фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси

DOCX 42,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673252673.docx фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси referat фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси режа: 1. қадимги юнонистон ва антик давр рим фалсафаси. 2. рим империясининг қулаши ва илк ўрта асрларда европа маданияти. 3. уйғониш даври ва xvii-xix аср европа фалсафасидаги оқимлар ва йўналишлар. 4. хх аср ва ҳозирги замон ғарб фалсафаси қадимги юнонистон ва рим фалсафаси. қадимги давр фалсафасининг бир силсиласи юнонистон ва римга тегишлидир. бу даврдаги фалсафий қарашлар — антик давр фалсафаси деб юритилади. унда милет фалсафий мактаби, элей фалсафий мактаби, фалес, зенон, гераклит, пифагор, суқрот, афлотун, арасту, демокрит, эпикур ва бошқаларнинг фалсафий, табиий — илмий, ижтимоий — ахлоқий таълимотлари муҳим ўрин эгаллайди. юнонистонда дастлабки фалсафий таълимотлар эрамиздан аввалги viivi асрлар ўртасида милет шахрида юзага келган ва ривожланган. милет мактаби вакиллари фалес, анаксимандр, анаксименлардир. унинг асосчиси фалес (эрамиздан аввалги 624 — 547 йилларда яшаган). у юнон фани ва фалсафасининг асосчиси бўлиб, ўз даврининг етук сиёсий арбоби, файласуфи бўлган. фалес таълимотига …

460 йиллар) кичик осиёнинг ғарбий қирғоғидаги эфес шахрида заргар оиласида дунёга келган. у стихияли диалектикага асос солган, олов — оламнинг асоси, деб билган. унинг фикрича, оламда ҳамма нарса ҳаракатда. «оқар сувга бир сонияда икки марта тушиш мумкин эмас, чунки сув ҳар дақиқада янгиланиб туради». оламда турғунлик йўқ. гераклитнинг фикрича, доимий ўзгариш, ҳаракат ва ўзаро қарама-қарши томонларга ўтиш — жисмлар сифатининг нисбийлиги билан боқлиқ. масалан, денгиз суви инсон истеъмоли учун яроқсиз бўлса, балиқлар учун айни муддаодир. гераклитнинг қарашлари фалсафий тафаккур ривожига катта таъсир кўрсатган. пифагор (эрамиздан аввалги 580-500 йиллар) юнонистоннинг самос оролида яшаб ўтган файласуфлардан биридир. у қадимги юнонистонда диний-мафкуравий фалсафий мактаб, яъни пифагорчиликка асос солган. пифагор ўзининг сиёсий қарашлари туфайли подшо поликрет билан чиқиша олмаган ва самосни тарк этиб, жанубий италияга кўчиб кетган, ўша ерда ўз уюшмасини ташкил этган. унингча, дунёни билиш жараёни, аввало, рақамларни билишдан бошланиши керак. пифагорчиларнинг таълимотига кўра, оламнинг асосида модда ҳам, табиат ҳам эмас, балки идеаллашган …

итган. бу қадимги юнон гносеологиясининг ривожига туртки бўлди. ксенофант илгари сурган ғоялар унинг шогирди элей фалсафий мактабининг кўзга кўринган намояндаларидан бири, эрамиздан аввалги 504 йили туқилган парменид томонидан ривожлантирилган. пармениднинг шогирди ва дўсти зенон (490-430 йиллар) ўз устозининг таълимотини ҳимоя қилди ва уни ривожлантирди. қадимги юнон маданиятида софистлар фалсафаси катта ўрин тутади. софистлар антропология (инсон хақидаги фан) ва гносеология (билиш тўқрисидаги фан) муаммолари билан шуқулланган. софистлар янги касбларнинг мохир усталари, яъни ўқитувчилар, дипломатлар, нотиқлар, суд махкамаларида ишловчи мутахассислардан иборат бўлиб, хақиқат, осойишталик, адолат ўрнатишга хизмат қилган. уларнинг таълимоти суқрот фалсафасига ҳам маълум даражада таъсир кўрсатган. суқрот (эрамиздан олдинги 469-399 йиллар) (асли — сократ) — қадимги юнон файласуфи, у камбағалдан чиққан, тош йўнувчининг ўғли, афина ҳаётида фаол иштирок этган, ёшлар тарбияси билан шуғулланган, ҳурфикрли инсон, ўта билимдон киши сифатида машҳур бўлган. унинг ҳаёти фожиали тугагани тўғрисидаги мисол фалсафий афсонага айланиб кетган. ўз даврида афинадаги хукмрон тартиб-қоидаларга қарши чиқиб, янги фикрларни илгари …

