социология фанининг вужудга келиши ва ривожланиш босқичлари

DOC 156,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1354708803_40586.doc социология фанининг вужудга келиши ва ривожланиш босқичлари www.arxiv.uz режа: 1. антик ва марказий осиё мутафаккирларининг социологик қарашлари. 2. социологиянинг фан сифатида вужудга келишидаги ижтимоий-тарихий шарт-шароитлар ва илмий-назарий манбалар. 3. социология фанининг ривожланиш босқичлари: классик, ноклассик ва хх аср ақш социологияси. 4. собиқ совет даврида ва мустақил ўзбекистонда социологик фанининг ривожланиши. социологияни фан сифатида тасаввур этишда унинг вужудга келиши ва тарихий ривожланиш босқичларини ўрганиш муҳим аҳамиятга эгадир. социология-инсониятнинг бир неча минг йиллик тарихий тараққиёти давомида яратилган маънавий маданиятнинг ажралмас таркибий қисмидир. афсуски, коммунизм мафкурачиларнинг вакиллари кибернетика, психология, политология каби фанлар қаторида социология ҳам инкор этилиб, уни социализмга зарарли «ёлғон фан» қаторига қўшиб кўп йиллар давомида жаҳон халқларининг дурдонаси, маънавий ва маданий бойлиги бўлган бу фаннинг ва унинг намоёнларини таҳқирладилар. натижада жамиятнинг энг катта бойлигидан-ижтимоий фикрларни ҳар томонлама ва чуқур ўрганишдан, ижтимоий тараққиёт борасида ахборотлар тизимини яратишдан ва охир оқибатда ижтимоий ҳаётни аниқ маълумотларга, тўғрироғи халқ фикрига таянган ҳолда илмий асосда …

ий тараққиёти табиат ва жамият бағрида намоён бўлишини миллион йиллар ўз ичига қамраб олади. шундан эса ҳақиқий ижтимоий жамият кишиларнинг онгли фаолияти, тафаккур билимларнинг шаклланиб, маънавий-маданий бойлик манбалари шаклланиб кишилик жамияти сифатида ривожлана боришига бир неча ўн минг йиллар ўзига қамраб олади. бу йиллар давомида инсоният ўзининг жамиятдаги ўрнини, табиат саҳоватларидан фойдаланишнинг онгли босқичини, бу жараёнда юз бераётган ҳаётий-социал муаммоларнинг вужудга келишини ва бу муаммоларнинг ҳал қилиниш йўлларини аниқлаш, ҳал этиш ҳаракатлари, жамият тараққиётига қизиқиш каби фикр-мулоҳазалари жамият тараққиётининг маълум бир босқичида вужудга келади. бу муаммолар дастлаб табиат стихияси, кейинчалик жамият қонуниятларига қизиқиш ва ҳатто ҳозирги даврда кенг кўламда қизғин муҳокамалар воситасига айланган социал тенглик, бирлик, жамиятда адолатли, эркин-озодлик муаммоларини ҳам ўрганишга ҳаракатлар бошланади. бу муаммолар гўё жамият тараққиётининг дастлабки ибтидоий босқичига ҳам таалуқли социал муаммолар деб нотўғри талқин қилмоқдалар. ижтимоий жамиятнинг маҳсули бўлган бу социал ғоялар, муаммолар, яъни социал тенглик, эркинлик, адолатли эркин жамият тўғрисидаги ғоялар, энг муҳим ижтимоий …

имот намоёндалари бўлган буюк инсонларнинг (шахсларни) яшаган жойи, ижод этган даври тарихий шароити, муҳити, инсонлар ҳарактери-табиий мавқеи, моҳияти бу таълимотларда ўз аксини топган, таъсирига эга бўлган этник, жўғрофий муҳит, регионлар-минтақаларнинг хусусиятлари ҳам ўз аксини топган, бу ҳолат эса табиийдир. жумладан, марказий осиё халқларининг энг қадимий, маънавий, ғоявий, маданий меъроси «овеста» ана шундай муқаддас китоб бўлиб, халқимизнинг қадимий орзу-истаклари, яхшилик учун ёмонликка қарши кураши каби социал муаммоларни ҳал этишнинг ғоявий, айтиш мумкин ҳатто амалий, назарий маълимоти ҳамдир, дейиш мақсадга мувофиқдир. айтиш мумкинки, жаҳон халқлари тарихида «овеста» билан тенглашадиган қадимий асар ҳанузгача топилган эмас. «овеста» марказий осий халқлари тарихида ҳатто жаҳон халқлари тарихида энг қадимий асар бўлиб, уни ижтимоий жамият ҳақида, жамиятнинг социал муаммолари ҳақида, яхшиликнинг ёмонликка (ахримон ва ахурамазда) қарши кураши инсонийлик, комил инсонийлик ғоялари ҳақида атрофлича таърифланиб берилган десак ҳато бўлмайди. «овеста»даги асосий ғоя «ўзинга раво кўрмаганни ўзгага раво кўрма» деган инсонийлик шиори ётади. бу шиор ўлкамиз халқларининг муқаддас ғоявий …

нбаъларда келтирилади. бу манбаъларда айнан «овеста»дан олинган дейилмасада, унинг асосий ижтимоий-сиёсий ғоялари бир қатор тарихий манбаларда, ғоявий назарий таълимотларда ўз аксини топгандир. жумладан, эрамиздан олдинги 1-мингинчи йилларда хитойда жамоатчилик (коллектив) асосда яратилган «ўн уч китоб» номли классик асарнинг асосий ғояси «овеста»да келтирилган «ўзинга раво кўрмаганни ўзгага раво кўрма» ғоявий шиори бўлиб, қадимги хитой конфуциончилик фалсафий мактабининг маҳсулидир. бу мақсадга қадимги хитой йирик файласуфи, конфуционизм диний оқимининг асосчиси э.о. vi асрда яшаб ўтган кун-цзы эди. бу таълимотнинг асосини инсон муаммоси ташкил этиб, табиат инсонни саҳоватли, фазилатли қилиб яратган, ёвузликни эса золимликни жамиятдан олган. демак, уни –ёвузлик, золимликни, ўзинга раво бўлмаганни раво кўрмай, уни йўқ қилиш мумкин, дейди. кун-цзы бу «ўн уч китоб»ида ўша даврда, яъни ўзлари яшаган даврдаги мавжуд жамиятнинг ижтимоий-сиёсий тузумини ўзгартириш, социал тенгликни тиклаб жамиятдаги тенгсизлик ва адолатсизликни йўқ қилиш мумкин, - дейди. кун-цзы бу ҳақда «суҳбат ва мулоҳаза» номли асарида батафсилроқ ва аниқроқ тўхталиб ўтади. у шундай деб …

амиздан олдин 2-мингинчи йилдан vi-аср (э.о.) ўрталаригача даврни ўзида ифода этган “веда” (текст матнлари) ва “упанишодлар” (диний-фалсафий трактлар, яъни дастурлар) вужудга келиб, уларда (бу асарларда) инсонни ва инсон руҳини ёвузлик, ёмонлик ва зулмдан сақлаб, адолатсизликнинг ҳар қандай зулм ва кулфатли кўринишларидан қутилиб, социал тенглик, яхшиликка эришиш йўлларини кўрсатиб социал ғояларни «овеста»га хос талабларни илгари суради ва ундаги асосий инсонийлик ғоясини такрорлайди. бу ғоялардан бир қатор кўзга кўринган қадимий ҳинд олимлари ўз вақтида усталик билан фойдаланишга муваффақ бўладилар. жумладан, қадимги ҳинд олими-файласуф с.гаутама бундан усталик билан фойдаланиб буддо, будизм динига асос солади. буддо – бу ёруғликка интилиш маъносини англатиб қоронғуликдан чиқиб, ёруғликка интилишни билдиради. бу дин э.о. vi-v асрларда қадимий ҳиндистонда шаклланиб, асосий динга айлана боради ва кастачиликка (брахманизм) аста-секин барҳам берилиб у дин тамоман рад этилади. натижада янги буддизм дини ҳам инсонлар социал жамиятда ва табиатда «тенгқўрлар» деб эълон қилади. бунинг учун социал жамиятдаги ҳамма алоқа ва муносабатларда юз берадиган …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"социология фанининг вужудга келиши ва ривожланиш босқичлари" haqida

1354708803_40586.doc социология фанининг вужудга келиши ва ривожланиш босқичлари www.arxiv.uz режа: 1. антик ва марказий осиё мутафаккирларининг социологик қарашлари. 2. социологиянинг фан сифатида вужудга келишидаги ижтимоий-тарихий шарт-шароитлар ва илмий-назарий манбалар. 3. социология фанининг ривожланиш босқичлари: классик, ноклассик ва хх аср ақш социологияси. 4. собиқ совет даврида ва мустақил ўзбекистонда социологик фанининг ривожланиши. социологияни фан сифатида тасаввур этишда унинг вужудга келиши ва тарихий ривожланиш босқичларини ўрганиш муҳим аҳамиятга эгадир. социология-инсониятнинг бир неча минг йиллик тарихий тараққиёти давомида яратилган маънавий маданиятнинг ажралмас таркибий қисмидир. афсуски, коммунизм мафкурачиларнинг вакиллари кибернетика, психология, политология каби...

DOC format, 156,5 KB. "социология фанининг вужудга келиши ва ривожланиш босқичлари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: социология фанининг вужудга кел… DOC Bepul yuklash Telegram