ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари

DOC 63.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403328282_44477.doc ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари режа: 1. ғарбдаги мифологик диний, сиёсий жараёнлар тўғрисидаги дастлабки ғоявий қарашлар. 2. рим империяси ва умумевропа –ягона макон экани тўғрисидаги ғоялар. 3. европада ренессанс даври ғоялари. миллий давлатчилик, колониал ва империал тараққиёт тўғрисидаги ғоялар. 4. ғояшуносликнинг xviii-xix асрлардаги такомил босқичлари, консерватизм ва либерализм ғоялари. қадимги дунёда фалсафий фикр тараққий этган мамлакатлардан бири юнонистон эди. қадимги юнонистонда фалсафа ижтимоий ҳаётнинг инъикоси сифатида табиат тўғрисидаги билимлар билан боғланиб бир бутун дунёқарашни ўзида мужассамлаштирган эди. қадимги юнонистонда милет фалсафий мактабининг асосчилари фалес, анаксимандр, анаксименлардир. милет мактабига мансуб файласуфлар учун содда дунёқараш характерлидир. улар борлиқ асосига муайян бир моддий асосни қўядилар. масалан, фалес сувни, анаксимандр апейронни (чексиз, чегарасиз моддий нарса), анаксимен эса ҳавони. уларнинг фикрича, оламдаги барча нарсалар мана шу моддий унсурларнинг турлича ҳолатидир. гераклит фикрича, олам доимий ҳаракат жараёнидан иборат, бунинг сабаби ўт (олов) деб таъкидланган. унинг фикрича, оқиб турган дарёга икки …

иёсий қарашлари эса “давлат” ва “қонунлар” номли асарларида баён этилган. афлотун таълимотича, оламда “ғоялар дунёси” бирламчи бўлиб, моддий дунё эса унинг маҳсули, соясидир. “ғоялар дунёси” замон ва маконга боғлиқ бўлмай, мангу, ҳаракатсиз, ўзгармасдир, у - ҳақиқий дунёдир. афлотун фикрича, “ғоялар дунёсида” энг олий ғоя-яхшилик ва бахт ғояси –худодир. бошқа ғояларнинг ҳаммаси у билан боғлиқ. ҳақиқатда эса афлотун таъкидлаган “умумий ғоялар” моддий дунёдаги нарсалар тўғрисидаги инсон тушунчаларидир. афлотун фалсафий қарашларини биринчи бўлиб танқид қилган унинг ватандоши, мутафаккир арасту ҳисобланади (мил. авв. 384-322), унинг йирик асарлари “метафизика” (ёки “биринчи фалсафа”), “физика”, “жон тўғрисида”, “аналитика”, “категориялар”, “сиёсат”, “риторика” ва бошқалардир. арасту афлотуннинг “ғоялари” назариясини асоссиз деб ҳисоблайди. у афлотун таълимотини танқид қилиш билан бирга, умуман унга қарши чиқа бошлайди. унингча моддий олам абадий, объектив характерга эга бўлиб, у ҳеч қандай афлотун “ғоя”сига муҳтож эмас. табиат эса моддий асосга эга бўлган нарсалар йиғиндисидан иборат, у ҳам доим ҳаракатда ва ўзгаришда. арастунинг ва умуман қадимги …

адолатли иш тутадиган киши “бахтиёр” бўлади. суқротнинг фикрича, диалог жараёнида адолатлилик, мардлик, яхшилик, ҳақиқат, реаллик ва шу тушунчаларни таҳлил этиш ёрдамида вужудга келадиган тушуниш мустаҳкам ва ўзгармасдир. пифагордан платонгача қадар математик фикрлаш тарзи фалсафа учун нечоғли муҳим аҳамият касб этишини кўриш мумкин. юнон математиклари, жумладан пифагор, энг аввало математиканинг процедура ва операцион жиҳатларни ривожлантирадилар ҳамда даъволарни далилаш тушунчасини ишлаб чиқади. акциомалар, ҳисоблаб чиқариш қоидалари ва улар ёрдамида олинган даъво (теорема)лардан ташкил топган тузумни биз аксиоматик – дедуктив тизим деб атаймиз. тарих шундан далолат берадики, марказлашган йирик давлат ва империяларнинг пайдо бўлиш жараёнида ғоя ва мафкураларининг аҳамияти янада ортади. милоддан аввалги iv – i ва милоднинг бошларидаги рим тарихи бунга яққол мисол бўлади. ушбу шаҳар – давлатда унинг фуқаролари худолар томонидан энг олий мақомга эга кишилар сифатида тан олингани тўғрисидаги ғоя устивор эди. бу ўз навбатида барча римликларнинг ўзаро тенглиги ғояси кенг шаклланишига сабаб бўлди. ана шу мафкурага кўра, рим аҳолиси …

и эркинлик ғоясига таянар эди. рим аримияси маданий тараққиёт жиҳатдан устун бўлган афинани тез орада забт этди. аммо ўз ҳудудида афинадагидек эркинлик ғоясини устувор тамойилга айлантира олмади. чунки эркинлик ғояси тоталитаризм учун энг асосий маънавий хавф бўлиб ҳисобланади. ҳаёти эркинликка асосланган афина инсоният маданиятининг тамал тошларидан бири, юксак маънавий қадриятлар устувор бўлган цивилизацияни дунёга келтирган эди. рим эса фан ва маданият бобида афинага тенглаша олмади ва бу соҳаларда ундан устунроқ бўлган бирор кашфиёт ёки янгилик ярата олмади. у бор-йўғи дунёга даҳшат солган тажовузкор ва мустабид империяни ва зўравон армияни ярата олди. француз файласуфи ж.ж руссо ёзади: “сиёсий жиҳатдан тобе бўлган афина ғоявий ва маънавий жиҳатдан римни беихтиёр тиз чўкишга мажбур қилган эди. римликлар бу борада ҳеч қачон афиналикларнинг олдида ўзларини ғолиб деб ҳисоблай олмаган”. яна бир француз адиби андре моруа қуйидаги фикрни билдирган: “европа бу ғоя ва йўлларнинг қайси бири тўғри эканлигини тўла-тўкис ажратиб, ўз йўлини уларнинг бири асосида танлаб …

ган эди. унинг фикрича дунёнинг мавжудлиги худога боғлиқ. у биринчи сабаб ҳисобланади. августин христианлик етакчи дин сифатида тан олинганидан ва рим империяси бўлингандан кейинги даврда, герман қабилалари босқини натижасида ғарбий рим парчаланиши арафасида яшади. бу жаҳон империяси таназзулга юз тутган даврда турли черков ташкилотлари юзага келди. императорлик ҳокимияти заифлашган шароитларда сиёсий маъсулиятни черков ўз зиммасига олди. августин антик даврни христианлик даври билан боғлаган дастлабки буюк теологлардан эди. шунинг учун августинда янги христианча тасаввурлар: “марказдаги инсон”, тарихнинг чизиқли ривожланиши, йўқдан борлиқни яратган, жонлантирган худони кўрамиз. ... ҳамма нарсалар инсон атрофида марказлашган, зотан худо ҳамма нарсани инсон учун яратган ва худо ўзига ўхшаб яратган... xiv-xvi асрларда ғарбий европада уйғониш даври ( ренессанс яъни антик маданиятнинг тикланиши) ҳисобланади. бу даврда, дастлаб италияда, сўнгра европанинг бошқа давлатларида капиталистик ишлаб чиқарувчи кучларнинг ривожи табиат илмини, фалсафани тараққиётга олиб келди. табиат - билимнинг ягона манбаи ва тараққиётнинг асоси бўлиб қолди. ана шундай шароитда ўрта аср схоластикасини …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари"

1403328282_44477.doc ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари режа: 1. ғарбдаги мифологик диний, сиёсий жараёнлар тўғрисидаги дастлабки ғоявий қарашлар. 2. рим империяси ва умумевропа –ягона макон экани тўғрисидаги ғоялар. 3. европада ренессанс даври ғоялари. миллий давлатчилик, колониал ва империал тараққиёт тўғрисидаги ғоялар. 4. ғояшуносликнинг xviii-xix асрлардаги такомил босқичлари, консерватизм ва либерализм ғоялари. қадимги дунёда фалсафий фикр тараққий этган мамлакатлардан бири юнонистон эди. қадимги юнонистонда фалсафа ижтимоий ҳаётнинг инъикоси сифатида табиат тўғрисидаги билимлар билан боғланиб бир бутун дунёқарашни ўзида мужассамлаштирган эди. қадимги юнонистонда милет фалсафий мактабининг асосчилари фалес, анаксима...

DOC format, 63.5 KB. To download "ғоялар фалсафасининг ғарбдаги ривожланиш босқичлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ғоялар фалсафасининг ғарбдаги р… DOC Free download Telegram