моҳиятини шогирдлари ксенофант, аристофан ва афлотунларнинг асарларидан билиб олишимиз мумкин. ксенофант «суқрот хақида эсдаликлар» асарида ўз устози хақида илиқ сўзлар айтиб, уни олижаноб, ахлоқ-одоб борасида хаққоний фикр юритган инсон сифатида таърифлаган. ёшларнинг ахлоқини бузган деб унга сиёсий айб қўйиш — тухмат эканини алохида таъкидлаган. афлотун эса уни чуқур мулохазали, инсонни улуқловчи донишманд, дея таърифлаган, унинг фалсафий қарашларини ўз асарларида суқрот номидан баён этган. суқротнинг фикрича, фалсафанинг марказида ахлоқ масалалари турмоқи лозим. жамиятнинг равнақи, тинчлик ва осойишталиги, фаровон ҳаёти ахлоқ ва одобнинг ахволига боқлиқ. бу масалалар шарқ фалсафасида ҳам катта ўрин тутганли боис халқимиз, буюк алломаларимиз суқрот номини бенихоя ҳурмат билан тилга олган, унинг ахлоқ-одоб хақидаги панд-насихатларига амал қилган. суқротнинг шогирди афлотун (асли — платон) жахон фалсафаси тарихида ўчмас из қолдирган буюк алломадир. у нафақат файласуф олим, балки санъаткор, шоир ва драматург бўлган, ўз қояларини диалоглар тарзида баён қилган. афлотун 428 йил 21 майда делос оролида туқилган. ўзидан кейин 35 дан …

ш мақсадида афинага келиб, афлотун асос солган академияга ўқишга кирган ва 20 йил давомида (афлотуннинг ўлимига қадар) шу ерда тахсил олган. кейинчалик македония подшоси филиппнинг ii таклифига биноан, унинг ўқли александрга 3 йил мунтазам устозлик қилган. бинобарин, кейинчалик дунёни забт этиб, жахонгирлик мақомига кўтарилган искандарнинг камолотида арастунинг хизматлари беқиёс бўлган. кейинроқ арасту афинага қайтиб келиб, 50 ёшларида «ликей» номли мактаб очган. илмий фаолиятининг самарали бўлишида, умуман, юнонистондаги илм-фан ривожида александр томонидан кўрсатилган химмат ва рақбатлар муҳим аҳамият касб этган. искандар вафотидан кейин унга қарши кучлар бош кўтариб, арастуни дахрийликда айблашган ва судга тортишган. суддан олдин эвбей оролига кўчиб кетган арасту кўп ўтмай ўша ерда вафот этган. арасту забардаст қомусий олим бўлиб, фалсафа, мантиқ, психология, ахлоқ, нотиқлик санъати, табиий фанлар бўйича ўлмас, бебаҳо асарлар ёзиб қолдирган. арастунинг ғоя ва қарашлари шарқда кенг ёйилган ва у “биринчи муаллим”, дея эътироф этилган. юнон фалсафасида демокритнинг қарашлари ҳам муҳим ўрин тутади. у хақиқий борлиқ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси"

1673252673.docx фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси referat фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси режа: 1. қадимги юнонистон ва антик давр рим фалсафаси. 2. рим империясининг қулаши ва илк ўрта асрларда европа маданияти. 3. уйғониш даври ва xvii-xix аср европа фалсафасидаги оқимлар ва йўналишлар. 4. хх аср ва ҳозирги замон ғарб фалсафаси қадимги юнонистон ва рим фалсафаси. қадимги давр фалсафасининг бир силсиласи юнонистон ва римга тегишлидир. бу даврдаги фалсафий қарашлар — антик давр фалсафаси деб юритилади. унда милет фалсафий мактаби, элей фалсафий мактаби, фалес, зенон, гераклит, пифагор, суқрот, афлотун, арасту, демокрит, эпикур ва бошқаларнинг фалсафий, табиий — илмий, ижтимоий — ахлоқий таълимотлари муҳим ўрин эгаллайди. юнонистонда дастлабки фалсафий таълим...

Формат DOCX, 42,7 КБ. Чтобы скачать "фалсафанинг тараққиёт босқичлари. ғарб фалсафаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фалсафанинг тараққиёт босқичлар… DOCX Бесплатная загрузка Telegram