин эгаллайди. энг замонавий таъриф қуйидагича ифодаланади: «социология – жамиятнинг вужудга келиш, фаолият кўрсатиш ва ривожланишининг умумий ва ўзига хос ижтимоий хусусиятлари ҳамда қонуниятлари, уларнинг ривожланиши, одамларнинг ҳатти-ҳаракатларида, ўзаро муносабатларида, одамлар жамоаларида ва умуман жамиятда амалга оширилиш йўллари, шакллари ва усуллари тўғрисидаги фандир» . ижтимоий билиш мажмуасидаги муҳим фанлардан яна бири психология бўлиб, у инсоннинг ички дунёсини, руҳиятнинг шаклланиш ва фаолият кўрсатиш қонуниятларини ўрганади. социология ва психология фанларининг тўқнашиш нуқтасида янги илмий фан – …

башунослик, санъат тарихи ва бошқалар киради. бу мажмуада этнология (этнография) алоҳида ўринни эгаллаб, бу фан турли босқичдаги этник гуруҳларнинг пайдо бўлиши, ривожланиши ва аҳамиятини ўрганади. этнологик билиш кўпмиллатли, полиэтник социумларда юз берадиган жараёнларни таҳлил қилишда муҳим роль ўйнайди. ижтимоий билиш юқорида кўрсатилган фанлардан ташқари сиёсатшунослик (сиёсий институтлар ва жараёнлар), этика (жамиятнинг аҳлоқий ривожланиши тўғрисидаги фан), иқтисодий назария, культурология(маданиятшунослик), педогогика, ҳуқуқшунослик, санъатшунослик, диншунослик ва бошқа шу каби фанларни ҳам ўз ичига олади. ижтимоий билиш (жамият тўғрисидаги фан мажмуи)да ижтимоий фалсафа ёки жамият фалсафаси алоҳида ўрин эгаллайди. ижтимоий фалсафа жамиятни бирбутун тизим сифатида, яъни уни ташкил қилувчи элементларнинг оддий механик йиғиндисига боғлаб бўлмайдиган, интеграл тузилма (ҳосила) сифатида тадқиқ этади.. жамият тўғрисидаги фанларнинг ичида ижтимоий фалсафа жамиятни умумий тарзда оламнинг алоҳида бир қисми сифатида ўрганади. шунинг учун ҳам жамият энг юқори даражада умумийлаштирилган тушунчалар – фалсафий категориялар ёрдамида талқин этилади. ижтимоий фалсафа умумфалсафий қонунларни, яъни (табиат, жамият ва тафаккур қонунларини) ижтимоий ҳодисалар ва …

ги аниқ, махсус фанлар (социология, сиёсатшунослик, маданиятшунослик ва б.) ижтимоий ҳаётнинг турли томонлари ва қирраларини таҳлил қилиш билан бирга, ижтимоий фалсафанинг тушунчалари ва предмети мазмунини бойитишга ёрдам беради. шу тариқа, агар ижтимоий фалсафа жамият тўғрисидаги бошқа фанларга назарий-методологик асос бўлса, улар эса, ўз навбатида ижтимоий-фалсафий умумлашмалар учун эмпирик асос бўлади. социология, айниқса, умумназарий социология назарий-методологик асосларига кўра ижтимоий фалсафага кўпроқ яқиндир. уларнинг яқинлиги шу даражада аниқки, файласуфлар ҳам, социологлар ҳам бир-бири билан бундай яқин, ўзаро мустаҳкам боғлиқ бўлган фанларнинг алоҳида-алоҳида, мустақил равишда мавжуд бўлиши мақсадга мувофиқлигига шубҳа билдирадилар. лекин, шуни таъкидлаш керакки, социология (ҳатто назарий бўлса ҳам) ҳар доим ижтимоий фалсафага қараганда умумийлик даражаси камроқ бўлган қонун ва категориялар билан иш кўради. зеро, шу нарса аниқки, ижтимоий борлиқ ва ижтимоий онг муносабатлари, ижтимоий ривожланиш манбалари, ижтимоий билишнинг хусусияти, цивилизациянинг глобал муаммолари каби фалсафанинг асосий фундаментал муаммолари социологик таҳлилдан четда қолади. шунинг учун ҳам социологияни ижтимоий фалсафага қўшиб юбориш мақсадга мувофиқ …

, фалсафа тарихи тарих фанининг муҳим таркибий қисми ҳисобланади. ижтимоий фалсафа билан тарих ўртасидаги тафовут қуйидагилардан иборат. биринчиси, типик, умумий, муҳим томонларни ўрганади. файласуфни социум ривожланишининг энг умумий қонунлари, бу ривожланишнинг манбалари ва ҳаракатлантирувчи кучлари, тарихий жараённинг умумий мазмуни ва асосий босқичлари қизиқтиради. бошқа ижтимоий фанларга (сиёсатшунослик, психология, иқтисодий назария, ҳуқуқшунослик ва б.) келсак, уларнинг предмети билан ижтимоий фалсафа предметининг фарқи аниқ: уларнинг ҳаммаси ҳам фалсафий умумийлик ва универсалликни даъво қилмайди, жамият ҳаётининг фақатгина конкрет, алоҳида жиҳатларини, соҳасини ўрганади. 2-§. жамият: турли талқинлар жамият нимадан иборат деган масала кўп асрлардан бери файласуфларни қийнаб келмоқда. дастлаб жавоб аниқ кўриниб тургандек туюлади: жамият – бу одамларнинг мажмуаси. бироқ бу жавоб, олимларни анчадан буён қониқтирмай қўйган. ахир, уйни оладиган бўлсак, бу шунчаки ғиштларнинг йиғиндиси эмас-ку. бунда нима ҳаммадан муҳимроқ? тарқоқ элементларни бирбутун қилиб бирлаштирувчи боғланишлар ва ўзаро таъсирлар муҳимдир. г.а.сорокиннинг фикрича, «жамият мавжуд бўлиши учун ҳеч бўлмаса икки киши бўлиши ва улар бир-бирлари …

зи сақлаб қолиш учун қонунларга бўйсуна бошладилар. янги давр мутафаккирлари кишиларнинг жамоа бўлиб бирлашишларининг асоси ҳақида сўз юритиб, шундай вариантларни илгари сурдиларки, улар жамоа тасаввурларининг умумийлиги (э.дюркгейм), ижтимоий таъсирлар (вебер), меъёр ва қадриятлар умумийлиги (т.парсонс, р.мертон), ижтимоий институтлар ва ташкилотлар (т.боттомор; с.липсет) ва бошқалардан иборат. қуйида биз жамиятга оид турлича талқинлар: диний, идеалистик, материалистик, талқинларни кўриб чиқамиз ҳар қандай диний таълимот жамият, унинг пайдо бўлиши, ривожланиши, фаолият кўрсатиши тўғрисидаги ўз талқинини беришга ҳаракат қилади. буддавийлик ижтимоий ҳаётнинг ҳар қандай кўринишларидан воз кечишни, узлатга чекиниб, нирванага чўмишга (махсус ҳолатга киришга) даъват қилади. лекин бундай хулоса фақат будда матнлари таҳлил этилганда чиқади. буддизм билан яқиндан танишиш шуни кўрсатадики, буддизм тарафдорлари учун нирванага интилиш «бойлик, юқори мартаба ва ижтимоий келишув истаги билан » муваффақиятли тарзда уйғунлашиб кетади. конфуцийлик тарафдорларининг фикрича, ердаги дунё осмон образи ва унга ўхшатиб яратилган бўлиб, унга ҳеч қандай қўшимча ва ўзгаришлар киритилиши керак эмас. ижтимоий ҳаётнинг асосий принциплари (конфуций …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жамият фалсафий таҳлил объекти сифатида"

1443691143_61399.doc жамият фалсафий таҳлил объекти сифатида режа: 1-§. ижтимоий билишнинг ўзига хослиги 2-§. жамият: турли талқинлар социум мураккаб, кўптомонли, серқирра объект бўлгани учун уни фақат биргина фаннинг предмети сифатида таърифлаб бўлмайди. унинг турли томонлари турли фанлар ёрдамида ўрганилади. шунинг учун ҳам ижтимоий билиш тўғрисида сўз юритганимизда, унинг жамият тўғрисидаги фанларнинг мажмуи эканлигини ҳисобга оламиз. бу мажмуада ижтимоий қонуниятлар ва институтларни, ижтимоий тузилма ва стратификацияни, турли даражадаги ижтимоий тизимларнинг ижтимоий алоқалари ва ўзаро муносабатларини ўрганувчи социология муҳим ўрин эгаллайди. энг замонавий таъриф қуйидагича ифодаланади: «социология – жамиятнинг вужудга келиш, фаолият кўрсатиш ва ривожланишининг умумий ва ўзига хос ижт...

Формат DOC, 94,5 КБ. Чтобы скачать "жамият фалсафий таҳлил объекти сифатида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жамият фалсафий таҳлил объекти … DOC Бесплатная загрузка Telegram