qadimgi rim davlatida siyosiy huquqiy ta'limotlar tarixi

DOCX 20 стр. 42,7 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 42,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

қадимги рим давлатида сиёсий-ҳуқуқий таълимотлар режа: 1. қадимги римдаги асосий сиёсий-ҳуқуқий оқимлар. цицероннинг давлат, қонунлар ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари. 2. рим ҳуқуқшуносларининг ҳуқуқшунослик фанларининг ривожланишига қўшган хиссалари. 3. христиан динининг пайдо бўлиши ва унинг дин даражасига кўтарилиши. дин ва давлат ўртасидаги муносабат. 4. августин ва фома аквинскийларнинг диний-сиёсий таълимотлари. уларнинг илоҳий қонунлар ва инсоний қонунлар ҳақидаги ғоялари. 1. қадимги римдаги асосий сиёсий-ҳуқуқий оқимлар. цицероннинг давлат, қонунлар ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари қадимги рим сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлари тарихи минг йилликлар билан ўлчанадиган даврни қамраб олади ҳамда ўзининг ривожланиш босқичида қадимги рим ижтимоий-иқтисодий, сиёсий-ҳуқуқий ҳаётидаги муҳим ўзгаришларни акс эттиради. қадимги рим тарихини уч даврга бўлиб кўриб чиқиш таомилга айланган: подшоҳлик даври (эрамиздан аввалги 754-510 йиллар), республика даври (эрамиздан аввалги 509-28 йиллар), императорлик даври (эрамиздан аввалги 27 йилдан эрамизнинг 476 йилигача). эрамизнинг 395 йилига келиб ягона рим империяси иккига бўлинди: яъни пойтахти рим бўлган ғарбий ва пойтахти константинопол бўлган шарқий рим империяларига ажралиб …

2 / 20

ига қараб беш тоифага бўлинувчи “рим халқи” таркибига киритилди. ислоҳотлар давлат бошқарувида бойлар устунлигини таъминлади. плебейлар халқ йиғинида қатнашиш, жамоат мулки ва ердан ўз улушига эга бўлиш ҳуқуқини олдилар. лекин плебейлар патрицейлар билан тенг ҳуқуққа эга бўла олмадилар, натижада улар патрицейларнинг имтиёзларига қарши яна кўп вақт курашишларига тўғри келди. эрамиздан аввалги 494 йилда ўз мавқеларидан норози бўлган плебейларнинг римни тарк этишлари натижасида ҳукмрон доиралар ён беришга мажбур бўлди. уларни бу қарордан қайтариш мақсадида плебей (халқ) трибуни лавозими таъсис этилди. трибун плебейлар манфаатини ҳимоя қилиш учун анча кенг ваколатларга эга бўлди. маълумки, халқ йиғини томонидан ҳар йили рим республикасининг юқори мартабали амалдорлари ҳисобланган икки консул сайланарди. эрамиздан аввалги 367 йилга келиб халқ йиғини томонидан сайланадиган икки консулнинг бири албатта плебейлардан бўлиши шартлиги ҳақида қонун қабул қилинди. плебейларнинг кўзга кўринган мафкурачилари ва ғоявий раҳномалари ака-ука тиберий (эрамиздан аввалги 133 йил) ва гай гракх (эрамиздан аввалги 122 йил)лар бўлиб, улар халқ трибунлари бўлиб …

3 / 20

га ҳисса қўшди. назарий жиҳатдан олганда, қадимги рим сиёсий-ҳуқуқий ғоялари қадимги юнонистон сиёсий-ҳуқуқий таълимотларининг сезиларли таъсири остида ривожланди. диққатга сазовор томони шундаки, эрамиздан аввал v аср ўрталарида плебейлар ёзма қонунлар талаб қилишган бир пайтда рим вакиллари юнонистонга у ердаги қонунчилик, айниқса солон қонунлари билан танишиш учун юборилган эдилар. бу танишувнинг самаралари қадимги римнинг муҳим ҳуқуқ манбаи — машҳур xii жадвал қонунларини тузишда фойдаланилган. суқрот, афлотун, арасту, полибий сингари юнон мутафаккирларининг қарашлари қадимги рим муаллифларига катта таъсир кўрсатган. масалан, демокритнинг одамларнинг маълум тартибли сиёсий ҳаётга, давлат ва қонунлар яралтилгунга қадар бўлган тараққиёти ҳақидаги, эпикурнинг давлат ва ҳуқуқнинг шартномавий (келишув) хусусияти тўғрисидаги мулоҳазалари тит лукреций карнинг (эрамиздан аввалги 99-55 йиллар) “буюмларнинг табиати ҳақида” достонида ривожлантирилган. рим олимлари ўзларининг назарий асарларида юнон мутафаккирларининг табиий-ҳуқуқий ғояларини, адолатли сиёсат, давлат шакллари, “бошқарувнинг аралаш шакли” тўғрисидаги тасаввурларига суянишган. лекин шуни назарда тутиш лозимки, римлик муаллифлар ўзларидан олдин ўтган юнонистонлик мутафаккирларнинг ғояларини шунчаки кўчириб олган эмаслар, балки …

4 / 20

давлат тўғрисида” ва “қонунлар тўғрисида” асарларида ёритилган. бир қатор сиёсий-ҳуқуқий масалалар цицероннинг бошқа асарларида ҳам (масалан, “мажбуриятлар ҳақида” асарида) сиёсатга ва судга оид нутқларида кўриб чиқилган. цицероннинг давлатчилик ва ҳуқуқ борасидаги назарий қарашлари қадимги рим тафаккурининг, энг аввало, афлотун, арасту, полибий ва стоикларнинг сезиларли таъсири остида бўлган. шу билан бирга цицерон чин ватанпарвар ва амалиётчи сиёсатчи сифатида бу “чет” таъсирни рим давлатчилиги ва ҳуқуқий амалиёти анъаналари, бу ердаги сиёсий-ҳуқуқий таълимотларининг ўзига хос тарихи билан уйғун ҳолда бўлишига катта эътибор берган. ўзидан олдин ўтган мутафаккирларнинг сиёсий-ҳуқуқий ғоялари цицерон таълимотида давлат ва ҳуқуқ соҳасидаги янги, оригинал қарашлар билан бойиган. цицерон давлатни халқнинг умумий иши сифатида баҳолайди. у: “халқ одамларнинг шунчаки йиғиндиси эмас, балки манфаатлар умумийлиги ва ҳуқуқ масаласида ўзаро келишувга эришган кўпчиликнинг йиғиндисидир”, дея тарифлайди. шу тарзда давлат, қадимги юнонистонда шаклланган назарияларида кўзда тутилганидек, фақат ўзининг озод аъзоларининг умумий манфаатлари ифодасигина бўлиб қолмай, айни чоғда бу аъзоларнинг келишилган ҳуқуқий муносабатлари, маълум бир …

5 / 20

ўшилади. қадимги юнонистон мутафаккирлари анъаналарига амал қилган цицерон давлат тузумининг турли шаклларини таҳлил қилишга катта эътибор қаратади. у бошқарувчилар миқдорига кўра бошқарувнинг учта оддий шаклини ажратиб кўрсатади, булар: подшоҳлик ҳокимияти, оптиматлар (аристократлар) ҳокимияти, халқ ҳокимияти (демократия). бу шаклларнинг ҳар бири ўз ютуқ ва камчиликларига эга. подшоҳлик ҳокимиятида одамлар қонун ва қарорлар қабул қилишдан узоқлаштирилган, оптиматлар бошқарувида ҳам халқ ўз эркидан маҳрум қилинган. демократияда эса барча тенг, аҳолининг ижтимоий ҳолатида табақаланиш йўқлиги сабабли у адолатсиздир, деб тушунтиради цицерон. цицерон: “ўз марҳамати билан подшоҳлик, — донишмандлиги билан оптиматлар, эркинлиги билан халқ бизни ўзига тортади”,-деб ёзади. цицероннинг фикрича, санаб ўтилган бошқарув шаклларининг ижобий жиҳатлари давлат бошқарувининг аралаш (ва шу сабабли ҳам энг яхши бўлган) шаклида жамланмоғи даркор. “давлатда,-дея таъкидлайди цицерон,- шоҳона илғорлик бўлиши керак, бир қисм ҳокимият бошчилик қилувчи илғор кишиларга, бир қисми халқ ҳукмига топширилмоғи лозим”. у ёки бу томонга оғишлар рўй бермаслиги учун “магситратларда ҳокимият, бошчилик қилувчиларда таъсир, халқда эрк етарли …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi rim davlatida siyosiy huquqiy ta'limotlar tarixi"

қадимги рим давлатида сиёсий-ҳуқуқий таълимотлар режа: 1. қадимги римдаги асосий сиёсий-ҳуқуқий оқимлар. цицероннинг давлат, қонунлар ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари. 2. рим ҳуқуқшуносларининг ҳуқуқшунослик фанларининг ривожланишига қўшган хиссалари. 3. христиан динининг пайдо бўлиши ва унинг дин даражасига кўтарилиши. дин ва давлат ўртасидаги муносабат. 4. августин ва фома аквинскийларнинг диний-сиёсий таълимотлари. уларнинг илоҳий қонунлар ва инсоний қонунлар ҳақидаги ғоялари. 1. қадимги римдаги асосий сиёсий-ҳуқуқий оқимлар. цицероннинг давлат, қонунлар ва сиёсат тўғрисидаги ғоялари қадимги рим сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлари тарихи минг йилликлар билан ўлчанадиган даврни қамраб олади ҳамда ўзининг ривожланиш босқичида қадимги рим ижтимоий-иқтисодий, сиёсий-ҳуқуқий ҳаётидаги муҳим ўзгаришл...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (42,7 КБ). Чтобы скачать "qadimgi rim davlatida siyosiy huquqiy ta'limotlar tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi rim davlatida siyosiy h… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram